အမ်ိဳးသမီးမ်ားမ်က္စိက်န္းမာေရးႏွင့္ စိန္ေခၚမႈမ်ား ။ (၂၇/၈/၁၈ ရက္ေန႔ထုတ္ ရတနာပံုသတင္းစာပါေဆာင္းပါး)

        

                                    

အမိ်ဳးသမီးႏွင့္မိန္းကေလးငယ္မ်ား၏ မ်က္စိက်မ္းမာေရးအတြက္  ေဒသတြင္းပူးေပါင္း ေဆာင္ ရြက္မႈမ်ား၏ ေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားအရ၊ အျမင္အာရံုဆံုးရႈံးမႈႏွင့္ မ်က္စိအားနည္းသူမ်ား၏ သံုးပံုႏွစ္ပံု သည္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း သိရပါသည္။ ထို႕ျပင္ ကမၻာတဝွမ္း မ်က္စိက်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈလုပ္ ငန္းမ်ားအတြက္ ေခါင္းခဲစရာျပႆနာတရပ္ ျဖစ္ေနေသးသည့္ အတြင္းတိမ္ျဖစ္ပြားမႈကို အခ်ိန္မီမသိရိွ ေသာေၾကာင့္ အျမင္အာရံု ဆံုးရႈံးရသူမ်ားတြင္လည္း အမ်ိဳးသားမ်ားႏွင့္ ႏႈိင္းယွဥ္လွ်င္ အမ်ိဳးသမီးက ပို၍မ်ားေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရသည္ဟုလည္း ဆိုပါသည္။

ထိုကဲ့သို႔ေသာအေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႔(WHO)၏ မၾကာမီျပီးစီးေတာ့ မည့္ ကမၻာတဝန္းမ်က္စိက်န္းမာေရး ဘက္စံုဖြံ႕ျဖိဳးမႈစီမံကိန္း (၂၀၁၄ - ၂၀၁၉)တြင္ ဦးစားေပး က႑အျဖစ္၊ အမ်ိဳးသမီးႏွင့္ မိန္းကေလးငယ္မ်ားအတြက္  အထူးအစီအစဥ္ကို ထည့္သြင္းထား ပါသည္။ ၎အစီအစဥ္အရ ပဏာမ ေလ့လာသံုးသပ္ခ်က္မ်ားျပဳလုပ္ရာတြင္  အဟန္႔အတားအခ်ိဳ႕ရွိ ေနေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရသည္ဟုဆိုပါသည္။ အဓိကအခက္အခဲမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ က်န္းမာေရး ဝန္ထမ္းမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းကူညီမႈ အားနည္းျခင္းပင္ျဖစ္ပါသည္။ မ်က္စိက်န္းမာေရးအတြက္မဏာမ စစ္ေဆးမႈမ်ားကိုျပဳရာတြင္ (ေမးျမန္းေသာ ေမးခြန္းမ်ားကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျဖရာ၌) အမ်ိဳးသမီးႏွင့္ အမိ်ဳးသား ကြာျခားပါသည္။ အမ်ိဳးသမီးႏွင့္မိန္းကေလး အမ်ားစုသည္ ေႏွာင္းေခတ္၏ အေငြ႔ အသက္မ်ား ထင္ဟပ္ေနဆဲျဖစ္ျပီး၊ ရွက္ရြ႔ံအားနာမႈမ်ား၊စိုးရိမ္ေၾကာင့္က်မႈမ်ားႏွင့္ ေနာက္ခ်န္ ေနတတ္သည့္အက်င့္မ်ား ရွိေနဆဲပင္ျဖစ္ပါသည္။ အေၾကာင္းရင္းကိုေလ့လာရာ၌ အမိ်ဳးသမီး အမ်ားစုသည္ ဗဟုသုတ၊ သေဘာထားအျမင္၊ အေလ့အက်င့္ စသည့္(knowledge, attitutes,and practics – KAP)တို႔၌ လိုအပ္ခ်က္ရွိျခင္းႏွင့္ က်ားမကြဲျပားမႈအေပၚ၌ မိမိတို႔ကိုယ္တိုင္က အားနည္း ခ်က္ဟု ယူဆေနၾက၍ျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႔ရပါသည္။

