မိသားစုအတြက္ ကိုယ္ေရာစိတ္ပါ အဓိကပံ့ပိုးေပးေနသူမ်ားမွသည္၊
နိဳင္ငံေရး၊စီးပြားေရး၊ လူမႈ ေရးက႑မ်ား၌ ဦးေဆာင္သူမ်ားအထိ ေနရာယူလာၾကျပီျဖစ္ေသာအမ်ိဳးသမီးမ်ား၏
က်မ္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈအစီအစဥ္မ်ား ဖြံ႔ျဖိဳးလာေစရန္ ကမၻာတဝွမ္းအာရံုစိုက္လာၾကသည္ကိုေတြ႔ၾကရပါမည္။
ထုိနည္းတူ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ မ်က္စိက်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ
ႏွင့္ ေထာက္ပံ့ကူညီမႈမ်ားကို ပိုမို ေဆာင္ရြက္လာၾကျပီး အမိ်ဳးသမီးထုကိုကိုယ္စားျပဳေသာ
အဖြဲ႔အစည္းမ်ား ေဖာင္ေဒးရွင္းမ်ားလည္း ေပၚေပါက္လာ ျပီျဖစ္ပါသည္။
အမိ်ဳးသမီးမ်ား၏ မ်က္စိက်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈက႑ႏွင့္
စပ္လ်ဥ္း၍ ဗီယက္နမ္ႏွင့္တရုတ္ နိဳင္ငံတို႔တြင္ မၾကာေသးမီကျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ မ်က္စိက်မ္းမာေရးဆိုင္ရာ
ေဒသတြင္းပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ မႈမ်ား၏ ေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားအရ၊ အျမင္အာရံုလုံုးဝဆံုးရႈံးမႈႏွင့္
ေလ်ာ့နည္းက်ဆင္းသူမ်ား၏ သံုးပံုႏွစ္ပံု သည္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားျဖစ္ေၾကာင္းသိရပါသည္။ ထို႕ျပင္
ကမၻာတဝွမ္း မ်က္စိက်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္ မႈလုပ္ငန္းမ်ားအတြက္
ဝန္ထုပ္ဝန္ပိုးျဖစ္ေနသည့္ အတြင္းတိမ္ျဖစ္ပြားမႈကို အခ်ိန္မီမသိရိွေသာေၾကာင့္ အျမင္အာရံုဆံုးရႈံးရသူမ်ားတြင္လည္း
အမ်ိဳးသားမ်ားႏွင့္ႏႈိင္းယွဥ္လွ်င္ အမ်ိဳးသမီးကပို၍မ်ားေၾကာင္း
ေတြ႕ရွိရသည္ဟုလည္းဆိုပါသည္။
ထိုကဲ့သို႔ေသာအေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ ကမၻာက်မ္းမာေရးအဖြဲ႔(WHO)၏
ကမၻာတဝန္းမ်က္စိ က်မ္းမာေရး
ဘက္စံုဖြံ႕ျဖိဳးမႈစီမံကိန္း (၂၀၁၄ - ၂၀၁၉)တြင္ ဦးစားေပးက႑အျဖစ္၊ အမ်ိဳးသမီးႏွင့္ မိန္းကေလးငယ္မ်ားအတြက္
မ်က္စိက်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈအစီအစဥ္ကို
ထည့္သြင္းထားပါသည္။ ၎အစီအစဥ္အရ
ပဏာမေလ့လာသံုးသပ္ခ်က္မ်ားျပဳလုပ္ရာတြင္ အမိ်ဳးသမီးႏွင့္မိန္းကေလးငယ္မ်ား အား ေစာင့္ေရွာက္မႈေပးရာတြင္
အဟန္႔အတားအခ်ိဳ႕ရွိေနေၾကာင္း ၎ေတြ႔ရွိခ်က္မ်ား၌ေဖာ္ျပ ပါသည္။ အဓိကအခက္အခဲမွာ
က်မ္းမာေရးဝန္ထမ္းမ်ားအား ပူးေပါင္းကူညီမႈအားနည္းျခင္းပင္ျဖစ္ပါ သည္။ အေျခခံလိုအပ္ခ်က္မ်ားေမးျမန္းျခင္းကို
