(၅)ေက်ာက္ကပ္က်န္းမာေရး
သင့္၏လက္သီးဆုပ္ခန္႔သာရွိေသာ ဤအဂၤါေလးသည္၊ခႏၶာကိုယ္၏
ၾကီးေလးေသာတာဝန္မ်ားကို ထမ္း ေဆာင္ျခင္းျဖင့္ သင့္ကိုက်န္းမာေစသည္။ေရႏွင့္သတၱဳဓါတ္မ်ား
အျခားပစၥည္းမ်ား၏ ပမာဏကို ထိန္းသိမ္းျခင္း သည္ သူ၏အဓိကတာဝန္ျဖစ္သည္။ကံမေကာင္းစြာျဖင့္
ေက်ာက္ကပ္လုပ္ငန္းခ်ိဳ႕ယြင္းလွ်င္ သင္ေစာစီးစြာ မသိနိဳင္တာမ်ားပါသည္။သိျပီဆိုလွ်င္
လည္းျပင္းထန္ျပီး မကုနိိဳင္တာမ်ားပါသည္။
ေက်ာက္ကပ္က်န္းမာေရးကို နားလည္ခ်င္လွ်င္
ေက်ာက္ကပ္အေၾကာင္း အၾကမ္းဖ်င္းေတာ့ သိမွျဖစ္ မည္။ေက်ာက္ကပ္မွာ ေသြးစစ္ဇကာ
(Nephron)တစ္သန္းခန္႔ရွိျပီး၊တေန႔ကို ဂါလံ(၄၀)ခန္႔စစ္ထုတ္၍ ေသြးကို သန္႔စင္ေစျပီး ဆီးကိုထုတ္လုပ္သည္။
ခႏၶာကိုယ္အတြက္လိုအပ္ေသာ ေရပမာဏ၊ အာဟာရမ်ား၊ ဓါတ္ပစၥည္း မ်ားကို ခ်န္ထားျပီး၊ပိုလွ်ံေနေသာ
ေရ၊က်န္းမာေရးအတြက္ အႏၱရာယ္ရွိေသာပစၥည္းမ်ား ပိုလွ်ံေနေသာ အာဟာ ရမ်ားကိုဆီးအျဖစ္ စြန္႔ထုတ္ပါသည္။
ထို႔ျပင္ေသြးေပါင္ခ်ိန္ ထိန္းသိမ္းျခင္း၊ေသြးနီဥထုတ္လုပ္ျခင္း၊ဗီတာမင္ဒီကို
လႈံ႕ေဆာ္ျခင္းတို႔အတြက္ လိုအပ္ေသာ ေဟာ္မုန္းမ်ားကိုလည္း၊ ထုတ္လုပ္ပါသည္။ဗီတာမင္ဒီကို
လႈံ႕ေဆာ္ျခင္းျဖင့္ အရိုးမ်ားကို သန္မာေစ ၏။ေက်ာက္ကပ္လုပ္ငန္း ေလးပံုသံုးပံု ပ်က္စီးေနေသာ္လည္း
လကၡဏာမျပပဲ ရွိတတ္သည္မွာ ေၾကာက္စရာပါ။ ေက်ာက္ကပ္ကို ပ်က္စီးေစသည္မွာ ေသြးတိုး ႏွင့္
ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိုဳအဓိကျဖစ္သည္။အျခား ေက်ာက္ကပ္ထိခိုက္ ေစေသာေရာဂါမ်ားမွာ ႏွလံုးေရာဂါႏွင့္
မ်ိဳးရိုးလိုက္ေသာ ေက်ာက္ကပ္လုပ္ငန္း ခ်ိဳ႕ယြင္း မႈ ေရာဂါမ်ားျဖစ္ ပါသည္။
ေက်ာက္ကပ္က်န္းမာေရး ေကာင္းမေကာင္း ႏွစ္စဥ္မွန္မွန္
စစ္ေဆးသင့္ပါသည္္။ဆီးထဲမွာ အသားဓါတ္ (Albumin)ပါလွ်င္ ေက်ာက္ကပ္မေကာင္းသည္ကို ေဖာ္ျပ၏။ဆီးကိုဖန္ျပြန္ထဲ
ထည့္၍ အပူေပးလွ်င္ အျဖဴေရာင္ ေျပာင္းသြားပါက ဆီးထဲတြင္ အယ္ဗ်ဴမင္္ပါေၾကာင္း သိနိဳင္သည္ေသြးစစ္မႈ အေနႏွင့္
