ရာသီဥတုႏွင့္က်န္းမာေရး
ကံ၊စိိတ္၊ဥတု၊အာဟာရ ဟူ၍ ေရာဂါျဖစ္ေစေသာ အေၾကာင္း
တရား(၄)ပါးကို ေျပာေလ့ရွိၾကသည္ ။ မွန္၏ ။ ေရာဂါျဖစ္ေစေသာ အေၾကာင္း တရားမ်ားတြင္ “ဥတု”သည္လည္း
တခုအပါဝင္ျဖစ္၏။
ရာသီဥတုေအးလွ်င္ အဆစ္အျမစ္မ်ားသို႔
သြားေသာ ေသြးေၾကာမ်ားက်ဥ္းသြား သျဖင့္ အဆစ္ေရာင္ ေရာဂါအခံရွိသူမ်ား၊ အဆစ္ ေတာင့္ျခင္း၊ကိုက္ျခင္း၊နာျခင္းမ်ား
ခံစားရ၏။ေအးေသာအခါ အဆုတ္ေလျပြန္ မ်ား က်ဥ္းေလ့ရွိသျဖင့္ ပန္းနာရင္ၾကပ္ထေလ့ရွိ၏။ အေအးမိ
ႏွာေစးေခ်ာင္းဆိုးႏွင့္ တုတ္ေကြးအျဖစ္မ်ား၏။ ေအး၍ႏွလံုးေသြးေၾကာမ်ား က်ဥ္းေနတတ္ေသာေၾကာင့္ႏွလံုးတိုက္ခိုက္ခံရျခင္းပိုမ်ား၏။
ပူျပင္းေသာရာသီတြင္ ေခါင္းတျခမ္းကိုက္ေရာဂါ
ပိုဆိုးတတ္၏( အပူခ်ိန္ျမင့္လွ်င္ ဦးေႏွာက္ေသြး ေၾကာမ်ားပိုက်ယ္သည္) အပူေၾကာင့္ေလျဖတ္ျခင္း(Heat
Stroke)ျဖစ္ေလ့ရွိ၏။ ေခၽြးထြက္မ်ားျပီး၊ ေရဓါတ္ ခမ္းေျခာက္္မႈေၾကာင့္ ေသြးေပါင္ခ်ိန္းက်၏။
ေနျပင္းေသာအခါ ေနေလာင္ျခင္း(Sun Burn)မွသည္ အေရျပား ကင္ဆာအထိျဖစ္နိဳင္သည္။
ေလျပင္းမ်ားသည္ အေရျပားကိုလွ်င္ျမန္စြာေျခာက္ေသြ႕ေစသည္။
ပူေသာရာသီတြင္ ေလထုစိုထိုင္း မႈ နည္း၏။အေရျပားစိုထိုင္းမႈလည္းက်၏။ အေရျပားေျခာက္ေသြ႕၏။ယားယံေစ၏။
အေရျပားကိုကာကြယ္ ထားေသာ အဆီလႊာ(Skin’s Protective Lipid Barrier)ကိုပ်က္စီးေစ၏။ဒိုင္မီသီကုန္း
(Dimethicones )ေခၚ ဆီလီကုန္း(Silicone) တမ်ိဳးကိုလိမ္းေပးျခင္းအားျဖင့္ အေရျပားစိုထိိုင္းမႈကို
ထိမ္းေပးနိဳင္၏။အခန္း တြင္း၌ လည္း၊စိုထိုင္းေစေသာ စက္(Hummidifier)ကိုထားေပးျခင္းျဖင့္၊အိပ္ေနစဥ္
အေရျပားေျခာက္ေသြ႔ ျခင္းမွ ကာကြယ္ေပးနိဳင္သည္။
ေဆာင္းရာသီကာလတြင္ အခန္းေအာင္းေနေလ့ရွိၾကသျဖင့္၊ျပင္ပ
အလင္းေရာင္ ေနေရာင္တို႔ႏွင့္ ထိေတြ႔မႈနည္းေသာအခါ၊ဆက္ဒ္ေရာဂါ (SAD-Seasonal
Affective Disorder)ျဖစ္တတ္သည္။ ဆက္ဒ္ ေရာဂါျဖစ္ ေသာအခါတြင္ ဆာဒ္(SERT)ေခၚ ဓါတုပစၥည္းတမ်ိဳးပိုမိုထြက္ရွိလာျပီး၊
ဆီရိုတိုနင္(Serotonin) ကိုက်ေစသည္။ ဆီရိုတိုနင္သည္ ေပ်ာ္ရႊင္မႈကိုျဖစ္ေစ သည္။ဆီရိုတိုနင္က်ေသာေၾကာင့္
