Community Eye Health Journal. (VOLUME 29 ISSUE 93 /2016)
Johannes Trimmel( Director: Policy and Advocacy)ေရးသားေသာ Inequality and inequity in eye health ေဆာင္းပါးမွ အခ်က္အလက္မ်ားကို ရယူပါသည္။
လြန္ခဲ့ေသာ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္အခ်ိန္ကာလမ်ား၌ ကမၻာတဝွမ္း ဝန္ထုပ္ဝန္ပိုး ျဖစ္ေစေသာ ေရာဂါမ်ား အေၾကာင္း (Global Burden of Disease – GBD)ကို ေလ့လာရာတြင္ ကမၻာတဝွမ္း မ်က္မျမင္ျပန္ ႔ႏွံ႔မႈ ႏႈန္းထားသည္ ၊ ၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္၌ ၀.၆၀% ရွိရာမွ ၊ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ၀.၄၇ %သို႔ က်ဆင္း သြားေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္ကို ေတြ႔ရ၏။ ဤအခ်က္သည္္ ကမၻာတဝွမ္း အမ်ားျပည္သူက်မ္း မာေရး ေစာင့္ေရွာက္ မႈဆိုင္ရာ ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းမ်ား တိုးတက္လာမႈကို ညႊန္ျပေနသည္ဟု ယူဆနိဳင္ ဖြယ္ ရာရွိ၏။ သို႔ေသာ္လည္း၊ ၎သည္ အသက္အပိုင္းအျခား တမိ်ဳးတည္းကိုသာ အေျခခံေသာ သတ္မွတ္ ခ်က္မွ်သာ ျဖစ္၍ ပိုမိုက်ယ္ျပန္ေသာ နိဳင္ငံေပါင္းစံု ျဖန္႔ က်က္ေလ့လာမႈအပိုင္း၌ အားနည္းခ်က္ ရွိသည္ ကို ေတြ႕ရပါ မည္။
နိဳင္ငံေပါင္းစံုျဖန္က်က္ေလ့လာသူ သုေတသီအခ်ိဳ႕ကမူ မ်က္စိက်မ္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္္ မႈလုပ္ငန္းမ်ား၏ တိုးတက္မႈသည္ လူေနမႈစနစ္၏ အဆင့္အတန္း အေပၚတြင္လည္း မူတည္ေၾကာင္း ညႊန္ျပၾက၏။ ဥပမာအားျဖင့္ အာဖရိကႏွင့္ လက္တင္အေမရိက ခုႏွစ္ႏိုင္ငံတို႔တြင္ လူေနမႈ အဆင့္အတန္း အလြန္နိမ့္က်ေသာေၾကာင့္ မ်က္မျမင္က်ဆင္းေရး၊ အျမင္အာရံုယိုယြင္းအားနည္းမႈ က်ဆင္းေရး၊သတင္း အခ်က္ အလက္မ်ားရယူေရး ႏွင့္ အတြင္းတိမ္ ခြဲစိတ္ကုသမႈစံႏႈန္း စသည္မ်ားမွာ အျခားနိဳင္ငံမ်ားကဲ့သို႔ ဖြံ႔ျဖိဳး တိုးတက္မႈ မရွိေၾကာင္း၊ ၎နိဳင္ငံမ်ားသည္ အေထာက္အပံ့မ်ား လိုအပ္လွ်က္ရွိရာ၊ ခ်မ္းသာၾကြယ္ဝ သူ အလွဴရွင္မ်ားကို ပိုမိုက်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ စည္းရံုးၾကရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း အၾကံျပဳ ထားပါသည္။
အာဂ်င္တီးနားနိဳင္ငံ၌ အျမင္အာရံုဆံုးရႈံးမႈကို အမ်ားဆုံးျဖစ္ေပၚေစသည့္ အတြင္းတိမ္ကို၊ ခြဲစိတ္ကုသမႈ မျပဳႏိုင္ေသးဘဲ က်န္ရိွေနသည့္ႏႈန္းထားသည္ ဆိုးရြားစြာေၾကာင္း ၊ အမ်ိဳးသားအဆင့္ အတြင္းတိမ္ ခြဲစိတ္ကုသမႈဆိုင္ရာ ႏႈန္းထား (CSR-cataract surgical rate) သည္ ၅၉၃၅ (cataract operation per million population per year) ရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပပါသည္။