ေက်ာက္ကပ္စစ္ထုတ္ႏႈန္း (Glomerular Filtration Rate,GFR)ကိုစစ္ရပါသည္။GFR 60 ေအာက္
ဆိုလွ်င္ နာတာရွည္ေက်ာက္ကပ္ေရာ ဂါရွိသည္။GFR 15 ေအာက္ဆိုလွ်င္ ေက်ာက္ကပ္ အလုပ္မလုပ္နိဳင္ေတာ့သည့္
သေဘာျဖစ္၏။ ထို႔ေၾကာင့္ သည္အဆင့္မေရာက္ေအာင္ ဆိုဒီယမ္ ႏွင့္ အသားဓါတ္ ကိုေလ်ာ႔စားျခင္း၊ေသြး
ေပါင္ခ်ိန္ထိန္းျခင္း၊ အဝမလြန္ ေအာင္ ကိုယ္ခႏၶာအေလးခ်ိန္ထိန္းျခင္း၊ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွား
အားကစားလုပ္ျခင္းတုိ႔ျဖင့္ ေက်ာက္ကပ္က်န္းမာ ေရး ေကာင္းေအာင္ လုပ္ရမည္ျဖစ္ပါသည္။
အစားအစာႏွင့္က်န္းမာေရး
“သေဗၺသတၱာ အာဟာရဌိတိကာ”ဆိုသည့္ အတိုင္း၊ခပ္သိမ္းေသာ သတၱဝါတို႔သည္
အစားအစာ ေပၚတြင္ တည္မွီေန၏။အသက္ရွင္ရပ္တည္ေနရ၏။ က်န္းမာစြာေနရ၏။ အသက္ရွည္ေနရ၏။က်န္းမာသက္
ရွည္ ျခင္းအတြက္ အစာအာဟာရသည္ အဓိကက်၏။
ခႏၶာကိုယ္အဂၤါအသီးသီးကို ဆဲလ္မ်ားျဖင့္တည္ေဆာက္ထားသည္။
ဆဲလ္သည္ သက္ဆိုင္ရာ လုပ္ငန္း မ်ား လုပ္ေဆာင္ရန္အတြက္ ေအာက္စီဂ်င္ႏွင့္ ဂလူးကို႔စ္ လိုအပ္သည္။ဂလူးကို႔အပါအဝင္
လိုအပ္ေသာဆဲလ္၏ အာဟာရမ်ားကို အစားအစာမွရသည္။ အစားအစာဆိုသည္မွာ ဗိုက္ဆာလွ်င္ ဗိုက္ဝရံုစားရေသာအရာ
မွ်သာ မဟုတ္။ခႏၶာကိုယ္အတြက္လံုေလာက္ ျပည့္စံုမွ်တေသာအစားအစာ (Balance diet)ျဖစ္ဖို႔လိုသည္။
ေသြးထဲတြင္ဂလူးကို႔စ္ ပမာဏက်သြားျခင္း
(Hypoglycemia) ျဖစ္ေသာအခါ ဦးေႏွာက္ရွိ ဆာေလာင္ ျခင္းဗဟို႒ာနခ်ဳပ္ (Hunger
centre)ကိုလႈံ႕ေဆာ္၏၊ ထိုအခါ ဗိုက္ဆာျခင္းကိုျဖစ္ေစသည္။ ဗိုက္ဆာ၍ အစာစား သည္။ ဗိုက္ျပည့္လွ်င္
ဦးေႏွာက္ရွိ ဗိုက္ျပည့္ေသာဗဟိုဌာန ခ်ဳပ္(Satiety Centre)ကို သတင္းပို႔ေသာေၾကာင့္ ဆက္လက္စားခ်င္စိတ္ကိုေပ်ာက္ေစသည္။
စားလိုက္ေသာအစားအစာမ်ားကို ပါးစပ္မွစ၍ အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္းတေလ်ာက္
တံေတြး၊ အစာ ေခ်ရည္မ်ားျဖင့္ ေခ်သည္။ပန္ကရိယ အင္ဇိုင္းမ်ား၊သည္းေျခရည္မ်ားက ပါဝင္ကူညီသည္။
အစားအစာတြင္ ပါဝင္ေသာ ကစီဓါတ္၊ အသားဓါတ္၊အဆီဓါတ္၊ဓာတ္သတၱဳ၊ ဗီတာမင္ႏွင့္ေဆးမ်ားကို
