က်န္းမာသက္ရွည္ျခင္း၏လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္မ်ား(၁၀) ေဒါက္တာေဇာ္ထြန္းလင္း(ေဆးပညာမဟာသိပၸံ)(၁၇/၁၁/၂၀၁၈ ေန႔ထုတ္ေၾကးမႈံ သတင္းစာပါေဆာင္းပါး)

          က်န္းမာသက္ရွည္ျခင္း၏ လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္မ်ားစြာရွိသည့္အနက္ ကမာၻ႕အသက္ရွည္ဆံုးလူသားမ်ား၏ နည္းလမ္းမ်ားသည္ လက္ေတြ႕ ေအာင္ျမင္ေသာနည္းမ်ားျဖစ္သျဖင့္၊တန္ဘိုးထား၍ ဂရုတစိုက္သုေတသန ျပဳျခင္း၊လိုက္နာေဆာင္ရြက္ျခင္းမ်ားသည္ အကိ်ဳးမ်ားပါသည္။

(၁)ဂ်င္းနီကဲလ္မင့္န္(Jeanne Calment)

 ဤျပင္သစ္အမ်ိဳးသမီးၾကီးသည္ ကမာၻ႕မွတ္တမ္းမ်ားအရ (၁၂၂)ႏွစ္ႏွင့္(၁၆၄)ရက္ အသက္ရွင္ ေနထိုင္ခဲ့ေသာ ကမာၻ႕အသက္ ရွည္ဆံုးလူသားျဖစ္ ပါသည္။ ၁၈၇၅ ခုႏွစ္ ေဖ ေဖာ္ဝါရီလ(၂၁)ရက္ေန႔တြင္ ေမြးဖြား၍၊၁၉၉၇ ခုႏွစ္ ၾသ ဂုတ္လ(၄) ရက္ ေန႔တြင္ေသဆံုးခဲ့သည္။

          သူမ၏အမူအက်င့္မ်ားမွာ နံနက္(၈)နာရီထက္ေနာက္က်၍ အိပ္ ယာမထပါ။နံနက္စာ ေကာ္ဖီျဖဴႏွင့္ ေခ်ာကလက္ပူစားသည္။အားကစား လုပ္သည္။ငွက္ေပ်ာသီးစား၍ လိေမၼာ္ရည္ေသာက္သည္။အမဲသားႏွပ္ႏွင့္ ငါးျပဳပ္ၾကိဳက္၍ ေန႔စဥ္လိုစားျဖစ္သည္။ေန႔လည္(၂)နာရီခန္႔အိပ္ျဖစ္သည္။ ည(၁၀)ရီအိပ္ယာဝင္သည္။

(၂)အီမာ မိုရန္ႏို(Emma Morano)

        ၂၀၁၇ ဧျပီလ(၁၅)ရက္ေန႔ထိ ကမာၻ႕အသက္ရွည္ဆံုး လူသားျဖစ္ခဲ့သည္။(၁၁၇)ႏွစ္ႏွင့္(၁၃၇)ရက္ ေနခဲ့ သည္။သူူမ၏ က်န္းမာသက္ရွည္ျခင္း၏လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္မွာ “ဥ” အမ်ိဳးမ်ိဳးကို ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳး(အစိမ္း၊အျပဳတ္၊ အေၾကာ္စသည္)ႏွင့္ ေန႔စဥ္ပံုမွန္စားျခင္းျဖစ္သည္။ေနစဥ္ပံုမွန္(၃)လံုးစားျပီး ထိုအထဲမွ(၂)လံုးမွာ အစိမ္းျဖစ္ သည္။မ်ိဳး ရိုးဗီဇသည္လည္း အေရးၾကီးေၾကာင္း သူမကေျပာပါသည္။ ‘ဥ’အစိမ္း(၂) လံုးကိုနံနက္တြင္စား၍ ေန႔လည္တြင္ ၾကက္ဥေၾကာ္တလံုးစားသည္။ညစာကို ၾကက္သားဟင္းႏွင့္စားသည္။  

(၃) မီဆာအို အိုကာဝါ(Misao Okawa) (၁၁၇ ႏွစ္)