မေပ်ာ္ရႊင္နိဳင္ဘဲ ဝမ္းနည္းမႈကိုျဖစ္ေစ သည္။
ထိုဆက္ဒ္ေရာဂါ မျဖစ္ေစရန္ ေအးေသာရာသီမ်ားတြင္၊အိမ္တြင္း
အျမဲေအာင္းမေနပဲ၊ရံဖန္ရံခါ အျပင္ ထြက္၍ ျပင္ပအလင္းေရာင္၊ေနေရာင္ ႏွင့္ ထိေတြ႔ေပးသင့္သည္။သို႔မဟုတ္
အလင္းေပးေသတၱာ (Light Box - ဥပမာ Sunlight Jr)မွအလင္းေရာင္ကို ထိေတြ႕ေပးရသည္။
အေရျပားကို ေနေရာင္ထိေတြ႔ေပးျခင္းျဖင့္၊
ဗီတာမင္ဒီကို ရေစသည္။ေနေရာင္ မထိေတြ႔ရလွ်င္ ဗီတာမင္ဒီခ်ိဳ႔တဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ၾကြက္သား
အားနည္းျခင္း၊အနည္းငယ္ထိရံုျဖင့္ အလြန္နာက်င္ျခင္း၊ အိပ္ငိုက္ျ ခင္း တို႔ကို ျဖစ္ေစသည္။ထိုအခါ
ေနေရာင္ထဲ ထြက္ေပးျခင္းျဖင့္လည္းေကာင္း၊ သို႔မဟုတ္ အစားအစာ ထဲတြင္ ဗီတာမင္ဒီၾကြယ္ဝေသာ
အဆီမ်ားေသာငါး (ဥပမာ - ဆယ္မြန္၊ တူနာ)၊ အားျဖည့္နိဳ႕ (Fortified Milk) စသည္တို႔ ပါေအာင္
စားေပးရမည္။လိုအပ္ပါက ဗီတာမင္ဒီ(၃)၆၀၀ IU ကိုတေန႔ တၾကိမ္ေသာက္ သင့္သည္။
ေအးေသာေလသည္ ေလျပြန္ၾကြက္သားမ်ားကို
က်ံဳ႕ေစသည္။ ေလျပြန္ကို က်ဥ္းေစသည္။ အသက္ရႈရခက္ခဲျခင္း၊အသက္ရႈၾကပ္ျခင္းျဖစ္ တတ္သည္။သင္သည္
ထိုသို႔ျဖစ္တတ္ပါက၊ ႏွာေခါင္စည္း ကိုတပ္ ျခင္းျဖင့္ အသက္ရွဴထုတ္ရာမွထြက္လာေသာ အေႏြးဓါတ္ေၾကာင့္
ဝင္လာေသာေလကို ေႏြးေစသည္။
ေဆာင္းရာသီတြင္ လူမ်ားအျပင္မထြက္ပဲ၊
အိမ္တြင္းေအာင္းေန ၾကျခင္းသည္ အေအးမိ၊ႏွာေစး ေခ်ာင္းဆိုး၊တုတ္ေကြး၊ဗိုင္းရပ္ေရာဂါမ်ား
ကူးစက္မႈကို လွ်င္ျမန္စြာျဖစ္ပြားေစသည္။ဗိုင္းရပ္စ္မ်ားသည္ အေရျပား ေပၚ တြင္(၃)နာရီ၊
အခန္းမ်က္ႏွာျပင္မ်ားေပၚတြင္ (၄) နာရီထိ ရွိေနနိဳင္သည္။ အေရးၾကီးဆံုးမွာ လက္ကို ေသေသခ်ာခ်ာ
စင္ၾကယ္ေအာင္ ေဆးေပးဖို႔လို ေပသည္။ႏွာေစးေခ်ာင္းဆိုးျဖစ္ေနသူမ်ားကို ေဝးေဝးမွေရွာင္
ရမည္။
ေအးေသာအခါ အဆစ္အျမစ္ကိုက္ျခင္းကို သိပၸံနည္းျဖင့္
တိက် စြာမရွင္းျပနိဳင္ေသာ္လည္း ၊ျဖစ္နိဳင္ သည္မ်ားမွာ အေအးဓါတ္သည္ အဆစ္ ပတ္ပတ္လည္ရွိ
ၾကြက္သားမ်ား၊ၾကြက္စြန္းေၾကာမ်ား၊ အရြတ္မ်ား ကိုက်ံဳ႕ ေစျခင္း၊အာရံုေၾကာမ်ားကိုဆြဲျခင္းတို႔ေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ေလထုဖိအား