အူသိမ္နံရံအတြင္းစုပ္ ယူ သည္။ေသြးထဲမွတဆင့္ အသည္းသို႔ေရာက္ရိွသည္။အသည္းတြင္ လိုအပ္သည္မ်ားကို
စီမံခန္႔ခြဲ၍ ခႏၶာကိုယ္ အသီးသီးသို႔ အာဟာရမ်ားကို ပို႔ေဆာင္ေပးသည္။
အာဟာရ လံုေလာက္စြာမရလွ်င္ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း
(Malnutrition)ျဖစ္၍၊အာဟာရလြန္ကဲလွ်င္ အဝ လြန္ျခင္း(Obesity)ျဖစ္သည္။အာဟာရခ်ိဳတဲ့လွ်င္
ကိုယ္ခႏၶာဖြံ႔ျဖိဳးမႈ ေႏွာင့္ေႏွးျခင္း၊ကိုယ္ခံအားနည္း၍ ကူးစက္ ေရာဂါမ်ား ျဖစ္ပြားလြယ္ျခင္း၊ဗီတာမင္ခ်ိဳ႕တဲ့ေသာေရာဂါ
စသည္တို႔ျဖစ္လာသည္။အဝလြန္လွ်င္ ေသြးတိုးေရာဂါ၊ ႏွလံုးေရာဂါ၊ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ဳိေရာဂါႏွင့္
ေလျဖတ္ေရာဂါမ်ား ျဖစ္ေလ့ရွိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အာဟာရျပည့္ဝေအာင္ လည္းေကာင္း၊ကိုယ္အေလးခ်ိန္
ထိန္းနိဳင္ရန္လည္းေကာင္း၊ မွ်တေသာအစားအစာ (Balanced diet)စားရန္ လိုသည္။
မွ်တေသာ အစားအစာဆိုသည္္မွာ လတ္ဆတ္ေသာ သစ္သီးမ်ား
၊ လတ္ဆတ္ေသာ ဟင္သီး ဟင္း ရြက္မ်ား၊ေကာက္ပဲသီးႏွံမ်ား၊ပဲေတာင့္ရွည္မ်ား၊အခြံမာသီးမ်ား၊
အဆီနည္းေသာ အသားမ်ား ပါဝင္ရေပမည္။ သာမန္လူတေယာက္အဖို႔ တေန႔ကယ္လိုရီ (၂၀၀၀)ခန္႔ရွိေသာ
အစားအစာကိုစားလွ်င္ လံုေလာက္သည္။ သို႔ ေသာ္ အသက္အရြယ္၊ကိုယ္ လက္လႈပ္ရွားမႈႏွင့္ အလုပ္အကိုင္ေပၚမူတည္၍
ေျပာင္းလဲနိဳင္သည္။ အလုပ္ၾကမ္း သမားတြင္ ကယ္လိုရီပိုမိုလိုအပ္၍ အထိုင္မ်ားေသာသူတြင္
ကယ္လိုရီအနည္းငယ္သာ လိုသည္။
က်န္းမာေရးအတြက္ အေရးၾကီးဆံုးမွာ ဗလာကယ္လိုရီမ်ား
(Empty Calories)ပင္ျဖစ္သည္။ ဗလာ ကယ္ လိုရီဆိုသည္မွာ အာဟာရဓါတ္တန္ဘိုး လံုးဝမရွိပဲ၊ကယ္လိုရီသက္သက္သာေပးေသာ
ကယ္လိုရီမ်ား ျဖစ္သည္။ယင္းတို႔မွာ သၾကားႏွင့္ျပည့္ဝဆီမ်ားပင္ျဖစ္သည္။သၾကားႏွင့္ ျပည့္ဝဆီမ်ားကိုေရွာင္ျခင္းျဖင့္
အဝလြန္ ျခင္း၊ေသြးတိုးေရာဂါ၊ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ ေရာဂါ၊ေလျဖတ္ေရာဂါမ်ားမွ ကင္းေဝးေစနိဳင္ၾကမည္
