Univerasal Eye Health ႏွင့္စိန္ေခၚမႈမ်ား........ေမာင္ျပည့္ေအာင္။(၂၀/၉/၁၇ ရက္ေန႔ထုတ္ The Voice Daily သတင္းစာပါေဆာင္းပါး)

Universal Eye Health

မ်က္ေမွာက္ကာလ၌ အၾကံဳးဝင္လ်က္ရွိေသာ ကမၻာက်မ္းမာေရးအဖြဲ႔(WHO) ၏ မ်က္စိက်မ္းမာေရး ဘက္စံုဖြံျဖိဳးတိုးတက္မႈ (Univerasal Eye Health)အတြက္ ကမၻာတဝွမ္း အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈ အစီအစဥ္(2014-2019) ကို ေရးဆြဲထုတ္ ျပန္ခဲ့ရာတြင္၊  တန္းတူညီမွ်မႈရွိေစေရး၊ လ႔ူအခြင္႔အေရး အျပည့္ အဝရရွိေရးႏွင့္ လူတိုင္းပူးေပါင္းပါဝင္ေဆာင္ရြက္ပိုင္ခြင့္ (ကုသမႈခံယူနိဳင္ခြင့္) ရရွိေရးမ်ားအတြက္  ေရးဆြဲ ထားေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါသည္။ ေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားကို စနစ္တက်ထုတ္ျပန္ေၾကျငာရန္ႏွင့္ ပြင့္လင္းျမင္သာ ေသာ ထိေရာက္သည့္လုပ္ငန္းမ်ားကို ဦိးစားေပးမည့္ ၎အစီအစဥ္က ”မည္သူတဦး တေယာက္မွ် က်န္ရစ္ခဲ့ျခင္း မရွိေစရ” ဟူ၍အာမခံခ်က္ ေပးထားပါသည္။

         လြန္ခဲ့ေသာ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္၌ ကမၻာတဝန္းဝန္ပိေစေသာ ေရာဂါမ်ား (Global Burden of Disease – GBD)ကို ေလ့လာရာတြင္မ်က္မျမင္ပ်ံ႕ႏွံ႔မႈ ႏႈန္းထားသည္ ၊ ၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္၌ ၀.၆၀% ရွိရာမွ ၊ ၂၀၁၀ တြင္ ၀.၄၇ % သို႔ က်ဆင္းသြားေၾကာင္း ေဖာ္ျပထား၏။ ဤအခ်က္ကိုၾကည့္လွ်င္ ကမၻာတဝန္း ျပည္သ႔ူက်မ္းမာ ေရးေစာင့္ေရွာက္မႈလုပ္ငန္းမ်ား တိုးတက္လာသည္ဟု ယူဆနိဳင္ဖြယ္ရွိ၏။ သို႔ေသာ္လည္း၊ ၎သည္ အသက္အပိုင္းအျခားကိုသာ အေျခခံေလ့လာထားေသာ ေတြ႔ရွိခ်က္မွ်သာျဖစ္၍ ပိုမိုက်ယ္ျပန္ေသာ နိဳင္ငံ ေပါင္းစံု ျဖန္႔က်က္ေလ့လာမႈအပိုင္း၌  အားနည္းခ်က္ရွိသည္ကို ေတြ႕ရပါမည္။

သုေတသီတို႔၏အျမင္

               သုေတသီအခ်ိဳ႕ကမူ အျမင္အာရံုဆိုင္ရာ ေစာင့္ေရွာက္္မႈလုပ္ငန္းမ်ား၏  တိုးတက္မႈသည္ လူေန မႈအဆင့္အတန္းတြင္လည္း မူတည္ေၾကာင္း ညႊန္ျပၾက၏။  ဥပမာအားျဖင့္ အာဖရိကႏွင့္ လက္တင္အေမရိ ကခုႏွစ္ႏိုင္ငံတို႔တြင္ လူမႈအဆင့္အတန္း အလြန္နိမ့္က်ေသာေၾကာင့္ မ်က္မျမင္က်ဆင္းေရး၊ အျမင္အာရံု ယိုယြင္းအားနည္းမႈ က်ဆင္းေရး၊သတင္းမ်ားရယူေရး ႏွင့္ အတြင္းတိမ္ခြဲစိတ္ကုသမႈစံႏႈန္း စသည္မ်ားမွာ အျခားနိဳင္ငံမ်ားကဲ့သို႔ ဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္မႈမရွိေၾကာင္း၊ ၎နိဳင္ငံမ်ားသည္ အေထာက္အပံ့မ်ား လိုအပ္လွ်က္ ရွိရာ၊ ခ်မ္းသာၾကြယ္ဝသူ အလွဴရွင္မ်ားကို ပိုမိုက်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ စည္းရံုးၾကရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း အၾကံျပဳ ထားပါသည္။

