၁။ ကၽြန္မက အခု (႕႕႕႕႕) ႏိုင္ငံမွာ အလုပ္လုပ္ေနပါတယ္။ အသက္က ၄၁ ႏွစ္ပါ။
အလုပ္က ကြန္ပ်ဴတာကိုသံုးၿပီး ပံုေတြ ဆြဲရတာပါ။ တေန႔လံုး ကြန္ပ်ဴတာ
သံုးေနရပါတယ္။ ေရာက္စက ညာဘက္မ်က္စိမွာ အျဖဴစက္ေတြေတြ႔လို႔ ဆရာဝန္နဲ႔
သြားျပပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက ဘယ္ဘက္ကိုဖံုးထားၿပီး ညာဘက္ တဖက္တည္း
ၾကည့္ရင္ အေရွ့မွာ အလႊာပါးပါး တစ္ခု ကာထားသလိုျဖစ္ၿပီး ဝါးေနပါတယ္။
အဲဒါ မ်က္ၾကည္လႊာမွာ အမာရြတ္ရွိေနလို႔ျဖစ္တာဆိုၿပီး မ်က္စဥ္းေတြ ေပးပါတယ္။
အၿမဲသြားျပၿပီး စစ္ေဆးေနရပါတယ္။ မ်က္လံုးကလည္း တေျဖးေျဖး သက္သာလာၿပီး
ပံုမွန္ဘဲ ျပန္ျမင္လာပါတယ္။ မ်က္စဥ္းကို လိုအပ္သလို အတိုး-အေလ်ာ့
လုပ္သြားၿပီး ေပးခဲ့ပါတယ္။ အမာရြတ္ဆိုတာကို ေပ်ာက္ဖို႔ဆိုရင္ မ်က္ၾကည္လႊာ
အစားထိုးမွ ရမယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ ေနာက္ပုိင္း သက္သာလာၿပီး အျမင္အာရံုကို
အေႏွာင့္အယွက္ မေပးဘူးဆိုေတာ့ မ်က္စဥ္းဘဲ အၿမဲခပ္ၿပီးေနခဲ့ပါတယ္။
ဘယ္ဘက္မ်က္လံုးက ဝါးလာလို႔ ဘယ္ဘက္ကိုပါ မ်က္စဥ္း ခပ္ခဲ့ရပါတယ္။ ဇြန္လ ၁၁
ရက္ေန႔ကေတာ့ ဘယ္ဘက္က အရမ္းဝါးလာပါတယ္။ ကြန္ပ်ဴတာကိုေတာင္ ၾကည့္ရင္ အရမ္း
ဝါးေနလို႔ အလုပ္လဲ မသြားႏိုင္ခဲ့ပါဘူး။ ဆရာဝန္ဆီသြားပါတယ္။ မ်က္စဥ္းအသစ္
တမ်ိဳး ထပ္ေပးပါတယ္။ အဲဒီ မ်က္စဥ္းခပ္တာလဲ မသက္သာခဲ့ေတာ့ ဇြန္လ ၁၈ရက္ေန႔မွာ
Consultant တစ္ေယာက္နဲ႔ သြားျပပါတယ္။ စစ္လိုက္ေတာ့ ဘယ္ဘက္မ်က္လံုးမွာ
Cataract ရွိေနလို႔ ျဖစ္တာလို႔ ေျပာပါတယ္။ Eye pressure အရမ္း
မ်ားေနတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ မ်က္စဥ္းအသစ္ေတြ ေပးခဲ့ပါတယ္။ Eye pressure ကို
အရင္က်ေအာင္ လုပ္ရမယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ မ်က္စဥ္းအသစ္ေတြ သံုးေနၿပီး
တပတ္အၾကာမွာ Eye pressure လဲ ပံုမွန္ျဖစ္သြားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဇူလိုင္လ ၃
ရက္ေန႔မွာ Left eye cataract surgery လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ခြဲၿပီးေတာ့
ကြန္ပ်ဴတာကိုလည္း ၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။ စာလည္း ဖတ္လို႔ ျမင္ေနရပါၿပီ။
ႏွစ္ဘက္လံုးမွာ Glaucoma ရွိေနလို႔ မ်က္စဥ္းကိုေတာ့ ဆက္ၿပီး
ခပ္သြားရမယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ အမာရြတ္က ေပ်ာက္ေအာင္လုပ္လို႔မရဘူး။ သူ႔ေၾကာင့္