ထို႔ျပင္ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ အိႏၵိယနိဳင္ငံ ဂူဂ်ာရက္ျမိဳ႕တြင္ျပဳလုပ္ေသာ ေလ့လာဆန္းစစ္ခ်က္မ်ားမွ ထြက္ ေပၚလာေသာ အစီရင္ခံစာမ်ားအရ အိႏၵြယနိဳင္ငံ၌ အတြင္းတိမ္ ခြဲစိတ္ကုသမႈ ဆိုင္ရာႏႈန္းထား (CSR)သည္ ၊၁၀,၀၀၀, ရွိသည့္ အတြက္ က်န္ရွိမႈပမာဏ မ်ားျပားေၾကာင္း ၊ အဓိကက်ေသာ မ်က္စိေရာဂါ ကုသမႈမ်ား ႏွင့္ သက္ၾကီးရြယ္အိုမ်ားတြင္ အျဖစ္မ်ားသည့္ အေရးပါေသာ မ်က္စိျပႆနာမ်ားကိုေျဖရွင္းရန္ ကိစၥရပ္ မ်ားလည္း က်န္ရွိေနေသးေၾကာင္း သိၾကရပါ သည္။
ဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္မႈအဆင့္ ျမင့္မားသည္ဟု သတ္မွတ္ထားၾကေသာ ယူႏိုက္ တက္ကင္းဒန္းရွိ လူမည္း လူနည္းမိ်ဳးႏြယ္စုမ်ား အတြင္း၌ပင္လွ်င္ အျမင္အာရံု ဆံုးရႈံးမႈ ျပႆနာမ်ား အထူးျမင့္တက္လွ်က္ရွိ ေနျပီး၊ အရြယ္ေရာက္ျပီး မသန္မစြမ္းျဖစ္ေနသူမ်ားအား (၁၀)ၾကိမ္ထက္မနည္း ေလ့လာၾကည့္ရာ တြင္ ၊ အျမင္ အာရံုလံုးဝဆံုးရႈံးမႈ ႏွင့္ တစိတ္တပိုင္းအားျဖင့္ဆံုးရႈံးမႈ ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိေနသူမ်ားကို ၎နိဳင္ငံ၏လူဦးေရ ျပန္႔ႏွံ႔မႈအလိုက္ ေတြ႔ရွိေနၾကရမည္ ျဖစ္ပါသည္။
မသန္စြမ္းသူမ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍လည္း ကမၻာ့က်မ္းမာေရးအဖြဲ႔ (WHO) ႏွင့္ ကမၻာ႔ဘဏ္ (World Bank)တို႔ပူးေပါင္းစီစဥ္ထုတ္ျပန္ေသာ အစီရင္ခံစာတြင္ မသန္မစြမ္းသူမ်ားအား က်မ္းမာေရးေစာင့္ ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္းမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ရာတြင္၊ အဓိကအခက္အခဲႏွစ္မ်ိဳး ၾကံဳေတြ႕ရေၾကာင္း ၊ ၎တို႔မွာ ေကာင္း မြန္ ေသာ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး (မသန္စြမ္းသူတို႔ ၾကိဳ/ပို႕) စနစ္ႏွင့္ က်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္ မႈ လုပ္ငန္းမ်ားကို ခံယူနိဳင္မႈ(က်မ္းမာေရးဝန္ထမ္းမ်ား၏ အၾကံျပဳ ညႊန္ၾကား ခ်က္မ်ားကို လိုက္နာနိဳင္စြမ္း ရွိမႈ) အေျခအေန တို႔ပင္ျဖစ္ေၾကာင္း ညႊန္ျပၾကပါသည္။
မသန္မစြမ္းသူမ်ားသာမက ဝင္ေငြနိမ့္က်ေသာ နိဳင္ငံမ်ားရွိ မသန္မစြမ္း မဟုတ္ေသာ အမ်ိဳးသမီး ၃၆% ႏွင့္၊ အမ်ိဳးသား ၄၀% တို႔မွာ မသန္မစြမ္းအမ်ိဳးသမီး ၆၁%ႏွင့္၊ အမ်ိဳးသား ၅၉% တို႔ နည္းတူ က်မ္းမာေရးဌာနမ်ားသို႔ သြားေရာက္နိုင္ျခင္း မရွိေၾကာင္း အထက္ပါအစီိရင္ ခံစာကဆိုပါသည္။
အိႏၵိယႏွင့္ တန္ဇန္းနီးယားနိဳင္ငံမ်ားတြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ သုေတသနလုပ္ ငန္းမ်ား၏ရလာဒ္တြင္မူ အထက္ပါကဲ့သို႔ မသန္စြမ္းသူမ်ားအတြက္ ေဆာင္ရြက္ေသာ မ်က္စိက်မ္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္း မ်ား၌ အခက္အခဲမ်ားရွိေစကာမူ၊ မသန္းစြမ္းသူတို႔၏ ပူးေပါင္းပါဝင္မႈ႕သည္ အထူးျမင့္တက္လာသည္ကို လည္းေတြ႕ရေၾကာင္း ဝမ္းေျမာက္ဖြယ္သိရပါသည္။