နည္းေသာအခါ၊ အဆစ္ပတ္ ပတ္လည္ရွိ တစ္သ်ဴးေပ်ာ့မ်ားသည္ ပြလာျပီး အဆစ္ေပၚ ဆြဲျခင္းျဖင့္လည္းေကာင္း၊
အဆစ္အျမစ္ကိုက္ျခင္းကုိ ျဖစ္ေစ သည္ဟုယူဆၾကသည္။
ထို႔ေၾကာင့္ ေအးေသာအခါ ေကြးမေနပဲ၊လမ္းေလွ်ာက္ျခင္း၊စက္ဘီးစီးျခင္း
စသည့္ ကိုယ္လက္ လႈပ္ ရွား ေလ့က်င့္ခန္းမ်ားလုပ္ျခင္းျဖင့္၊ကိုယ္ခႏၶာကို ေႏြးေထြးလာေစရုံသာမက၊အဆစ္အျမစ္ေတာင့္တင္းျခင္း။
ကိုက္ခဲ ျခင္းတို႔ကို ေလ်ာ့ပါးေစသည္။ထို႔ျပင္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို ေလွ်ာ့ခ်ေပးျခင္းျဖင့္
အဆစ္မ်ား(အထူး သျဖင့္ ဒူးႏွင့္ခါး)ေပၚ ဝန္ပိျခင္းကို ေလ်ာ့ပါးေစသည္။
ရာသီဥတုႏွင့္က်န္းမာေရး ဆက္စပ္ပံုကို
အေတြ႔အၾကံဳတခုျဖင့္ တင္ျပလိုပါသည္။ စာေရးသူ၏ မိခင္သည္ စာေရးသူတာဝန္က်ရာ ေတာင္ ၾကီးျမိဳ႕သို႔အလည္အပတ္လာစဥ္ကျဖစ္၏။ေတာင္ ၾကီးမွာ
ထိုစဥ္ကေဆာင္း ရာသီျဖစ္၍ အလြန္ေအးပါသည္။အေမ့မွာ ေသြးတိုးေရာဂါအခံရွိ၍ အလြန္ ေအးေသာ
ေတာင္ၾကီးျမိဳ႕ ေဆာင္းဥတုႏွင့္ေတြ႔ေသာအခါ၊သတိေမ့ေမ်ာသြား၍ စပ္စံထြန္းေဆးရံုၾကီးသို႔
တင္လိုက္ရ သည္ အထိ ျဖစ္ပါသည္။ေဆးရံု တြင္ သမားေတာ္ၾကီးမ်ားက အထူးၾကပ္မတ္ကုသ ပါေသာ္ လည္း၊ေဆးရံု တြင္
ရက္သတၱ တပတ္ၾကာသည္အထိ သတိျပန္လည္၍မလာပါ။ စာေရးသူလည္း သည္လိုေအး သည့္ေနရာတြင္ ဆက္ထား
လွ်င္၊ အေမ၏ အသက္အႏၱရာယ္ စိုးရိမ္ရသည္ကို ေတြးမိသျဖင့္ ၊ေဆးရုံမွ လက္မွတ္ ထိုး၍ ဆင္းကာ၊
ရထားအထက္တန္းအိပ္ခန္းျဖင့္ ရန္ကုန္သို႔ ေခၚေဆာင္ခဲ့ပါ သည္။ရန္ကုန္သို႔ မေရာက္မီ ရာသီဥတုပူေသာ
သာစည္ဘူတာသို႔အ ေရာက္တြင္၊ အေမေကာင္းစြာ သတိရလာပါသည္။ ေတာက္ေလွ်ာက္ ေကာင္းသြား ခဲ့
ပါသည္။
တကိုယ္ရည္သန္႔ရွင္းေရးႏွင့္က်န္းမာေရး
တကိုယ္ရည္သန္႔ရွင္းေရးသည္ က်န္းမာသက္ရွည္ျခင္း
အတြက္ အေရးၾကီးသည္။ခႏၶာကိုယ္တြင္း ကိုယ္ပတြင္ ေရာဂါပိုးမ်ားစြာရွိသည္။ အေရျပား၊ႏွာေခါင္း၊ပါးစပ္၊လည္ေခ်ာင္း၊နားႏွင့္
ဆံပင္တြင္ ပံုမွန္ေနထိုင္ ေသာ ပိုးမ်ား(Normal Flora)ရွိသည္။အျခားဒြါရမ်ားျဖစ္ေသာ၊