ေျဖၾကားရာတြင္ (ေမးျမန္းေသာ ေမးခြန္းမ်ားကို
ပြင့္ပြင့္ လင္းလင္းေျဖရာ၌) အမ်ိဳးသမီးႏွင့္အမိ်ဳးသား ကြာျခားပါသည္။
အေၾကာင္းရင္းကိုေလ့လာရာ၌ အမိ်ဳး သမီးမ်ားသည္ ဗဟုသုတ၊ သေဘာထားအျမင္၊ အေလ့အက်င့္
စသည့္(knowledge, attitutes,and practics – KAP)တို႔၌ လိုအပ္ခ်က္ရွိျခင္းႏွင့္က်ားမကြဲျပားမႈအေပၚ၌
မိမိတို႔ကိုယ္တိုင္က အားနည္း ခ်က္ဟုယူဆေနၾက၍ျဖစ္ေၾကာင္း ဆိုပါသည္။
ထို႔ျပင္မိသားစုဝင္ေငြနိမ့္က်ျခင္းေၾကာင့္ အခ်ိန္ျပည့္အလုပ္လုပ္ေနၾကရသည့္အတြက္ မ်က္စိ က်မ္းမာေရးစစ္ေဆးရန္
အခ်ိန္မီမသြားနိဳင္ျခင္း၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္
အမိ်ဳးသားမ်ားထက္ ပညာ ေရးအဆင့္နိမ့္က်သည္ကမ်ား၍ ျပင္ပဗဟုသုတနည္းေသာေၾကာင့္
မ်က္စိက်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ ႏွင့္ ကုသေရးအသိပညာနည္းပါးျခင္း၊ မ်က္စိက်မ္းမာေရးကိစၥတခုအတြက္သာမဟုတ္ဘဲ
မိသားစု ကိစၥရပ္မ်ားတြင္လည္း၊ အမိ်ဳးသမီးႏွင့္မိန္းကေလးငယ္မ်ားသည္
ဦးစားေပးအဆင့္မရွိၾကသည့္အျပင္ ဆံုးျဖတ္ခ်ရာတြင္လည္းအားငယ္စိတ္ျဖင့္ မျပတ္သားျခင္း
၊စသည္မ်ားကို အဟန္႔အတား ျဖစ္ေစေသာ
အေၾကာင္းရင္းမ်ားအျဖစ္သံုးသပ္ေတြ႔ရွိရပါသည္။
သို႔ျဖစ္ရာ အထက္ပါအခက္အခဲမ်ားကို
ေက်ာ္လႊားလြတ္ေျမာက္နိဳင္ရန္အတြက္ နည္းလမ္းမ်ား ကို ရွာေဖြၾကည့္ၾကရာတြင္ ၂၀၁၅
ခုႏွစ္ကတည္းက ကေမၺာဒီးယားနိဳင္ငံ၌ က်င္းပခဲ့ျပီးျဖစ္ေသာ၊ အမိိ်ဳးသမီးႏွင့္မိန္းကေလးငယ္မ်ား၏မ်က္စိက်မ္းမာေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မႈကို
သံုးသပ္ေလ့လာျခင္းဆိုင္ ရာဖိုရမ္မွအၾကံျပဳခ်က္မ်ားကို လကၡံသင့္ေၾကာင္းေတြ႕ရိွလာၾကပါသည္။ကမၻာ့က်မ္းမာေရးအဖြဲ႔
(WHO) ၏ ကမၻာတဝန္းမ်က္စိက်မ္းမာေရးဘက္စံုဖြံ႕ျဖိဳးမႈစီမံကိန္း(၂၀၁၄-၂၀၁၉)၏ အစိတ္အပိုင္းျဖစ္ေသာ
ကေမၺာဒီးယားဖိုရမ္က အမ်ိဳးသမီးမ်ားႏွင့္မိန္းကေလးငယ္မ်ားမ်က္စိက်မ္းမာေရးဖြံ႕ျဖိဳး
တုိးတက္ ေစေရးအတြက္ လက္ေတြ႔က်ေသာနည္းလမ္းငါးသြယ္ကို ေအာက္ပါအတိုင္းမီးေမာင္း ထိုးျပထား
ပါသည္။
(၁) ျဖစ္နိဳင္ေျခရိွေသာ အစီအစဥ္မ်ားေရးဆြဲ၍ေဆာင္ရြက္ျခင္း။
လူမႈအသိုင္းအဝိုင္းကိုအေျခခံေသာ အိမ္တိုင္ယာေရာက္
စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈ ႏွင့္လုပ္ခြင္မပ်က္ ေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ားသည္ အမိ်ဳးသမီးမ်ား၏ သဘာဝအရ