သူမသည္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ဧျပီလအထိ ကမာၻ႔အသက္အရွည္ဆံုး လူသားျဖစ္ခဲ့သည္။သူမသည္ ဂ်ပန္အစား အစာ ဆူရွီ(Sushi)ကို အဓိ ကစားသည္။ဂ်ပန္တြင္ အသက္ (၁၀၀)ေက်ာ္လူသား ငါးေသာင္းရွစ္ ေထာင္( ၅၈၀၀၀ ) ေက်ာ္ရွိျခင္းမွာ ဂ်ပန္အစားအစာျဖစ္ေသာ အဆီနည္းသည့္ ဆူရွီႏွင့္ငါးပါဝင္သည့္ အစား အစာ ေၾကာင့္ျဖစ္သည္ဟု ယူဆသည္။သူမသည္ တေန႔(၈)နာရီအိပ္စက္ သည္။ “အရသာရွိေသာ အစားအစာမ်ားကို စားျခင္းသည္ အသက္ ရွည္ျခင္း၏ ေသာ့ခ်က္ျဖစ္သည္” ဟု သူမကေျပာသည္။သူမသည္ ဂ်င္နီ ကဲလ္မင့္ ကဲ့သို႔ အမဲသားႏွပ္ၾကိဳက္သည္။အမဲစင္းေကာ ၾကိဳက္သည္။ငါး ကြန္းရွပ္ဆန္ေရာ ဆူရွီၾကိဳက္သည္။

(၄) ဆူဆန္ နာမူရွက္ဂ်ံဳး(Susannah Mushatt Jones) ၁၁၆ႏွစ္။

၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေမလအထိ ကမာၻ႔အသက္အရွည္ဆံုးျဖစ္ခဲ့သည္။ေကာင္းစြာ အိပ္စက္အနားယူျခင္း၊ဥ ႏွင့္ ျမင္းစား ဂ်ံဳၾကမ္းကို နံနက္တိုင္း ပံုေသ အစားအစာအျဖစ္စားသည္။သူမ၏ မိသားစုေပၚခ်စ္စိတ္ႏွင့္ အျခားသူမ်ားအေပၚ ေမတၱာထားျခင္းသည္ သူမ၏အသက္ရွည္ျခင္းကိုျဖစ္ေစသည္။

(၅) ဂါထရု ဝီဗာ(Gertrude Weaver) ၁၁၆ ႏွစ္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ဧျပီလအထိ အသက္ ရွည္ဆံုးလူသားတြင္ ပါဝင္သည္။ သူမ၏ အၾကံေပး ခ်က္မွာ အသက္္ ရွည္လိုလွ်င္ မွန္တာကိုလုပ္ပါ၊ အျခားသူမ်ားအေပၚ ေကာင္းမြန္စြာ ဆက္ဆံပါ၊ၾကင္နာပါ၊ ထို႔ျပင္သူမ သည္ အရက္ႏွင့္ေဆးလိပ္ မေသာက္ပါ၊ အိပ္ေရးဝဝအိပ္ပါသည္။

(၆) အဒဲလီနာ ဒိုမင္ဂတ္(Adelina Domingues)၁၁၄ႏွစ္။

သူမ တသက္လံုး ေဆးတစံုတရာ မေသာက္ဖူးပါ။ေဆးရံုေဆးခန္းမသြားဖူးပါ။ အရိုးတေခ်ာင္း မက်ိဳးဖူးပါ၊ မိတ္ကပ္လံုးဝ မလိမ္းပါ၊အလွ ျပင္ ဆိုင္ မသြားဖူး ပါ၊တခါမွ် မၾကြားဝါ ဖူးပါ၊ေဆးလိပ္ႏွင့္ အရက္မ ေသာက္ပါ၊သူမအတြက္ ဘာသာ ေရးသည္ အေကာင္းဆံုး ေဆးဝါး ျဖစ္သည္။    

(၇) အလက္စႏၵား အီမစ္ခ်္(Alexander Imich)၁၁၁ ႏွစ္ ႏွင့္ ၁၂၄ ရက္။

က်န္းမားေရးႏွင့္ညီညြတ္ေသာ အစား အစာမွီဝဲျခင္း၊အရက္မေသာက္ ျခင္း၊ ၾကက္သားႏွင့္ငါးကို အဓိကစားျခင္း၊ ငယ္ရြယ္စဥ္ေရးကူးျခင္းႏွင့္ ကိုယ္ကာယ ေလ့က်င့္ခန္းမ်ား လုပ္ျခင္းတို႔ျဖင့္ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ေမလအထိ ကမာၻ႔ အသက္ရွည္ ဆံုးလူသားျဖစ္ခဲ့သည္။