နိဳင္ငံၾကီးအခ်ိဳ႕၏အေျခအေန

              အာဂ်င္တီးနားနိဳင္ငံ၌ အျမင္ဆံုးရႈံးမႈကို အမ်ားဆုံးျဖစ္ေစသည့္ အတြင္းတိမ္ကို၊ ခြဲစိတ္ကုသမႈ မျပဳႏိုင္ေသးသည့္ ႏႈန္းထားသည္ ဆိုးရြားစြာျမင့္မားေၾကာင္း ၊ အမ်ိဳးသားအဆင့္ အတြင္းတိမ္ခြဲစိတ္ကုသ မႈႏႈန္းထား (CSR-cataract surgical rate) သည္ ၅၉၃၅ (cataract operation per million population per year) ရွိေၾကာင္း သတင္းမ်ားကေဖာ္ျပပါသည္။ထို႔ျပင္ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ အိႏၵိယနိဳင္ငံ ဂူဂ်ာရက္ျမိဳ႕ တြင္ျပဳ လုပ္ေသာ ေလ့လာဆန္းစစ္ခ်က္ အစီရင္ခံစာမ်ားအရ အိႏၵြယနိဳင္ငံ၌ အတြင္းတိမ္ခြဲစိတ္ကုသမႈ ႏႈန္းထား (CSR)သည္ ၊၁၀,၀၀၀, ရွိသည့္ အတြက္  က်န္ရွိမႈပမာဏမ်ားျပားေၾကာင္း ၊ အဓိကက်ေသာ မ်က္စိေရာဂါ ကုသမႈမ်ား ႏွင့္ သက္ၾကီးရြယ္အိုမ်ားတြင္ အျဖစ္မ်ားသည့္ မ်က္စိျပႆနာမ်ားကိုေျဖရွင္းရန္လည္း က်န္ရွိ ေနေသး ေၾကာင္း သိၾကရပါသည္။

 ဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္မႈအဆင့္ ျမင့္မားသည္ဟု သတ္မွတ္ထားၾကေသာ ယူႏိုက္တက္ကင္းဒန္းရွိ လူမည္း လူနည္းမိ်ဳးႏြယ္စုမ်ား အတြင္း၌ပင္လွ်င္ အျမင္အာရံုဆံုးရႈံးမႈမ်ား အထူးျမင့္တက္လွ်က္ျပီး၊ အရြယ္ေရာက္ျပီး မသန္စြမ္းျဖစ္ေနသူမ်ားအား (၁၀)ၾကိမ္ထက္မနည္း ေလ့လာၾကည့္ရာတြင္ ၊ အျမင္အာရံုလံုးဝဆံုးရႈံးမႈႏွင့္ တစိတ္တပိုင္းဆံုးရႈံးမႈ ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိေနသူမ်ားကို ၎နိဳင္ငံ၏လူဦးေရ ျပန္႔ႏွံ႔မႈအလိုက္ ေတြ႔ရွိေနၾကရပါသည္။

မသန္စြမ္းသူမ်ားႏွင့္ဆင္းရဲႏြမ္းပါးေသာနိဳင္ငံမ်ား

မသန္စြမ္းသူမ်ားႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ ကမၻာ့က်မ္းမာေရးအဖြဲ႔ (WHO) ႏွင့္ ကမၻာ႔ဘဏ္ (World Bank) တို႔ ပူးတြဲထုတ္ျပန္ေသာ အစီရင္ခံစာတြင္ မသန္စြမ္းသူမ်ား၏ က်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈကို ေဆာင္ရြက္ရာ တြင္၊ အဓိကအခက္အခဲႏွစ္မ်ိဳး ၾကံဳေတြ႕ရေၾကာင္း ၊ ေကာင္းမြန္ေသာ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး (မသန္စြမ္း သူတို႔ ၾကိဳ/ပို႕) စနစ္ႏွင့္ က်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ားကို ခံယူနိဳင္မႈ(က်မ္းမာေရး ဝန္ထမ္းမ်ား၏ အၾကံျပဳ ညႊန္ၾကားခ်က္မ်ားကို လိုက္နာနိဳင္စြမ္းရွိမႈ) အေျခအေနတို႔ပင္ျဖစ္ေၾကာင္း ညႊန္ျပၾကပါသည္။