ျဖစ္နိဳင္ေခ်ရိွသည့္အတြက္ ေဆာင္ရြက္သင့္ ေသာ အစီအစဥ္ ျဖစ္ပါသည္။ ထိုသို႔ေသာ ေဆးရံုေဆးခန္းျပင္ပလုပ္ငန္းမ်ားကို
ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ အမ်ိဳးသမီးႏွင့္ မိန္းကေလးငယ္မ်ား၏ပူးေပါင္းမႈ(မ်က္စိက်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ားကို
ယံုၾကည္ လကၡံမႈ) ရွိေစေရးအတြက္ စည္းရံုးၾကရာတြင္ အေျခအေနကိုေလ့လာသံုးသပ္၍
ေဆာင္ရြက္ရန္ အေရး ၾကီးပါသည္။ ေဈးမ်ား ေက်ာင္းမ်ားသည္ အေရးပါေသာေနရာမ်ားျဖစ္ျပီး၊ အမိ်ဳးသမီးႏွင့္မိန္းကေလး
ငယ္မ်ားထံမွ အၾကံျပဳခ်က္မ်ားရနိဳင္ပါသည္။ အၾကံေပးသူႏွင့္ေဝဖန္သူမ်ားကို
အားေပးျခင္း၊ပံ့ပိုးမႈျပဳ ျခင္းျဖင့္ လူတန္းစားအသီးသီးကို ကိုယ္စားျပဳေသာ
အမ်ိဳးသမီးကိုယ္စားလွယ္မ်ား ေပၚေပါက္လာေစ ၍ မိမိတို႔၏အစီအစဥ္ကို
ပိုမိုခရီးေရာက္ေစမည္ျဖစ္ပါသည္္။
(၂)
အမ်ိဳးသမီးအသင္းအဖြဲ႔မ်ားႏွင့္ခ်ိတ္ဆက္၍ေဆာင္ရြက္ျခင္း။
အမိ်ဳးသမီးအဖြဲ႔မ်ား၊ ေအဂ်င္စီမ်ား၊အစိုးရဌာနမ်ား၊
မိခင္ႏွင့္ကေလးအသင္းအဖြဲ႕မ်ား၊မ်ိဳး ဗီဇႏွင့္သားဆက္ျခားကိစၥမ်ားေလ့လာသူ
အစိုးရမဟုတ္ေသာအဖြဲ႕မ်ား၊အမိ်ဳးသမီးႏွင့္မိန္းကေလးမ်ား ၏အက်ိဳးစီးပြားအတြက္
ထိေရာက္ေသာရည္ရြယ္ခ်က္ဦးတည္ခ်က္တို႔ျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ေနသည့္ နက္ ဝပ္ ႏွင့္
ေဖာင္ေဒးရွင္းမ်ား (ကေမၺာဒီးယားတြင္ ဖရက္ေဟာ္လို Fred Hollows
ေဖာင္ေဒးရွင္းကဲ့သို႔) စသည္တို႔ႏွင့္ပူးတြဲ၍ အမိ်ဳးသမီးမ်ား၏ မ်က္စိက်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈလုပ္ငန္းမ်ား
ဖြံ႕ျဖိဳးေစ ေရးအတြက္ အားထုတ္ၾကရန္ျဖစ္ပါသည္။
(၃)
လုပ္္ငန္းဆိုင္ရာအခ်က္အလက္မ်ားကို စုေဆာင္း၍ စိစစ္ျခင္း။
အသက္အရြယ္၊လိင္ကြဲျပားမႈ၊ယဥ္ေက်းမႈမ်ား၊
ေဆးပညာရပ္ေဒတာမ်ားကို စုစည္း၍ သံုးသပ္ ရန္လိုပါသည္။အခ်ိဳ႕ေသာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားသည္
အခ်က္အလက္မ်ား စုေဆာင္းထားေသာ္လည္း၊ မ်က္စိက်မ္းမာေရးလုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ မျပည့္စံုသည္မ်ား
ရွိေနတတ္ပါသည္။ ထိုလိုအပ္ခ်က္မ်ားကို ေသခ်ာစြာေလ့လာ၍ လက္ေတြ႔အသံုးတည့္ေသာအခ်က္မ်ားကို
စုေဆာင္းရန္အေရးၾကီးပါသည္။ အရပ္ေဒသ ကြဲျပားမႈအေပၚမူတည္၍
က်မ္းမာေရးဝန္ထမ္းလိုအပ္ခ်က္အခ်ိဳးအစား ၊ေဆးဝါးမ်ား လိုအပ္ခ်က္၊ ကုသမႈကရိယာမ်ားလိုအပ္ခ်က္
ႏွင့္ အလွဴရွင္မ်ားသိရွိလိုသည့္ အခ်က္အလက္မ်ားရွာ ေဖြ စုေဆာင္းျခင္းမ်ားသည္လည္းအေရးပါပါသည္။