(၈)ဒူရာေနာ့ဒ္ ေဘးလာဒ္(Duranord Veillard)၁၁၀ ႏွစ္။

ျမင္းစားဂ်ံဳ၊သစ္သီး၊လက္ဖက္ရည္တစ္ခြက္၊ငါးႏွင့္ ဟင္းသီးဟင္း ရြက္မ်ား ကို အဓိကထားစား သည္။ တေန႔(၅)ၾကိမ္မွ (ရ)ၾကိမ္ ဒိုက္ထိုး သည္။

(၉)ဂ်က္ဆီ ဂယ္လန္(Jessie Gallon) ၁၀၉ ႏွစ္။

        ဆန္ျပဳပ္ကို အဓိကထားစားသည္။ေယာက္်ားႏွင့္ အခ်ိန္မျဖဳန္းဘဲ တကိုယ္တည္း အပိ်ဳၾကီးျဖစ္သည္။ သူမအသက္ရွည္ျခင္းမွာ ေယာက္်ားမ်ားကို ေဝးေဝးေရွာင္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ေယာက္်ားမ်ားသည္ အက်ိဳးေပး တာထက္ ဒုကၡေပးတာမ်ားေၾကာင္းေျပာပါသည္။ကိုယ္လက္လႈပ္ရွား ေလ့ က်င့္ခန္းမ်ားလုပ္ျခင္း၊ ေကာင္းမြန္ ေသာသူမ်ားႏွင့္ဝန္းရံ ေနထိုင္ျခင္း၊အ လုပ္ ျပင္းျပင္းထန္ထန္လုပ္ျခင္းတို႔သည္ သူ႔အတြက္က်န္း မာသက္ရွည္ ေစေသာ အေၾကာင္းတရားမ်ားျဖစ္သည္။       

(၁၀)ေဂ်ာ့ ေဘာ့ဂက္စ္(George Boggess) ၁၀၄ ႏွစ္။

သူ၏အၾကံေပးခ်က္မွာ လမ္းမ်ားမ်ားေလွ်ာက္ပါ ဟူ၍ျဖစ္သည္။

 (၁၁) ရုသ္ ကိုဗင္ (Ruth Coben) ၁၀၃ ႏွစ္။    

သူမ အသက္(၁၀၀) ေက်ာ္ သည္အထိ အေလးမသည္။ လႈပ္ရွား နိဳင္ သမွ် ကိုယ္လက္လႈပ္ရွား ေလ့က်င့္ ခန္း တစ္မ်ိဳးမ်ိဳး မွန္မွန္လုပ္ျခင္းသည္ အသက္ ရွည္ျခင္း၏လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္ျဖစ္သည္။ထို႔ျပင္ ဘဝကို လွလွပပ ျဖတ္သန္းျခင္း၊ အေရ ျပားအလွအပကို ဂရုစိုက္ျခင္း၊ အဝတ္ေကာင္းေကာင္း ဝတ္ျခင္းကိုလည္း အားေပးသည္။

          ကမာၻ႔အသက္ရွည္ဆံုးလူသားမ်ား၏ အစားအေသာက္ကို ေလ့လာၾကည့္ေသာအခါ၊အဓိကအားျဖင့္ ျမင္းစားဂ်ံဳ၊လံုးတီးဆန္၊စသည့္ သဘာဝ အသီးအႏွံကို ဦးစားေပးသည္ကိုေတြ႔ရသည္။ေပါင္မုန္႔ျဖဴ၊ဆန္ျဖဴ၊ ဂ်ံဳျဖဴ စသည့္ စက္မ်ားျဖင့္ အဆင့္ဆင့္ျပဳျပင္ဖန္တီးထားသည့္ အစားအစာ မ်ား မဟုတ္ေၾကာင္းေတြ႔ရသည္။