မ်က္ေမွာက္ကာလ၌ အၾကံဳးဝင္လ်က္ရွိေသာ ကမၻာက်မ္းမာေရးအဖြဲ႔(WHO) ၏ မ်က္စိက်မ္းမာေရး ဘက္စံုဖြံျဖိဳးတိုးတက္မႈ (Univerasal Eye Health)အတြက္ ကမၻာတဝွမ္း အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈ အစီအစဥ္(2014-2019) ကို ေရးဆြဲ ထုတ္ ျပန္ခဲ့ရာတြင္လည္း၊ တန္းတူညီမွ်မႈရွိေစေရး၊ လ႔ူအခြင္႔အေရး အျပည့္ အဝရရွိေရးႏွင့္ လူတိုင္းပူးေပါင္းပါဝင္ ေဆာင္ရြက္ပိုင္ခြင့္ (ကုသမႈခံယူနိဳင္ခြင့္) ရရွိ ေရးမ်ားအတြက္ အဖက္ဖက္မွ စဥ္းစားေရးဆြဲထားေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါသည္။ ေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားကို စနစ္တက် ထုတ္ျပန္ ေၾကျငာရန္ႏွင့္ ပြင့္လင္းျမင္သာေသာ ထိေရာက္သည့္လုပ္ငန္းမ်ားကို ဦိးစားေပးမည့္ ၎အစီအစဥ္က ”မည္သူတဦးတေယာက္မွ် က်န္ရစ္ခဲ့ျခင္း မရွိေစရ” ဟူ၍လည္း အာမခံခ်က္ ေပးထားပါသည္။
ထိုကဲ့သို႔ မ်က္စိက်မ္းမာေရးအပါအဝင္ က်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္း မ်ား၌ အခိ်ဳ႕ေသာ အခက္အခဲမ်ား ၾကံဳေတြ႔ေနရျခင္း၏ အေၾကာင္းရင္းကို ေလ့လာရာတြင္ အျမင္အမ်ိဳးမ်ိဳး ရႈေဒါင့္အမ်ိဳးမိ်ဳး ရွိေနမည္ျဖစ္ေသာ္လည္း ေအာက္ပါအေၾကာင္း အခ်က္မ်ားေပၚတြင္ အေျခခံလ်က္ ေပၚေပါက္ လာရ ေၾကာင္းကိုမူ လက္ခံ နိဳင္ၾကမည္ျဖစ္ပါသည္ ။
အဓိကအားျဖင့္ အေထြေထြဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈမ်ားေၾကာင့္ ေပၚေပါက္လာသည့္ ျပႆနာရပ္မ်ားျဖစ္ျပီး ၊ ဝင္ေငြနိမ့္က်ျခင္း၊ က်မ္းမာေရးခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း၊ အေျခခံပညာေရးအဆင့္နိမ့္က်ျခင္း ၊ ေရႏွင့္မိလႅာစနစ္အား နည္းျခင္း ၊ က်မ္းမာေရးႏွင့္ ေဘးအႏၱရယ္ကင္းရွင္းမႈမရွိေသာ ပတ္ဝန္းက်င္တြင္ ေနထိုင္ၾကရျခင္း၊ အၾကမ္း ဖက္ခံရမႈ၊ ဘဝမလံုျခံဳမႈ ႏွင့္ လူတန္းစားခြဲျခား၍ ဆက္ဆံခံရမႈမ်ား၊ က်မ္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ အဖြဲ႔မ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းပါဝင္မႈအားနည္းျခင္း၊ ထိုက္သင့္ေသာ လုပ္ပိုင္ခြင့္တာဝန္ႏွင့္ အခြင့္အာဏာမ်ားမရွိျခင္း၊ မိမိ ကိုယ္ကို ေလးစားတန္ဘိုးထားမႈ အားနည္းျခင္း၊ စသည္ျဖင့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ားစြာကို အေျခခံ ေၾကာင္း ေတြ႔ရွိၾကရမည္ျဖစ္ပါသည္။