ျဖစ္လာမဲ့ မ်က္လံုးေျခာက္တာကို မ်က္စဥ္းခပ္ၿပီး ထိန္းရမယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။
၂။ ကၽြန္မမ်က္လံုးမွာ အဲဒီိလိုကိစၥေတြရွိေနေတာ့ အခုလက္ရွိ လုပ္ေနတဲ့
ကြန္ပ်ဴတာကို တေန႔လံုးသံုးေနရတဲ့ အလုပ္ကို ဆက္ၿပီးလုပ္သင့္ပါသလား။
ဆက္ၿပီးလုပ္ေနရင္ ပိုဆိုးလာႏိုင္ပါသလား။
၃။ Glaucoma ကေရာ ဘယ္လိုေၾကာင့္ျဖစ္လာတာပါလဲ။ ၿပီးေတာ့ ဘယ္လိုကုသမွ
ေပ်ာက္မွာလဲ။ မ်က္စဥ္း အၿမဲ ခပ္သြားရမယ္ဆိုတာ ဟုတ္ပါသလား။ အဲလို
မ်က္စဥ္းအၿမဲခပ္သြားရင္ေရာ Glaucoma ကို ပိုမဆိုးေအာင္ ထိန္းႏိုင္လို႔လား။
Glaucoma ဆိုတာ ကုလို႔ေပ်ာက္တဲ့ ေရာဂါလားဆိုတာသိခ်င္လို႔ပါ။
၄။ Cataract ဆိုတာေရာ ဘယ္လိုေၾကာင့္ျဖစ္တာပါလဲ။ ၾကားဖူးတာေတာ့
တစ္ဖက္ျဖစ္ၿပီးရင္ ေနာက္တဖက္လည္း ျဖစ္တတ္တယ္လို႔ ၾကားဖူးပါတယ္။ အဲဒါေရာ
ဟုတ္ပါသလား။ ညာဘက္မွာပါထပ္ျဖစ္မွာ စိုးရိမ္ေနလို႔ပါ။
၅။ ညာဘက္မ်က္လံုးမွာ ရွိေနတဲ့ scar ကိုေရာ ဘယ္လိုလုပ္သင့္ပါလဲ။ မ်က္စဥ္းအၿမဲခပ္သြားရမွာလား။
၆။ ၿပီးေတာ့ မ်က္စဥ္း ၾကာရွည္စြဲခပ္ရင္ တိမ္ျဖစ္တတ္တယ္ဆိုတာေရာ ဟုတ္ပါသလား။
၇။ မ်က္လံုးေရာဂါရွိေနတဲ့သူတစ္ေယာက္က ကၽြန္မသံုးေနတဲ့ မ်က္စဥ္းကိုယူခပ္ရင္ သူ႔ရဲ႕မ်က္လံုးေရာဂါ ကၽြန္မကို ကူးႏိုင္ပါသလား။
ေရတိမ္ဆိုတာ အတြင္းတိမ္ေရာဂါကို နာမည္ေပးတာနဲ႔ဆက္ျပီး ေပးထားပံုရပါတယ္။
တိမ္ဆိုတာ တိမ္သလႅာအဓိပၸါယ္ပါ။ ဖံုးလႊမ္းတယ္၊ ကြယ္ထားတယ္လို႔ဆိုတယ္။
ေရတိမ္ဆိုတာက မ်က္စိထဲမွာ ေရ (အရည္) နဲ႔ ဖိအားမ်ားေနျပီး မ်က္စိကို
ကြယ္ေစႏိုင္တယ္။
တကမာၻလံုးဆိုရင္ မ်က္စိကြယ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းထဲမွာ ဒုတိယလိုက္တယ္။ ပဌမက
အတြင္းတိမ္ျဖစ္တယ္။ မ်က္စိေရတိမ္ကို တိတ္တိတ္ေလး အျမင္စြမ္းကို
အခိုးခံေနရတယ္လို႔ တင္စားၾကတယ္။ မ်က္စိေရာဂါေတြထဲမွာ
အေရးၾကီးေရာဂါတခုျဖစ္တယ္။ မ်က္စိအတြင္းထဲမွာ ဖိအားသက္ေရာက္တာ ခံေနရတယ္။
အခ်ိန္နဲ႔ တေျပးညီ စနစ္တက် ကုသမႈ မလုပ္ရင္ အျမင္အာရံုေၾကာကို ထိခိုက္ရာကေန
ျမင္ႏိုင္စြမ္းကို ထိခိုက္ေစမယ္။ အစပိုင္းမွာ ေဘးပိုင္းအျမင္
အားနည္တာျဖစ္ေစမယ္။ ေနာက္ဆံုး မ်က္စိကြယ္မယ္။
ေရတိမ္အမ်ိဳးအစားေတြ
(၁) Primary open-angle glaucoma ဆိုရင္ အရည္ထြက္လမ္း လံုးဝပိတ္ေနတာေတာ့
မဟုတ္ဘူး။ Trabecular meshwork ဆိုတာေလး တစိတ္တပိုင္း ပိတ္ေနတယ္။
တေျဖးေျဖးခ်င္း မ်က္စိႏွစ္ဖက္လံုး မံႈလာတယ္။ အသက္ႀကီးလာရင္ Tunnel vision
ျဖစ္လာမယ္။