          အသားအေနႏွင့္လည္း အသားျဖဴ(White Meat)ျဖစ္သည့္ ၾကက္ သားႏွင့္ငါးကို အစားမ်ားေၾကာင္း ေတြ႔ရမည္္ျဖစ္သည္။အသားဓါတ္ျပည့္ဝ သည့္ျပင္ သေႏၶသားေလာင္းရွင္သန္ဘို႔အတြက္ လိုအပ္ေသာဓါတ္ အစံုပါ ဝင္ေသာ “ဥ” မ်ားသည္လည္း၊က်န္းမာသက္ရွည္ျခင္းအတြက္ အဓိက ထား မွီဝဲသင့္ေၾကာင္း ေတြ႔ရ ပါသည္။

          မိမိတတ္နိဳင္သမွ် ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားေလ့က်င့္ခန္းအမ်ိဳးမ်ိဳး ကို လည္း၊ကမာၻ႔ဖိုးသက္ရွည္ ဖြားသက္ ရွည္တို႔လုပ္ေၾကာင္းေတြ႔ရပါသည္။

          စိတ္ေကာင္းထားျခင္း၊အျခားသူမ်ားအေပၚေမတၱာထားျခင္း၊အခ်င္းခ်င္း ယိုင္းပင္းကူညီ၍ လူေကာင္း မ်ားႏွင့္ ဝန္းရံေနထိုင္ျခင္းသည္လည္း က်န္းမာသက္ရွည္ျခင္းအတြက္ အေရးၾကီးေၾကာင္း ေတြ႔ရပါသည္။

          ထို႔ျပင္အသက္ၾကီးေသာ္လည္း အလုပ္ကို အဆက္မျပတ္ျပင္းျပင္း ထန္ထန္လုပ္ၾကေၾကာင္းလည္း ေတြ႔ရပါသည္။                             

          လူတေယာက္ က်န္းမာသက္ရွည္ရန္ကိစၥသည္ လြယ္ကူေသာ ရိုးရွင္းေသာကိစၥတခု မဟုုတ္ေပ။ကမာၻ လူသားအားလံုးက ရာစုႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာ စိတ္ဝင္တစား သုေတသနလုပ္ခဲ့ေသာ လုပ္ေနဆဲျဖစ္ေသာ၊ေရွ႕ ဆက္ လုပ္ဦးမည္ျဖစ္ေသာ ကိစၥၾကီးျဖစ္ေပသည္။

          ေသခ်ာသည္မွာ သက္ရွည္က်န္းမာေစရန္ လိုအပ္ေသာအခ်က္မ်ားသည္ တစ္ခုတည္းမဟုတ္ဘဲ၊ အခ်က္အလက္ေပါင္းမ်ားစြာ၊လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားစြာ၊လိုက္နာရန္ အခ်က္မ်ားစြာရွိေနျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ထို အခ်က္ မ်ားကိုလည္း စိတ္ပါတုန္း ခဏတျဖဳတ္ထလုပ္၍ ေရရွည္မွန္မွန္မလုပ္ျပန္ လည္းထိေရာက္မည္ မဟုတ္ ေပ။မွန္မွန္လုပ္ေနရင္းကလည္း၊အက်ိဳးရွိမရွိ ထိေရာက္မႈရွိမရွိ စသည္တို႔ကို လက္ေတြ႔ႏွင့္ထင္ဟပ္၍ စဥ္ဆက္ မျပတ္ သံုးသပ္သြားရန္လည္း အေရးၾကီးေပသည္။

က်န္းမာသက္ရွည္ျခင္း၏လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္မ်ား(၉) ေဒါက္တာေဇာ္ထြန္းလင္း(ေဆးပညာမဟာသိပၸံ) (ေၾကးမႈံသတင္းစာပါေဆာင္းပါး)

  

                                            

ခံတြင္းက်န္းမာေရး

        ခံတြင္းသည္ ခႏၶာကိုယ္ရွိဒြါရမ်ားတြင္ အေရးအၾကီးဆံုးဒြါရ ျဖစ္သည္။အဘယ့္ေၾကာင္းဆိုေသာ္ ခံတြင္း သန္႔ရွင္းမႈ(Oral hygene)မရွိပါက သြား၊သြားဖံုးႏွင့္ ခံတြင္းတြင္ ပိုးမႊားမ်ားကိုေပါက္ပြားေစျခင္းျဖင့္၊ ခႏၶာကိုယ္ အတြင္း ေရာဂါပိုးဝင္ေရာက္၍ ေရာဂါမ်ားျဖစ္ေစနိုင္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္ေပသည္။