(၄)
ပေရာ္ဖစ္ရွင္နယ္ အမိ်ဳးသမီးမ်က္စိက်မ္းမာေရးဝန္ထမ္းမ်ားခန္႔ထားေဆာင္ရြက္ျခင္း
ဘာသာစကား၊ယဥ္ေက်းမႈ၊ေနရာေဒသ၊လိင္ကြဲျပားမ်ားရွိေစကာမူ
အမိ်ဳးသမီးလူနာမ်ားအား မ်က္စိက်မ္းမာေရးဝန္ထမ္းမ်ားက အကူအညီေပးရာတြင္ ထိိေရာက္မႈရွိရန္အေရးၾကီးပါသည္။
ၾကံဳ ေတြ႔ေနရသည့္ မိသားစုဖိအားမ်ားကိုေလ်ာ့ခ်၍ ထိမ္းညိွေပးနိဳင္ေသာ၊ အၾကံဥာဏ္ေကာင္း
မ်ားေပး လ်က္ ညိွႏိႈင္းေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင့္ေထာက္ပံ့မႈေပးနိဳင္သည့္ ပေရာ္ဖစ္ရွင္နယ္
အမိ်ဳးသမီးမ်က္စိက်မ္း မာေရးဝန္ထမ္းမ်ား အထူးလိုအပ္ပါသည္။
ထိုအမ်ိဳးသမီးက်မ္းမာေရးဝန္ထမ္းမ်ားသည္
အမ်ိဳးသမီးႏွင့္မိန္းကေလးမ်ား ရင္ဆိုင္ၾကရသည့္
လိမၼာပါးနပ္စြာေျဖရွင္းၾကရမည့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာႏွင့္ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာျပႆနာမ်ားကို
လုပ္ငန္းခြင္တြင္ ၾကဳံ႕ေတြ႕ၾကရမည္ျဖစ္ပါသည္။သို႔ျဖစ္ရာ ေရးဆြဲထားေသာ
အစီအစဥ္မ်ားအတိုင္း အေကာင္အထည္ ေဖာ္နိဳင္မည့္ မိမိ၏အလုပ္ကိုဂရုတစိုက္
အေလးထားေဆာင္ရြက္တတ္သည့္ အမိ်ဳးသမီးမ်က္စိက်မ္း မာေရးဝန္ထမ္းမ်ား ခန္႔ထားျခင္းျဖင့္
လုပ္ငန္းမ်ားက်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ေဆာင္ရြက္ရန္ ၾကိဳးပန္းၾကရ ပါမည္။
(၅)အမိ်ဳးသမီးမ်ား၏
အခြင့္အေရးမ်ား ပိုမိုရရိွေရးကို ျမွင့္တင့္ေဆာင္ရြက္ျခင္း။
ဤေနရာ၌
စဥ္းစားဖြယ္ရာအမ်ားအျပားရွိပါသည္။အမိ်ဳးသမီးႏွင့္အမိ်ဳးသားကြာဟမႈကို မွ်တ ေရးအတြက္
ေဆာင္ရြက္ရန္ျဖစ္ပါသည္။ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္ရာတြင္ လည္းေကာင္း၊ အခ်က္ အလက္စုေဆာင္းရာတြင္လည္းေကာင္း၊
အစီရင္ခံစာမ်ားေရးရာတြင္လည္းေကာင္း၊ အမိ်ဳးသမီးႏွင့္ အမိ်ဳးသားမ်ား၏ကြာဟမႈသည္
၅၀/၅၀ ညီမွ်ရန္မွာ သဘာဝမက်ေသာကိစၥသာျဖစ္ပါသည္။ အဓိ ကဆိုလိုရင္းမွာ
အမိ်ဳးသမီးႏွင္မိန္းကေလးငယ္မ်ားအား ပိုမိုဂရုတစိုက္ကုသေပးျခင္းျဖင့္ အခြင့္အေရး
မ်ား ညီမွ်လာရန္ျဖစ္ပါသည္။
ဥပမာအားျဖင့္
မ်က္စိအျမင္ဆံုးရႈံးသူအေရအတြက္သည္ အမ်ိဳးသားထက္အမိ်ဳးသမီးက ပို၍ မ်ားေနရျခင္း၏အေၾကာင္းရင္းကို
ေလ့လာသံုးသပ္ၾကည့္ပါ။၎သည္ အမိ်ဳးသမီးမ်ား၏သဘာဝျဖစ္ ေသာ
သည္းခံျခင္းႏွင့္ေမွ်ာ္လင့္ေစာင့္စားျခင္း(မိမိထံအလာကိုေစာင့္ျခင္း)
အေလ့အက်င့္မ်ားေၾကာင့္၊ အျမင္အာရံုဆံုးရႈံးသည္အထိအႏၱရယ္ရွိေသာ မကူးစက္တတ္သည့္အတြင္းတိမ္