ျဖစ္ပါသည္။ဝက္ေပါင္ ေခ်ာက္၊ၾကက္/ဝက္အူေခ်ာင္းမ်ား၊ကိတ္မုန္႔မ်ား၊ဒိန္ခဲ၊ကြတ္ကီး၊ ဒိုးနတ္၊အားျဖည့္ အခ်ိဳရည္္မ်ား၊သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္
မ်ား၊ေရခဲမုန္႔၊ပီဇာ၊အားကစားအ ခ်ိဳရည္ႏွင့္ ဆုိဒါမ်ားေသာက္သံုးျခင္းမွလည္း ဗလာကယ္လိုရီမ်ားရနိဳင္သည္။
ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳသမားကလြဲ၍ က်န္လူမ်ား သစ္သီးခ်ိဳခ်ိဳဘယ္ေလာက္စားစား၊အႏၱရာယ္မရွိပါ။
ဆီးခ်ိဳ သမားမ်ားအေနႏွင့္သာ အခ်ိဳေပါ့ေသာသစ္သီးမ်ား(ဥပမာ-ပန္းသီး၊သစ္ေတာ့သီး၊ငွက္ေပ်ာသီး)ကိုစားသင့္
သည္။ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားတြင္ အမွ်င္ဓါတ္၊ ဗီတာမင္ဓါတ္ႏွင့္ သတၱဳဓါတ္တို႔အျပင္ ဓါတ္တိုးဆန္႔က်င္
ပစၥည္းမ်ားပါဝင္သျဖင့္ မွန္မွန္စားသံုးသင့္သည္။
လံုးတီးဆန္၊ႏွံစားေျပာင္း၊
လံုးတီးဂ်ံဳ တို႔သည္ ျဖဴေအာင္ဖြတ္ထားေသာ သီးႏွံမ်ားထက္ က်န္းမာေရး အတြက္ပိုေကာင္းသည္။အခြံမာသီးမ်ားတြင္
မိုနိဳမျပည့္ဝဆီႏွင့္ ေပၚလီမျပည့္ဝဆီမ်ား (Mono and poly unsaturated fats) ပါဝင္သျဖင့္
ကိုလက္စထေရာကို က်ေစသည္။ထို႔ျပင္ အမွ်င္ဓါတ္ ဗီတာမင္ဘီ အမိ်ဳးမ်ိဳး၊ ေဖာ္လိတ္၊ဗီတာမင္
အီး၊ဓါတ္သတၱဳမ်ား(ဥပမာ ထံုးဓါတ္၊သံဓါတ္၊သြပ္ဓါတ္၊ပိုတက္ဆီယမ္၊မဂၢနီဆီယမ္)၊ ဓါတ္ တိုးဆန္႔က်င္
ဓါတ္ သတၱဳမ်ား(ဥပမာ စနယ္လီယမ္၊မဂၢနိစ္ႏွင့္ ေၾကးနီဓါတ္)၊ဓါတ္တိုးဆန္႔က်င္ ဓါတ္ေပါင္းမ်ား
(ဥပမာ ဖေလဗီႏိြဳက္ႏွင့္ ရီဗာရာထေရာ)ႏွင့္ အပင္စတီေရာ(Plant Sterols)တို႔ပါဝင္သျဖင့္၊ က်န္းမာသက္ရွည္
ေရးအတြက္ မ်ားစြာအေထာက္အကူျပဳသည္။
ထို႔ျပင္ အခြံမာသီးမ်ားတြင္ အသားဓါတ္ၾကြယ္ဝျခင္း၊ဆိုဒီယမ္နည္း၍
ပိုတက္ဆီယမ္မ်ားျခင္းတို ႔ေၾကာင့္ က်န္းမာေရးကိုေကာင္းေစသည္။ အခြံမာသီးကို တေန႔ ၃၀ ဂရမ္စားသံုးလွ်င္၊
ႏွလံုးေရာဂါကို ၃၀%မွ၅၀% အထိ ေလ်ာ့ခ်နိဳင္သည္။ႏွလံုးေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈကို ၂၀% ထိ