မိန္းမကိုယ္၊ စအို စသည္တို႔တြင္လည္း ပိုးမ်ားစြာ ရွိသည္။
ျပင္ပေလာကတြင္ လည္းေကာင္း ၊ ခႏၶာကိုယ္ေပၚႏွင့္
အတြင္း တြင္ပိုးမ်ားစြာရွိေသာ္လည္း၊ ကိုယ္ခံအား (Immunity)၊ အေရျပား ၊အေျမွး ပါး၊စသည္တို႔မေပါက္မျပဲတည္တန္႔ျခင္း(Barrier)ႏွင့္
တကိုယ္ရည္ သန္႔ ရွင္းမႈ ေၾကာင့္သာ၊ေရာဂါပိုးမ်ား ခႏၶာကိုယ္ေသြး၊တစ္ရႈး၊ အတြင္းအဂၤါမ်ားထဲသို႕
မဝင္ေရာက္ျခင္း၊ေရာဂါမရျခင္းျဖစ္ပါ သည္။
တကိုယ္ရည္သန္႔ရွင္းရန္ လုပ္ေဆာင္ရမည့္
အခ်က္မ်ား
(က) ေရခ်ိဳးျခင္း
။ ။ေရခ်ိဳးျခင္သည္ အေရျပားတြင္ကပ္ညိွေနေသာ
ဖုန္၊အညစ္ အ ေၾကးႏွင့္ ပိုးမႊားမ်ားကို ဖယ္ရွားေပးသည္။ေရခ်ိဳးရန္ အေျခ အေနမေပး ပါက(ဥပမာ
ေတာတြင္းစခန္းခ်ျခင္း ၊ေရျပတ္လပ္ ျခင္း၊မက်န္း မာျခင္း စသည္)ေရပတ္တိုက္ေပးရမည္။ထို႔ျပင္ေရခ်ိဳးျခင္းသည္
ကိုယ္အပူခ်ိန္ကို က်ေစသည္။အပူမ်ားေသာ အခ်ိန္တြင္ အက်ိဳးရွိေသာ္လည္း၊ ေအးေသာ အခ်ိန္၊ကိုယ္ခံအားနည္းေသာအခ်ိန္၊
အထူးသျဖင့္ ညေနပိုင္း၊ ညပိုင္းတြင္ ေရခ်ိဳးလွ်င္ သင့္မသင့္ အလွ်င္စဥ္းစားျပီးမွခ်ိဳးပါ။သိုမဟုတ္ပါက
အေအး ပတ္ျခင္း၊ေလျဖတ္ျခင္းျဖစ္ တတ္သည္။
(ခ) သြားတိုက္ျခင္း။ ။သြားတိုက္ျခင္းသည္ တကိုယ္ရည္သန္႔ရွင္းေရး အတြက္
အေရး ပါသည္။ဖလူအို ရိုက္ပါေသာ သြားတုိက္ေဆးျဖင့္ တေန႔ (၂)ၾကိမ္ (၂)မိ နစ္ခန္႔ မွန္ကန္ေစ့စပ္စြာတိုက္မွ
သြားသန္႔ရွင္းမည္။
(ဂ)သြားၾကားညွပ္
အစာမ်ားထုတ္ျခင္း(Dental Floss)။ ။သြားတိုက္ရံုႏွင့္
သြားႏွင့္ခံတြင္းက်န္းမာေရး အတြက္ မျပည့္စံုေပ။ ညအိပ္ခါနီး သြားမတိုက္မီ သြားၾကားညွပ္ေနေသာ
အစာမ်ားကို သြား ၾကားညွပ္ထုတ္ ပိုးၾကိဳး (Dental Floss)ျဖင့္ ထုတ္ရမည္။ထိုကဲ့သို႔ၾကိဳးမ်ိဳး
မရွိလွ်င္ ခိုင္ခန္႔ေသး မွ်င္ေသာ ႏူးညံ့သည့္ ၾကိဳးတခု ခုကိုသံုးနိဳင္သည္။
(ဃ) ေခါင္းေလွ်ာ္ျခင္း
။ ။ေခါင္းေလွ်ာ္ျခင္းသည္ ဆံပင္ႏွင့္
ဦးေရျပားတြင္ ကပ္ညွိေနေသာ အညစ္ အေၾကးမ်ား၊ေဗာက္မ်ား၊ပိုးမႊားမ်ားကို ဖယ္ရွားေပးသည္။အနည္း
ဆံုး တပတ္တၾကိမ္ေခါင္း ေလွ်ာ္သင့္သည္။
(င) လက္ေဆးျခင္း။ ။လက္ေဆးျခင္းသည္ တကိုယ္ရည္သန္႔ရွင္းေရးတြင္