            ထို႔ျပင္မိသားစုဝင္ေငြနိမ့္က်ျခင္းေၾကာင့္  အခ်ိန္ျပည့္အလုပ္လုပ္ေနၾကရသည့္အတြက္ မ်က္စိ က်န္းမာေရးစစ္ေဆးရန္  အခ်ိန္မီမသြားနိဳင္ျခင္း၊  မ်က္စိက်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ ႏွင့္ ကုသေရး အသိ ပညာနည္းပါးျခင္း၊ မ်က္စိက်န္းမာေရးကိစၥတခုအတြက္သာမဟုတ္ဘဲ မိသားစုကိစၥရပ္မ်ားတြင္ လည္း၊ အမိ်ဳးသမီးႏွင့္မိန္းကေလးငယ္မ်ားသည္ ဦးစားေပးအဆင့္၌မရွိ (မိမိကိုယ္တိုင္ကလဲ မသတ္ မွတ္)ၾက သည့္အျပင္ ဆံုးျဖတ္ခ်ရာတြင္လည္း အားငယ္စိတ္ျဖင့္ မျပတ္သားျခင္းမ်ားသည္ အဟန္႔ အတား ျဖစ္ေစေသာ  အဓိကအေၾကာင္ရင္းမ်ားပင္ျဖစ္ေလသည္။

သို႔ျဖစ္ရာ အထက္ပါအခက္အခဲမ်ားကို ေက်ာ္လႊားနိဳင္ရန္အတြက္ နည္းလမ္းမ်ား ရွာေဖြရာ တြင္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ကတည္းက ကေမၺာဒီးယားနိဳင္ငံ၌ က်င္းပခဲ့ျပီးျဖစ္ေသာ၊ အမိိ်ဳးသမီးႏွင့္ မိန္းကေလး ငယ္မ်ား၏မ်က္စိက်န္းမာေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မႈကို သံုးသပ္ေလ့လာျခင္းဆိုင္ရာဖိုရမ္မွ အၾကံျပဳခ်က္မ်ား ကို လကၡံသင့္ေၾကာင္းေတြ႕ရပါသည္။ကမၻာ့က်မ္းမာေရးအဖြဲ႔ (WHO) ၏ ကမၻာတဝန္း မ်က္စိက်န္းမာ ေရးဘက္စံုဖြံ႕ျဖိဳးမႈစီမံကိန္း(၂၀၁၄-၂၀၁၉)၏ အစိတ္အပိုင္းျဖစ္ေသာ ကေမၺာဒီးယားဖိုရမ္က  လက္ ေတြ႔က်ေသာ နည္းလမ္းငါးသြယ္ကို ေအာက္ပါအတိုင္း မီးေမာင္းထိုးျပ ထားပါသည္။

(၁)  အိမ္တိုင္ယာေရာက္ေစာင့္ေရွာက္

အိမ္တိုင္ယာေရာက္ စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈ ႏွင့္လုပ္ခြင္မပ်က္ ေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ားသည္ အမိ်ဳးသမီး မ်ား၏ သဘာဝအရ ျဖစ္နိဳင္ေခ်ရိွသည့္အတြက္ ေဆာင္ရြက္သင့္ေသာ အစီအစဥ္ ျဖစ္ပါသည္။ေဈး မ်ား၊ ေက်ာင္းမ်ား၊အထည္ခ်ဳပ္စက္ရံုမ်ားႏွင့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတစုတေဝးတည္းရွိေနတတ္သည့္ ေနရာ မ်ားသည္ အေရးပါေသာေနရာမ်ားျဖစ္ျပီး၊ အမိ်ဳးသမီးႏွင့္မိန္းကေလး ငယ္မ်ားထံမွ အၾကံ ျပဳခ်က္မ်ား ရနိဳင္ ပါသည္။ အၾကံေပးမႈႏွင့္ေဝဖန္မႈမ်ားကို အားေပးျခင္း၊ပံ့ပိုးမႈျပဳ ျခင္းျဖင့္ လူတန္းစား အသီးသီးကို ကိုယ္စားျပဳေသာ အမ်ိဳးသမီးကိုယ္စားလွယ္မ်ား ေပၚေပါက္လာေစ၍ မိမိတို႔၏ မ်က္စိ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ အစီအစဥ္မ်ားကို ပိုမိုခရီးေရာက္ေစမည္ျဖစ္ပါသည္္။

    