(၂) Acute angle-closure glaucoma ဆိုရင္ မ်က္စိအတင္းနာမယ္။ ပ်ိဳ႕-အန္မယ္။
ရုတ္တရက္ မ်က္စိမံႈလာမယ္။ အဝိုင္းကြင္းေတြ ျမင္ေနရမယ္။ မ်က္စိနီေနမယ္။ Iris
သူငယ္အိမ္ၾကြက္သား ေရွ႕ဖက္ကို ေဖါင္းတာတယ္။ ၾကာေတာ့ Aqueous fluid အရည္က
Trabecular meshwork ဆီ မေရာက္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ ရုတ္တရက္လဲျဖစ္သလို
ေျဖးေျဖးခ်င္းလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေဒါင့္က်ဥ္းေနသူမွာ သူငယ္အိမ္က်ယ္လာရင္
Acute angle-closure glaucoma ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ အေမွာင္ထဲ
ဝင္လိုက္ခ်ိန္မ်ိဳး၊ စိတ္ဖိအားမ်ားတာမ်ိဳး၊ စိတ္လႈတ္ရွားမႈ မ်ားတာမ်ိဳး၊
ေဆးတခ်ိဳ႕ေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဥပမာ Desloratadine (Clarinex),
Cetirizine (Zyrtec), Doxepin, Protriptyline (Vivactil), Atropine
eyedrops ေတြျဖစ္တယ္။
တျခား အမ်ိဳးအစားခြဲနည္းေတြ -
(1) Primary open-angle glaucoma ျဖစ္ေနသူ တဝက္ေလာက္က ဒီေရာဂါရွိေနတာကို မသိၾကဘူး။
(2) Angle-closure glaucoma ရုတ္တရက္ျဖစ္တယ္။
(3) Normal-tension glaucoma ကို normal-pressure glaucoma, low-tension
glaucoma or low-pressure glaucoma လို႔လဲေခၚတယ္။ IOP က မ်ားမေနဘူး။
ဘာလို႔ျဖစ္သလဲ မေသျခာဘူး။ ဂ်ပန္လူမ်ိဳးေတြနဲ႔ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။
(4) Pigmentary glaucoma ရွားတယ္။ ေယာက္်ားေတြနဲ႔ အသက္ ၃ဝ-၄ဝ ၾကားမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။
(5) Secondary glaucoma နာတာရွည္ျဖစ္တယ္။ မ်က္စိထိခိုက္ခံထားရာကေန
ဆက္ျဖစ္တယ္။ Eye infection, Inflammation, Tumor or enlargement of the
lens due to a Cataract ေတြကေနလဲ ဆက္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
(6) Congenital glaucoma ေမြးရာပါျဖစ္တယ္။ ကေလးငယ္ေတာ့ စမ္းရခက္တယ္။ ေယာက္်ားေလးေတြမွာ ပိုျဖစ္တယ္။
ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္လာႏိုင္တာေတြ -
• Blind spots မ်က္စိအျမင္စက္ဝန္း ေဘးပိုင္းမွာ မျမင္ႏိုင္တဲ့ေနရာေလးေတြ ျဖစ္တယ္။
• Tunnel vision ေျမာင္းထဲကေနၾကည့္ေနရသလိုျဖစ္မယ္။
• Total blindness လံုးဝ မ်က္စိကြယ္မယ္။
စမ္းသပ္နည္းေတြ
အေရးၾကီးတဲ့ေရာဂါေတြကို လူနာလာမွ ေဆးကုေပးတာမ်ိဳးတင္မကဘဲ Screening ေခၚတဲ့