အေရးအပါဆံုးျဖစ္ သည္။လက္မွတဆင့္ေရာဂါမ်ား ကူးစက္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ထမင္းမစားခင္တြင္လည္းေကာင္းႏွင့္
အညစ္ အေၾကးမ်ားကိုင္ျပီးလွ်င္ေသာ္လည္းေကာင္း၊အိမ္သာတက္ျပီးလွ်င္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ လက္ကိုနည္းစ
နစ္မွန္ စြာႏွင့္ စင္ၾကယ္စြာေဆးသင့္သည္။
(စ) ဝတ္စားဆင္ယင္မႈ။ ။သန္႔ရွင္းေသာ၊က်န္းမာေရးႏွင့္ညီညြတ္ေသာ၊အပူအေအးမွ်တ
ေသာ အဝတ္ အစားမ်ား ဝတ္ဆင္ျခင္းသည္ က်န္းမာေရးအတြက္ အေရး ၾကီးပါသည္။မသန္႔ရွင္းေသာ အဝတ္မ်ားမွ
ေရာဂါပိုး မ်ားကူးစက္နိဳင္ ပါ သည္။ အဝတ္မ်ားေျခက္ေသြ႕ေအာင္လွန္းလွ်င္ ေနေရာင္ထဲတြင္လွန္း
သည္က အေကာင္း ဆံုးျဖစ္၏။ေနေရာင္သည္ေရာဂါပိုးမ်ားကို ေသေစသည္။
(ဆ) ႏွာေခ်ေခ်ာင္းဆိုးလွ်င္
တစ္သွ်ဴး၊လက္ကိုင္ပုဝါ အုပ္၍ အျခားသူမ်ား ႏွင့္ေဝးရာတြင္ ျပဳမူရမည္။
(ဇ)လက္သည္း၊ေျခသည္းညွပ္ျခင္းျဖင့္
လက္သည္းၾကား၊ ေျခသည္းၾကား တြင္ ကပ္ညွိေနေသာ အညစ္အေၾကး မ်ားမွ ေရာဂါကူးစက္ျခင္းကို ကာ
ကြယ္ေပးသည္။
(ဈ)ေရခ်ိဳးျပီးလွ်င္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ေခၽြးထြက္ေသာအခါတြင္လည္းေကာင္း၊
မိုးမိျပီးခါစတြင္ လည္း ေကာင္း သန္႔ရွင္းေသာ တဘက္(ပုဝါ)ျဖင့္ ေျခာက္ေသြ႔ေအာင္သုတ္ရမည္။အထူးသျဖင့္
ခ်ိဳင္းၾကား၊ သားျမတ္ ေအာက္ ဖက ္(အမ်ိဳးသမီးမ်ား)၊ေပါင္ၾကား၊ကပ္ပယ္အိပ္(အမိ်ဳးသားမ်ား)၊
လက္ေခ်ာင္းၾကား၊ ေျခေခ်ာင္းၾကား၊ဆံပင္၊ နားရြက္အေနာက္ဖက္ စသည့္ ေနရာမ်ားတြင္း စိုစြတ္ေနပါက
မႈိပိုးေပါက္ပြား၍ အေရျပားေရာဂါျဖစ္တတ္ သည္။
(ည) ေျခအိပ္
၊အေႏြးထည္ အျမဲေဆာင္ထားပါ။ပူအိုက္ေသာ ရာသီပင္ျဖစ္ လင့္ကစား၊ရုတ္တရက္ ခ်မ္း စိမ့္စိမ့္
ျဖစ္လာပါက အေႏြးထည္၊ေျခအိပ္၊ ေခါင္းစြပ္ စသည့္ျဖင့္(လိုအပ္သည့္အေလွ်ာက္)ခ်က္ခ်င္းဝတ္မွ
အေအးပတ္ ျခင္းကို ကာကြယ္နိဳင္သည္။အိပ္ယာထဲတြင္လည္း အေႏြးထည္၊ ေျခ အိပ္ စသည္ အသင့္ထားပါ။တေရးနိဳး
ခ်ိန္ တြင္ ခ်မ္းစိတ္ဝင္ပါက အဆင္သင့္ဝတ္နိဳင္ရန္ျဖစ္သည္။
ေဒါက္တာေဇာ္ထြန္းလင္း(ေဆးပညာမဟာသိပၸံ)