ေလ်ာ့ ခ်နိဳင္သည္။ အမွ်င္ဓါတ္ႏွင့္ အပင္စတီေရာ တို႔သည္ ကိုလက္စထေရာကို အူမွ ျပန္လည္မစုပ္ယူေအာင္
တားဆီးေပး သည္။ အာဂ်ီနင္း(Arginine) ေခၚ အမိုင္နိဳအက္စစ္တမိ်ဳးသည္၊ေသြးေၾကာမ်ားကို ေပ်ာ့ေပ်ာင္းေစျခင္းျဖင့္
ေသြးေၾကာမာျခင္း၊က်ဥ္းျခင္းကို ေလ်ာ့ ပါးေစသည္။ ပါဝင္ေသာ ဓါတ္တိုးဆန္႔က်င္ပစၥည္းမ်ားသည္
ဓါတ္တိုးျခင္းႏွင့္ ေရာင္ရမ္းျခင္းကိုတား ဆီးေပး သည္။ ေသြးေပါင္ ခ်ိန္ထိန္းရာတြင္ အေထာက္အကူျပဳ သျဖင့္၊ေသြးတိုးေရာဂါ
ကာကြယ္ျခင္း၊ ကုသျခင္းတိို႔တြင္ အသံုးဝင္သည္။
အခြံမာသီးစားသံုးသူမ်ားသည္ အမ်ိဳးအစား(၂)ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိိဳေရာဂါ ျဖစ္ပြားႏႈန္းကို ၃၀% ထိ ေလ်ာ့က်
ေစနိဳင္သည္။အမ်ိဳးအစား (၂)ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳရွိသူမ်ားတြင္ ကစီဓါတ္ႏွင့္အခြံမာသီးကို တြဲဖက္စားပါက
ကစီဓါတ္ ကို အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္းတေလွ်ာက္ ေရြ႔လ်ားရာတြင္ ေႏွးေကြးေစျခင္း၊ကစီဓါတ္ေခ်ဖ်က္မႈကို
ေလ်ာ့ေစ ျခင္း၊အင္ဆူလင္အာနိသင္ကို တိုးေစျခင္းျဖင့္ ေသြးခ်ိဳထိန္းသိမ္းမႈကိုကူညီသည္။
(www.nutsforlife.com .au /resources/literature-review-summeries)
ပဏာမသုေတသနျပဳခ်က္မ်ားအရ အခြံမာသီးမ်ားသည္
သည္းေျခ ေက်ာက္တည္ျခင္း ၊ျမင္လႊာဗဟို ဌာနခ်ဳပ္ေရာဂါ(Macular Degeneration)၊အရိုးအားနည္းျခင္း၊ဦးေႏွာက္မွတ္ဥာဏ္
အားနည္းျခင္း၊ ကင္ဆာ ေရာဂါ ျဖစ္ျခင္းတို႔ကို ေလ်ာ့ပါးေစေၾကာင္းေတြ႔ရွိရသည္။
အထက္ပါအတိုင္းမွ်တေသာ အစားအစာျဖစ္ေအာင္ေရြးခ်ယ္စားသံုးရန္
လိုအပ္သကဲ့သို႔ က်န္းမာေရး ႏွင့္ညီညြတ္ေသာ စားသံုးဆီကိုလည္း ေရြးခ်ယ္ခ်က္ျပဳတ္သင့္ပါသည္။
စားသံုးဆီ
မိုနိဳမျပည့္ဝဆီ(၂၀%)ႏွင့္ ျပည့္ဝဆီ(၁၁%)သည္က်န္းမာေရး
အတြက္ ေကာင္းေသာ အခ်ိဳး အစားျဖစ္ သည္။ေနၾကာဆီ၊ ပဲပုတ္ေစ့ဆီ၊ ဆူးပန္းဆီ၊ ေျပာင္းဖူးဆီတို႔သည္
ယင္းအခ်ိဳးအစားႏွင့္ ကိုက္ညီ သျဖင့္၊ က်န္းမာ ေရးအတြက္ေကာင္းသည္။ငါးမ်ား၊သစ္ၾကားသီး၊ဂုံေလွ်ာ္ေစ့၊