လူအမ်ားကို ဆန္ခါတင္ စစ္နည္းနဲ႔ လုပ္ရတယ္။ ထံုးစံအတိုင္း မ်က္စိစစ္ရင္
Tonometer ကရိယာသံုးတယ္။ IOP မ်က္စိထဲက ဖိအားကို တိုင္းတယ္။ ပံုမွန္ဆိုရင္
IOP က 21 mmHg ထက္နည္းရတယ္။ 30 mmHg ထက္မ်ားေနရင္ မ်က္စိကြယ္ဘို႔
ေကာင္းေနသူေတြ 15 mmHg သာရွိေနသူေတြထက္ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ အဆ ၄ဝ မ်ားေနျပီ။
Optic nerve damage မ်က္စိအာရံုေၾကာစစ္ေဆးမယ္။ Visual field test
ျမင္ကြင္းအက်ယ္တိုင္းမယ္။ Cornea thickness မ်က္ၾကည္လႊာအထူတိုင္းမယ္။
Sophisticated imaging technology နည္းအဆန္းနဲ႔လဲ စမ္းႏိုင္တယ္။
ဒီနည္းေတြထဲမွာ Scanning laser polarimetry (SLP), Optical coherence
tomography (OCT) and Confocal scanning laser ophthalmoscopy ေတြပါတယ္။
Gonioscopy နဲ႔ Visual field testing ဆိုတာေတြလဲ လုပ္တယ္။
မ်က္စိေရတိမ္ကို ဘယ္လိုကုသမလဲ
နည္း (၃) နည္းသံုးတယ္။ မ်က္စဥ္းနဲ႔ ေဆးတြဲေပးတာဟာ IOP က်ေအာင္လုပ္တာျဖစ္တယ္။ နာတာမရွိေတာ့ မ်က္စဥ္း ခပ္ဘို႔ ေပါ့ဆတတ္တယ္။
1. မ်က္စဥ္း
• Prostaglandin-like compounds = Latanoprost (Xalatan) and Bimatoprost
(Lumigan) ေတြသံုးတယ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြ = မ်က္စိနဲနဲနီမယ္၊
သူငယ္အိမ္ပိုနက္မယ္။ ေရာင္ခ်ယ္ပိုမ်ားမယ္။ မ်က္စိ သိပ္ၾကည့္မေကာင္း
ျဖစ္မယ္။ အျမင္လႊာေရာင္မယ္။
• Beta blockers = Timolol (Betimol, Timoptic), Betaxolol (Betoptic) and
Metipranolol (Optipranolol) ေတြ သံုးတယ္။ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ =
အသက္ရွဴခက္မယ္။ ႏွလံုးခုန္ေႏွးမယ္။ ဆံပင္ကြ်တ္မယ္။ ေသြးဖိအား က်မယ္။
က်ား-အဂၤါသန္မႈ နည္းမယ္။ အားယုတ္မယ္။ စိတ္က်မယ္။ မွတ္ဉာဏ္ေလွ်ာ့မယ္။
ပန္းနာရွိသူ၊ အသက္ရွဴလမ္းေရာဂါရွိသူ၊ ဆီးခ်ိဳရွိသူေတြကို သတိနဲ႔သာေပးတယ္။
• Alpha-agonists = Apraclonidine (Iopidine) and Brimonidine (Alphagan)
ေတြသံုးတယ္။ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ = အားယုတ္၊ ေခါင္းမူး၊
မ်က္စိနီ-ယား-ေရာင္၊ အာေခါင္ေျခာက္။
• Carbonic anhydrase inhibitors = Dorzolamide (Trusopt) and Brinzolamide
(Azopt) ေတြ သံုးတယ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြ = ဆီးခဏခဏသြား၊ ေျခ-လက္က်င္။
• Miotic or cholinergic agents = Pilocarpine (Isopto Carpine) and