 မသန္စြမ္းသူမ်ားသာမက ဝင္ေငြနိမ့္က်ေသာ နိဳင္ငံမ်ားရွိ မသန္စြမ္းမဟုတ္ေသာ အမ်ိဳးသမီး ၃၆% ႏွင့္၊ အမ်ိဳးသား ၄၀% တို႔မွာ မသန္စြမ္းအမ်ိဳးသမီး ၆၁%ႏွင့္၊ အမ်ိဳးသား ၅၉% တို႔နည္းတူ က်မ္းမာေရး ဌာနမ်ားသို႔ သြားနိုင္ျခင္းမရွိေၾကာင္း အထက္ပါအစီိရင္ခံစာကဆိုပါသည္။ အိႏၵိယႏွင့္ တန္ဇန္းနီးယားနိဳင္ငံ မ်ားတြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ သုေတသနလုပ္ငန္းမ်ား၏ရလာဒ္တြင္မူ အထက္ပါကဲ့သို႔ မသန္စြမ္းသူမ်ားအတြက္ မ်က္မျမင္တားဆီးေရးလုပ္ငန္းမ်ား၌ စိန္ေခၚမႈမ်ားရွိေစကာမူ၊ မသန္းစြမ္းသူတို႔၏ ပူးေပါင္းပါဝင္မႈ႕ ျမင့္တက္ လာသည္ကိုေတြ႕ရေၾကာင္း ဝမ္းေျမာက္ဖြယ္သိရပါသည္။         

စိန္ေခၚမႈမ်ား၏အေၾကာင္းရင္း

ထိုကဲ့သို႔ မ်က္စိက်မ္းမာေရးအပါအဝင္ က်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ား၌ စိန္ေခၚမႈမ်ား ၾကံဳေတြ႔ ေနရျခင္း၏ အေၾကာင္းရင္းကိုေလ့လာရာတြင္ အျမင္အမ်ိဳးမ်ိဳး ရႈေဒါင့္အမ်ိဳးမိ်ဳး ရွိမည္ျဖစ္ေသာ္လည္း  ေအာက္ပါအေျခခံအေၾကာင္းမ်ားေပၚ၌ မူတည္ေနသည္ကို လက္ခံနိဳင္ၾကမည္ျဖစ္ပါသည္ ။

အဓိကအားျဖင့္ အေထြေထြဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈေၾကာင့္ ေပၚေပါက္လာရျခင္းျဖစ္ျပီး ၊ ဝင္ေငြနိမ့္က်ျခင္း၊ က်မ္းမာေရးခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း၊ အေျခခံပညာေရးအဆင့္နိမ့္က်ျခင္း ၊ ေရႏွင့္မိလႅာစနစ္အား နည္းျခင္း ၊ က်မ္းမာေရး ႏွင့္ ေဘးအႏၱရယ္ကင္းရွင္းမႈမရွိေသာ ပတ္ဝန္းက်င္တြင္ ေနထိုင္ၾကရျခင္း၊ အၾကမ္းဖက္ခံရမႈ၊ ဘဝမလံုျခံဳမႈ ႏွင့္ လူတန္းစားခြဲျခား၍ ဆက္ဆံခံရမႈမ်ား၊ က်မ္းမာေရးေစာင့္ေရးအဖြဲ႔မ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းပါဝင္မႈအားနည္းျခင္း၊ ထိုက္သင့္ေသာ လုပ္ပိုင္ခြင့္တာဝန္ႏွင့္ အခြင့္အာဏာမ်ားမရွိျခင္း၊ မိမိကိုယ္ကို ေလးစားတန္ဘိုးထားမႈ အားနည္းျခင္း၊ စသည္ျဖင့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ားစြာကို အေျခခံေၾကာင္း ေတြ႔ရွိၾကရမည္ ျဖစ္ပါသည္။