မ်က္စိက်မ္းမာေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို ေထာက္ပံ့မႈမ်ား တိုး၍ တိုး၍ ေပးနိဳင္ရန္ အတြက္ အခ်က္ အလက္မ်ား ေကာက္ယူရာတြင္လည္း၊ အသက္အရြယ္ႏွင့္ ေယာက္်ား မိန္းမ လိင္ ကြဲျပားျခားနားမႈ ၊ စီးပြားေရးဆိိုင္ရာ ပတ္ဝန္းက်င္ အေျခ အေနမ်ားကိုသာမက လူနည္းစုမ်ိဳးႏြယ္မ်ား ၊ ေရႊ႕ေျပာင္းေန ထိုင္ သူ မ်ား ၊ မသန္ မစြမ္းျဖစ္ေနသူမ်ား ႏွင့္ သက္ဆိုင္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကိုပါ စူးစမ္းရွာေဖြ စုေဆာင္းရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိလာၾကရပါသည္။
သို႔ျဖစ္ရာ ကမၻာတဝွမ္း မ်က္စိက်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ ပိုမိုဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္ လာေစရန္ အတြက္၊ ေအာက္ပါအခ်က္အလက္မ်ားကို အဓိကထားေဆာင္ရြက္ သင့္ေၾကာင္း ေတြ႔ၾကရမည္ ျဖစ္ပါသည္။
လိုအပ္ေသာ ေငြေၾကးႏွင့္ အျခားအေထာက္အပံ့မ်ားရရွိေရးကို ေဆာင္ရြက္ ရန္လိုအပ္ပါ သည္။( ျပည္တြင္းႏွင့္နိဳင္ငံတကာမွ အလွဴရွင္မ်ားအား မ်က္စိက်မ္းမာ ေရးေစာင့္ေရွာက္မႈလုပ္ငန္းမ်ား၏ လက္ငင္း ျဖစ္ေပၚေနေသာ အေျခအေနမွန္မ်ားကို ပိုမိုသိရွိ လာေအာင္ နည္းလမ္းမ်ားရွာ၍ လုပ္ေဆာင္သင့္ ပါသည္။)
အသက္အရြယ္မေရြး၊ ေယာက္်ားမိန္းမမေရြး၊ ဆင္းရဲခ်မ္းသာမေရြး၊မ်ိဳးရိုးဇာ တိ ေနရာေဒသမေရြး၊ ပညာအဆင့္အတန္း ရွိသူႏွင့္မရွိသူ၊ မသန္းမစြမ္းျဖစ္ေနသူ မ်ားအပါအဝင္ လူတိုင္းလူတိုင္းအား တန္းတူ ညီမွ်စိတ္ထား၍ ကုသမႈေစာင့္ေရွာက္မႈေပးနိဳင္ေသာ မ်က္စိက်မ္းမာေရးဌာနမ်ား၊ မ်က္စိဆရာဝန္မ်ား၊ ပညာရွင္မ်ားကို စုစည္းရန္လိုအပ္ပါသည္။
မသန္းမစြမ္းသူမ်ားကို စဥ္ဆက္မျပတ္ ပါဝင္လာေစေရးအတြက္ မ်က္စိက်မ္း မာေရး ေစာင့္ ေရွာက္မႈယူနစ္မ်ားက ပို၍ပို၍ က်ိဳးစားအားထုတ္ၾကရန္ လိုအပ္မည္ျဖစ္ပါသည္။ မ်က္စိက်မ္းမာေရး လုပ္ ငန္းမ်ားကုိ ေထာက္ပံ့ေပးသူမ်ားကလည္း စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္မ်ား အားစုစည္း၍၊ ၎တို႔၏ လုပ္ငန္း မ်ားတြင္ရွိေသာ ဝန္ထမ္းမ်ားအား မ်က္စိက်မ္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ အခြင့္အေရးမ်ား ရေစရန္ (မ်က္စိ က်မ္း မာေရး စစ္ေဆးမႈမ်ားကို လက္ခံလာၾကေစရန္) တိုက္တြန္းမႈမ်ား ျပဳၾက ရပါမည္။
အေရးၾကီးဆံုးေသာအခ်က္မွာ မ်က္စိက်မ္းမာရးခ်ိဳ႕တဲ့သူမ်ားသည္ မိမိတို႔က ေစာင့္ေရွာက္ကုသမႈ မ်ား ေပးေနရေသာ လူနာမ်ားအျဖစ္မွ်သာမဟုတ္ဘဲ၊ မိမိတို႔၏ မ်က္စိက်မ္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္း မ်ားအေပၚ လူတန္းစား အလႊာ အသီး သီးက ပို၍ပို၍ ယံုၾကည္ကိုးစားမႈ ရွိလာၾကေစရန္ ႏွင့္ လုပ္ငန္း ဖြံ႔ျဖိဳး တိုးတက္မႈ လွ်င္ ျမန္လာေစေရးတို႔အတြက္ အဓိကပံ့ပိုးမႈေပးေနေသာ အေရးပါသူမ်ား ျဖစ္သည္ဟူ ေသာ ခံယူခ်က္ထားရွိလ်က္ စိတ္ေစတနာေကာင္းျဖင့္ ကုသမႈေပးၾကရန္ပင္ျဖစ္ ပါေၾကာင္း ေစတနာေကာင္းထား ၍ ေရးသားအပ္ပါသည္။
ျပည့္ေအာင္,COA
ေဖာင္ေတာ္ဦး ဇီဝိတဒါနမ်က္စိေဆးခန္း။