Carbachol (Isopto Carbachol) ေတြ သံုးတယ္။ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ =
မ်က္စိေနရာနာ၊ မ်က္စိၾကည့္မေကာင္း၊ ႏွာေစးသလိုျဖစ္၊ တံေတြးမ်ား၊ အစာမေက်။
• Epinephrine compounds = Dipivefrin (Propine) ကို သံုးတယ္။
ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ = မ်က္စိနီ၊ ရင္တုန္၊ ေသြးဖိအားမ်ား၊ ေခါင္းကိုက္၊
စိုးရိမ္။
2. စားေဆးေတြ
Eyedrops မ်က္စဥ္းတခုတည္းနဲ႔မရရင္ ေသာက္ေဆးေပးမယ္။ Carbonic anhydrase inhibitor ေဆးကို အစာနဲ႔ တြဲေသာက္ရတယ္။
3. ခြဲစိတ္ကုသနည္း
ေသာက္ေဆး မခံႏိုင္ရင္၊ ေသာက္ေဆး + မ်က္စဥ္းနဲ႔ မရရင္ လိုအပ္ရင္ ခြဲရမယ္။
• Laser surgery ေလဆာနည္းနဲ႔ခြဲျခင္း။ Open-angle glaucoma အတြက္ Trabeculoplasty ကိုလုပ္တယ္။
• Filtering surgery မ်က္စဥ္းေရာ ေလဆာေရာမရရင္ Trabeculectomy နည္းလုပ္တယ္။
• Trabecular meshwork တစိတ္တပိုင္းကို Electrocauterizing tool သံုးျပီး ထုတ္ေပးတယ္။
• Drainage implants ဆိုတာ ထည့္ေပးတယ္။
အိမ္မွာ ဘယ္လိုေနမလဲ
• Acute angle-closure glaucoma ေဒါင့္က်ဥ္းေရတိမ္ဆိုတာ အေရးေပၚျဖစ္တယ္။ ခ်က္ခ်င္း မ်က္စိ အထူးကုဆရာဝန္ကို ျပပါ။
• Sip fluids frequently ေရ-အရည္ မ်ားမ်ားေသာက္ပါ။
• Exercise safely သင့္ေတာ္တဲ့ ကိုယ္လက္-ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။
ကြ်န္ေတာ္တို႔ ကေန႔
မ်က္စိစစ္ၾကရတယ္။ ကြ်န္ေတာ့္မွာေတာ့ ေဒလီမွာကတည္းကစစ္ထားလို႔ အတြင္းတိမ္ သိသိသာသာ ရွိေနတာ
သိထားျပီးသားပါ။ ဇနီးမွာ အဲဒီတံုးက ဘာတိမ္မွမရွိပါ။ ဒါေပမဲ့ ကေန႔စစ္ေတာ့
ႏွစ္ဖက္လံုးမွာ ေရတိမ္ရွိေနတယ္။ ‘တိမ္’ ရ့ဲ ေနာက္အဓိပၸါယ္ေတြက ‘ေစာက္ (ေဇာက္) မနက္တာ’။ တနည္းအားျဖင့္ ‘လြယ္ကူတာ’။
အခုေနရတဲ့ဆီမွာ တိမ္ေတြကိုစစ္ေဆးရတာ လြယ္ကူတယ္။ Mediaid ရေနလို႔ စစ္ေဆးတာအတြက္လဲ
ပိုက္ဆံမေပးခဲ့ရပါ။ ေဆးလက္မွတ္ ဆိုတာလဲ လက္ထဲေပးလိုက္တာမဟုတ္ပါ။ ေဆးဆိုင္ကို အီးေမးလ္နဲ႔ပို႔လိုက္တာပဲ။
ညေနေရာက္ေတာ့ ေဆးဆိုင္ကေန ေဆးလာထုတ္လို႔ရျပီလို႔ ဖုန္းနဲ႔အေၾကာင္းလာတယ္။ မ်က္စဥ္းဘိုး
၃ ေဒၚလာေပးရတယ္။ ဘာေဆးဝယ္ဝယ္ ၃ က်ပ္သာ ေပးၾကရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တိမ္ရ့ဲဒုတိယအဓိပၸါယ္နဲ႔ တူသြားပါေတာ့တယ္။
ဓါတ္ပံု = ကေန႔ေဆးသြားထုတ္ရတဲ့ေဆးဆိုင္
Dr. တင့္ေဆြ
၁ဝ-၁၁-၂ဝ၁၄ ။Saturday, April 9, 2016
Source.....Dr. Tint Swe's Writings: Glaucoma