ေျဖရွင္းရန္နည္းလမ္းမ်ား

မ်က္စိက်မ္းမာေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို ေထာက္ပံ့မႈမ်ားေပးနိဳင္ရန္အတြက္ အခ်က္အလက္မ်ား စုေဆာင္းရာတြင္၊ အသက္အရြယ္ႏွင့္ ေယာက္်ား မိန္းမ လိင္ ကြဲျပားျခားနားမႈ ၊ စီးပြားေရးဆိိုင္ရာ ပတ္ဝန္း က်င္ အေျခအေနမ်ားကိုသာမက လူနည္းစုမ်ိဳးႏြယ္မ်ား ၊ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္သူမ်ား ၊ မသန္စြမ္းျဖစ္ေနသူ မ်ား ႏွင့္ သက္ဆိုင္ေသာ အခ်က္မ်ားကိုပါ စုေဆာင္းရန္လိုပါသည္။

 ေငြေၾကးႏွင့္ အျခားအေထာက္အပံ့မ်ား ရရွိရန္လိုအပ္ပါသည္။( ျပည္တြင္းႏွင့္နိဳင္ငံတကာမွ အလွဴ ရွင္မ်ားအား မ်က္စိက်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ား၏  အေျခအေနမွန္မ်ားကို ပိုမိုသိရွိလာေအာင္ နည္းလမ္း မ်ားရွာသင့္ပါသည္။)အသက္အရြယ္မေရြး၊ ေယာက္်ားမိန္းမမေရြး၊ ဆင္းရဲခ်မ္းသာမေရြး၊မ်ိဳးရိုး ဇာတိေနရာ ေဒသမေရြး၊ ပညာအဆင့္အတန္းရွိသူႏွင့္မရွိသူ၊ မသန္းစြမ္းသူမ်ားအပါအဝင္ လူတိုင္းလူတိုင္းအား တန္းတူ ညီမွ်စိတ္ထား၍ ကုသမႈေစာင့္ေရွာက္မႈေပးနိဳင္ေသာ မ်က္စိက်မ္းမာေရးဌာနမ်ား၊ယူနစ္မ်ား မ်က္စိဆရာဝန္ မ်ား၊ ပညာရွင္မ်ားကို စုစည္းရန္လိုအပ္ပါသည္။

 မသန္းစြမ္းသူမ်ားကို  စဥ္ဆက္မျပတ္ပါဝင္လာေစေရးအတြက္ က်မ္းမာေရးယူနစ္မ်ားက ၾကိဳးစား ၾကရန္လိုပါသည္။ မ်က္စိက်မ္းမာေရးလုပ္ငန္းမ်ားကုိ ေထာက္ပံ့ေပးသူမ်ားကလည္း စီးပြားေရးလုပ္ငန္း ရွင္မ်ားအားစုစည္း၍၊ ၎တို႔၏ဝန္ထမ္းမ်ားအား မ်က္စိက်မ္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ အခြင့္အေရးမ်ားရေစ ရန္ (စစ္ေဆးမႈမ်ားကို လက္ခံလာၾကေစရန္) တိုက္တြန္းၾကရပါမည္။

           အေရးၾကီးဆံုးေသာအခ်က္မွာ အျမင္ခ်ိဳ႕တဲ့သူမ်ားသည္ မိမိတို႔က ေစာင့္ေရွာက္မႈေပးရေသာ လူနာမ်ားအျဖစ္သာမဟုတ္ဘဲ၊ မိမိတို႔၏လုပ္ငန္းအေပၚ လူတန္းစားအလႊာအသီးသီးက ယံုၾကည္မႈရွိလာရန္ ႏွင့္ လွ်င္ျမန္စြာတိုးတက္ေရးအတြက္ အဓိကပံ့ပိုးမႈေပးေသာ အေရးပါသူမ်ားျဖစ္သည္ဟူေသာ ခံယူခ်က္ ထားရွိလ်က္ စိတ္ေစတနာေကာင္းျဖင့္ ေစာင့္ေရွာက္မႈေပးၾကရန္ျဖစ္ပါေၾကာင္း ေရးသားအပ္ပါသည္။

(Ref; “Inequality and inequity in eye health”.Johannes Trimmel, Director: Policy and Advocacy)