(၂) အသင္းအဖြဲ႔မ်ားျဖင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္

 အမိ်ဳးသမီးအဖြဲ႔မ်ား၊ ေအဂ်င္စီမ်ား၊အစိုးရဌာနမ်ား၊ မိခင္ႏွင့္ကေလးအသင္းအဖြဲ႕မ်ား၊မ်ိဳးဗီဇ ႏွင့္သားဆက္ျခားကိစၥမ်ားေလ့လာသူ အစိုးရမဟုတ္ေသာအဖြဲ႕မ်ား၊ အမိ်ဳးသမီးႏွင့္မိန္းကေလးမ်ား၏ အက်ိဳးစီးပြားအတြက္ ထိေရာက္ေသာရည္ရြယ္ခ်က္ဦးတည္ခ်က္တို႔ျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ေနသည့္ နက္ဝပ္ ႏွင့္ ေဖာင္ေဒးရွင္းမ်ား (ကေမၺာဒီးယားတြင္ ဖရက္ေဟာ္လို Fred Hollows ေဖာင္ေဒးရွင္းကဲ့သို႔) စသည္တို ႔ႏွင့္ပူးတြဲ၍ အမိ်ဳးသမီးမ်ား၏ မ်က္စိက်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈလုပ္ငန္းမ်ား ဖြံ႕ျဖိဳးေစေရး အတြက္ အားထုတ္ၾကရန္ျဖစ္သည္။

(၃) အခ်က္အလက္မ်ားကို  စုေဆာင္းစိစစ္

  အသက္အရြယ္၊လိင္ကြဲျပားမႈ၊ယဥ္ေက်းမႈမ်ား၊ ေဆးပညာရပ္ဆိုင္ရာ ေဒတာမ်ားကို စုစည္း၍ သံုးသပ္ ရန္လိုပါသည္။အခ်ိဳ႕ေသာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားသည္ အခ်က္အလက္မ်ား ရွိေသာ္လည္း၊ မ်က္စိက်န္း မာေရးလုပ္ငန္းအတြက္ မျပည့္စံုသည္မ်ား ျဖစ္တတ္ပါသည္။ ထိုလိုအပ္ခ်က္မ်ားကို ေသခ်ာစြာ ေလ့လာ၍ လက္ေတြ႔အသံုးတည့္သည္မ်ားကို စုေဆာင္းရန္လုိပါသည္။ ေဒသကြဲျပားမႈ အေပၚ မူတည္၍ က်န္းမာေရး ဝန္ထမ္း အခ်ိဳးအစား ၊ေဆးဝါးမ်ား၊ ကုသမႈကိရိယာမ်ား လိုအပ္ခ်က္ ႏွင့္ အလွဴရွင္မ်ား သိရွိလိုသည့္ အခ်က္အလက္မ်ားရွာေဖြ စုေဆာင္းေပးျခင္းမ်ားသည္လည္း အေရးၾကီး ၏။

(၄) အမိ်ဳးသမီး ဝန္ထမ္းမ်ားခန္႔ထား

          ဘာသာစကား၊ယဥ္ေက်းမႈ၊ေနရာေဒသ၊လိင္ကြဲျပားမ်ားရွိေစကာမူ အမိ်ဳးသမီးလူနာမ်ားအား မ်က္စိက်န္းမာေရးဝန္ထမ္းမ်ားက အကူအညီေပးရာတြင္ ထိိေရာက္မႈရွိရန္အေရးၾကီးပါသည္။ ၾကံဳ ေတြ႔ေနရသည့္ မိသားစုဖိအားမ်ားကိုေလ်ာ့ခ်၍ ထိန္းညိွေပးနိဳင္ေသာ၊ အၾကံဥာဏ္ေကာင္း မ်ားေပး လ်က္ ညိွႏိႈင္းေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင့္ ေထာက္ပံ့မႈေပးနိဳင္သည့္ တတ္သိလိမၼာေသာ အမိ်ဳးသမီးမ်က္စိ က်န္းမာေရးဝန္ ထမ္းမ်ား အထူးလိုအပ္ပါသည္။

ထိုဝန္ထမ္းမ်ားသည္ အမ်ိဳးသမီးႏွင့္မိန္းကေလးမ်ား ရင္ဆိုင္ၾကရသည့္  လိမၼာပါးနပ္စြာ ေျဖ ရွင္းၾကရမည့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာႏွင့္ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာျပႆနာမ်ားကို လုပ္ငန္းခြင္တြင္ ၾကဳံ႕ေတြ႕ၾကရမည္ ျဖစ္ပါသည္။သို႔ျဖစ္ရာ ေရးဆြဲထားေသာ အစီအစဥ္မ်ားအတိုင္း အေကာင္အထည္ ေဖာ္နိဳင္မည့္ မိမိ၏ အလုပ္ကိုဂရုတစိုက္ အေလးထားေဆာင္ရြက္တတ္သည့္ အမိ်ဳးသမီးမ်က္စိက်န္းမာေရးဝန္ထမ္းမ်ား ခန္႔ထားျခင္းျဖင့္ လုပ္ငန္းမ်ားက်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ေဆာင္ရြက္နိဳင္မည္ျဖစ္ပါသည္။

  