ေထာပတ္သီး၊သံလြင္ဆီ၊ ကင္နိဳလာဆီ (Canola Oil) ၊ေျမပဲဆီ၊စသည့္ အဆီမ်ားသည္လည္း က်န္းမာေရးအတြက္ေကာင္းသည္။
ျပည့္ဝဆီအစား ေပၚလီမျပည့္ဝဆီမ်ားကိုစားသံုးျခင္းသည္
ႏွလံုး ေရာဂါကို ၂၉% အထိ ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ သည္။ေပၚလီမျပည့္ဝဆီႏွင့္ မိုႏိုမျပည့္ဝ ဆီမ်ားကို
ေရြးခ်ယ္စားသံုးျခင္းျဖင့္၊ကိုယ္ခႏၶာ က်န္းမာေရးကို ထိခိုက္ ေသာ အဆီဆိုးမ်ား(bad
fats)သံုးမ်ိဳးျဖစ္သည့္၊ အယ္ဒီအယ္(L D L –Low density lipoprotein)၊ကိုလက္ စထေရာႏွင့္
ထရိုင္ဂလစ္စရိုက္ (Triglycerides)မ်ားကို ေသြးထဲတြင္ ေလ်ာ့နည္းေစျခင္းျဖင့္၊ႏွလံုးေရာဂါ၊
ေသြး တိုးႏွင့္ ေလျဖတ္ေရာဂါမ်ားကိုကာကြယ္ႏိုင္သည္။
စားသံုးဆီတိုင္းတြင္ အဆီအက္စစ္သံုးမ်ိဳး
ပါဝင္သည္။ပါဝင္သည့္ အခ်ိဳးအစားသာကြာသည္။ ယင္းသံုး မ်ိဳးမွာ ေပၚလီမျပည့္ဝဆီ၊မိုႏိုမျပည့္ဝဆီ
ႏွင့္ ျပည့္ဝဆီတို႔ျဖစ္သည္။သံလြင္ဆီႏွင့္ကင္ႏိုလာဆီ (Canola Oil)တို႔ တြင္ မိုႏိုမျပည့္ဝဆီ
အမ်ားဆံုးပါဝင္၍၊ပဲပုတ္ေစ့ႏွင့္ ေျပာင္းဖူးဆီတြင္ ေပၚလီ မျပည့္ဝဆီ အမ်ားဆံုးပါဝင္သည္။
စားအုန္းဆီတြင္ ျပည့္ဝဆီ အမ်ားဆံုးပါဝင္၍ ေရွာင္သင့္သည္။
ေထာပတ္သီးတြင္ မိုႏိုမျပည့္ဝဆီ ၇၀% ပါဝင္၍၊မိုႏိုမျပည့္ဝဆီပါ
ေသာ အဆီမ်ားတြင္ ပထမျဖစ္ သည္။ ဒုတိယမွာ သံလြင္ဆီျဖစ္သည္။သို႔ေသာ္ ေထာပတ္သီးတြင္ ေပၚလီမျပည့္ဝဆီ
၁၀% သာပါ၍ ျပည့္ဝဆီ ၂၀% ပါသျဖင့္ အေကာင္းဆံုးဟု ေျပာရန္ခက္သည္။ျပည့္ဝဆီမ်ားေသာ ေထာပတ္၊အုန္းဆီႏွင့္
စားအုန္းဆီ(Palm Oil) တို႔က အဆိုးဆံုးျဖစ္သည္။
စပ်စ္သီးေစ့အဆီတြင္ ေပၚလီမျပည့္ဝဆီ ၇၁%၊မိုနိဳမျပည့္ဝဆီ
၁၇%ႏွင့္၊ျပည့္ဝဆီ ၁၂% ပါဝင္ သည္။ ကင္နိဳလာဆီ(Canola Oil)တြင္ မိုနိဳ မျပည့္ဝဆီ ၆၂%၊ေပၚလီမျပည့္ဝဆီ
၃၂%ႏွင့္ ျပည့္ဝဆီ ၇% ပါဝင္သည္။ အိုမီဂါ-၃ အဆီ ပါဝင္သည့္အျပင္ ကင္နိဳလာဆီသည္ စြယ္စံုသံုးဆီျဖစ္ျပီး၊
ေဈးသက္သာသည္။
ေဒါက္တာေဇာ္ထြန္းလင္း(ေဆးပညာမဟာသိပၸံ)