ႏွင့္ ကူးစက္တတ္ သည့္ မ်က္ခမ္းစပ္ကဲ့သို႔ေသာေရာဂါမ်ားသည္ အမိ်ဳးသမီးမ်ားတြင္ အမ်ားဆံုးေတြ႔ၾကရျခင္းျဖစ္၏။
သို႔ျဖစ္ရာ မ်က္စိက်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈအဖြဲ႕မ်ား ေဖာင္ေဒးရွင္းမ်ားသည္
အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ သဘာဝကို သေဘာေပါက္လကၡံၾကလ်က္ ခိုင္မာေသာဦးတည္ခ်က္မ်ားခ်မွတ္၍ ပိုမိုအာရံုစိုက္
ကုသေပးျခင္းအားျဖင့္၊အမိ်ဳးသမီးမ်ားအျမင္အာရံုဆံုးရွဳံးမႈႏႈန္းေလ်ာ့က်လာျပီး
အမိ်ဳးသားမ်ားႏွင္ကြာဟ ခ်က္က်ဥ္းေျမာင္းသြားမည္ ျဖစ္ပါသည္။
အခ်ဳပ္အားျဖင့္ဆိုရပါမူ
ကမၻာက်မ္းမာေရးအဖြဲ႔(WHO)၏
ကမၻာတဝန္းမ်က္စိက်မ္းမာေရး ဘက္စံုဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မႈစီမံကိန္း (၂၀၁၄ -
၂၀၁၉)၏ အေထာက္အကူျပဳဖိုရမ္ျဖစ္ေသာ အမိိ်ဳးသမီးႏွင့္
မိန္းကေလးငယ္မ်ား၏မ်က္စိက်မ္းမာေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မႈဖိုရမ္ (ကေမၺာဒီးယား-၂၀၁၅) ကအၾကံျပဳ
ခ်က္မ်ားကိုျခံဳငုံသပ္လွ်င္-အမိ်ဳးသမီးႏွင့္ အမိ်ဳးသားမ်ားအၾကားကြာဟခ်က္မ်ားကိုေလ်ာ့ခ်၍
စိတ္ပိုင္း ဆိုင္ရာႏွင့္ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာပ့ံပိုးမႈမ်ား
ပိုမိုေပးအပ္ျခင္းျဖင့္ တန္းတူညီမွ်မႈရွိေစေရးအတြက္ ေဆာင္ရြက္ ေပးၾကရန္ပင္ျဖစ္ပါသည္။အမိ်ဳးသမီးမ်ားအား
ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈႏွွင့္ ေဆြးေႏြးညိွႏိႈင္းမႈမ်ား၌ ကၽြမ္း ဝင္လာၾကေစရန္ ဖိုရမ္မ်ားဝပ္ေရွာ့ပ္မ်ားကဲ့သို႔ေသာ
စုေဝးပြဲမ်ားက်င္းပ၍ေတြ႔ဆံုေစျပီး၊ ဗဟုသုတ မ်ားမွ်ေဝျခင္းႏွင့္လက္ေတြ႔က်၍ထိေရာက္ေသာ
အေလ့အက်င့္မ်ားရွိလာၾကေစရန္ ဖန္တီးေပးၾကရ မည္ ျဖစ္ပါ၏။
သို႔မွသာ
အမ်ိဳးသမီးႏွင့္မိန္းကေလးငယ္မ်ား၏ လူေနမႈဘဝတိုးတက္လာျပီး ၎တို႔အတြက္ ေဆာင္ရြက္ေသာ မ်က္စိက်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈလုပ္ငန္းမ်ား
ပိုမိုဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္၍ ေအာင္ျမင္မႈ မ်ားရလာမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေရးသားအပ္ပါသည္။
(chejournal.com ၌ Damian Facciolo.Regional Programme Manager ,
The Prevention of Blindness, Singapore. ႏွင့္ Camille
Neyhouser .Coordinator ,The
Fred Hollows Foundation, Sydney, Australia.
တို႔ေရးသားေသာPutting women’s
eyesight first ကိုမွီျငမ္းပါသည္။