(၅) အမိ်ဳးသမီးအခြင့္အေရးမ်ား ရရိွေရးကိုေဆာင္ရြက္

          ဤေနရာ၌ စဥ္းစားဖြယ္ရာအမ်ားအျပားရွိ၏။အမိ်ဳးသမီးႏွင့္အမိ်ဳးသားကြာဟမႈကို မွ်တေရး အတြက္ ေဆာင္ရြက္ရန္သာျဖစ္ပါသည္။ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္ရာတြင္ လည္းေကာင္း၊ အခ်က္ အလက္ စုေဆာင္း ရာတြင္လည္းေကာင္း၊ အစီရင္ခံစာမ်ားေရးရာတြင္လည္းေကာင္း၊ အမိ်ဳးသမီးႏွင့္ အမိ်ဳးသား မ်ား၏ကြာဟ မႈသည္ ၅၀/၅၀ ညီမွ်ရန္မွာ သဘာဝမက်ေပ။ အဓိကဆိုလိုရင္းမွာ အမိ်ဳးသမီးႏွင့္ မိန္းကေလးငယ္မ်ားအား ပိုမိုဂရုတစိုက္ကုသေပးျခင္းျဖင့္ အခြင့္အေရးမ်ား ညီမွ်လာရန္ျဖစ္ပါသည္။

ဥပမာအားျဖင့္ မ်က္စိအျမင္ဆံုးရႈံးသူ အေရအတြက္သည္ အမ်ိဳးသားထက္အမိ်ဳးသမီးက ပို၍ မ်ားေနရျခင္း၏အေၾကာင္းရင္းကို ေလ့လာသံုးသပ္ၾကည့္ပါ။၎သည္ အမိ်ဳးသမီးမ်ား၏သဘာဝျဖစ္ ေသာ သည္းခံျခင္းႏွင့္ေမွ်ာ္လင့္ေစာင့္စားျခင္း(မိမိထံအလာကိုေစာင့္ျခင္း) အေလ့အက်င့္မ်ားေၾကာင့္၊ အျမင္အာရံု ဆံုးရႈံးသည္အထိအႏၱရယ္ရွိေသာ မကူးစက္တတ္သည့္ အတြင္းတိမ္ ႏွင့္ ကူးစက္တတ္ သည့္ မ်က္ခမ္း စပ္ကဲ့သို႔ေသာေရာဂါမ်ားသည္ အမိ်ဳးသမီးမ်ားတြင္ အမ်ားဆံုးေတြ႔ၾကရျခင္းျဖစ္၏။ သို႔ျဖစ္ရာ မ်က္စိက်န္း မာေရးအဖြဲ႕မ်ား၊ေဖာင္ေဒးရွင္းမ်ားသည္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ သဘာဝကို လကၡံ ၾကလ်က္ ခိုင္မာေသာဦးတည္ ခ်က္မ်ားခ်မွတ္၍ ပိုမိုအာရံုစိုက္ ကုသေပးျခင္းအားျဖင့္၊အမိ်ဳးသမီးမ်ား အျမင္အာရံုဆံုးရွဳံးမႈႏႈန္း ေလ်ာ့က် လာျပီး အမိ်ဳးသားမ်ားႏွင့္ကြာဟခ်က္ က်ဥ္းေျမာင္းသြားမည္  ျဖစ္ပါ သည္။

အမိ်ဳးသမီးမ်ားႏွင့္မိန္းကေလးမ်ားအား ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈႏွွင့္ ေဆြးေႏြးညိွႏိႈင္းမႈမ်ား၌ ကၽြမ္းဝင္ လာၾကေစရန္ ဖိုရမ္မ်ား၊ ဝပ္ေရွာ့ပ္မ်ားကဲ့သို႔ေသာ စုေဝးပြဲမ်ားကို ေက်းလက္ေတာရြာပါမက်န္ က်င္းပ၍ ေတြ႔ဆံုေစျပီး၊ ဗဟုသုတမ်ားမွ်ေဝျခင္းႏွင့္လက္ေတြ႔က်၍ထိေရာက္ေသာ အေလ့အက်င့္ မ်ားရွိလာၾကေစရန္ ဖန္တီးေပးၾကရမည္ ျဖစ္ပါသည္။

သို႔မွသာ အမ်ိဳးသမီးႏွင့္မိန္းကေလးငယ္မ်ား၏ လူေနမႈဘဝတိုးတက္လာျပီး ၎တို႔အတြက္ ေဆာင္ရြက္ေသာ မ်က္စိက်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈလုပ္ငန္းမ်ား  ပိုမိုေအာင္ျမင္မႈရလာမည္ျဖစ္ ေၾကာင္း ေရးသားအပ္ပါသည္။

 
 ျပည့္ေအာင္(COA)