ခံတြင္းက်န္းမာေရးႏွင့္ ခႏၶာကိုယ္က်န္းမာေရး

(၁)သြားနာျခင္း သြားဖံုးနာျခင္းေၾကာင့္ အစာကိုေကာင္းစြာ မဝါးနိုင္လွ်င္၊ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ေသာေရာဂါ ျဖစ္နိုင္ သည္။
(၂)လွ်ာ၊ပါးစပ္နံရံ၊လည္ေခ်ာင္း ေရာင္ရမ္းလွ်င္ နာက်င္မႈေၾကာင့္ အစာကို သြားႏွင့္ေခ်ရာတြင္ အေႏွာက္ အယွက္ျဖစ္သည္။ 
(၃)ခံတြင္းဘက္တီးရီးယား မ်ားကထုတ္ေသာ အက္္စစ္ဓါတ္သည္ သြား၏ ေၾကြ လႊာကို စားသြားျခင္း ျဖင့္သြားပိုးစားျခင္း သြားက်ိဳးျခင္းကိုျဖစ္ေစသည္။
(၄) ဘက္တီးရီးယားမ်ားသည္ သြားဖံုး ေရာင္ျခင္း၊သြားဖံုးျပည္တည္ ျခင္း၊ သြားအေျချပည္တည္ျခင္း၊ ခံတြင္းနံရံျပည္တည္ျခင္းႏွင့္ ပါးေပါက္နာမ်ား ကိုျဖစ္ေစသည္။
(၅)ခံတြင္းမွဘက္တီးရီးယားမ်ားသည္ ေသြးထဲမွတဆင့္ ႏွလံုးေရာင္ျခင္း ကိုျဖစ္ေစသည္။                                                                   (၆)သြားအေျခေရာင္ျခင္းသည္၊လမေစ့ဘဲေမြးျခင္း၊ေမြးဖြားစဥ္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္မျပည့္ ျခင္းမ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္ ေနသည္။
(၇)သြားႏွင့္ခံတြင္း က်န္းမာေရးမေကာင္းလွ်င္ ႏွလံုးေရာဂါ၊ ေလျဖတ္ေရာဂါ၊မ်ားႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေန ေၾကာင္းေတြ႔ရသည္။

သြားႏွင့္ခံတြင္းက်န္းမာေရးအေျခအေန

(က)ေက်ာင္းသားကေလးသူငယ္မ်ား၏ ၆၀% မွ ၉၀%တြင္အနည္းဆံုး သြားေပါက္သြားပိုးစား တခုခုရွိသည္။                          (၂)အရြယ္ေရာက္ျပီးသူမ်ား၏ ၁၀၀%တြင္ အနည္းဆံုးသြားပိုးေပါက္တခု ရွိသည္။                                                                                       (၃)အသက္၃၅ႏွစ္မွ ၄၄ႏွစ္အတြင္းရွိသူမ်ား၏ ၁၅% မွ ၃၀% တြင္ ျပင္းထန္ေသာ သြားဖံုးေရာဂါရွိသည္။                                           (၄)တကမာၻလံုးရွိ အသက္ ၆၅ႏွစ္မွ ၇၄ ႏွစ္အတြင္းသူမ်ား၏ ၃၀% တြင္ သဘာဝသြားတစ္ေခ်ာက္းမွ် မက်န္ေတာ့ပါ။                                                                                                         (၅)လူတစ္သိန္းတြင္ ခံတြင္း ကင္ဆာ တစ္ေယာက္မွဆယ္ေယာက္အထိ ျဖစ္ေနသည္။

ခံတြင္းက်န္းမာေရးေကာင္းေအာင္

ခံတြင္းက်န္းမာေရးေကာင္းေအာင္ဖလူအိုရိုက္ (Fluoride) ပါေသာသြားတိုက္ေဆးျဖင့္၊ တေန႔ႏွစ္ၾကိမ္ အနည္းဆံုးသြားတိုက္ပါ။သြားညွပ္အစာထုတ္ၾကိဳးျဖင့္ ေန႔စဥ္သြားၾကားမွညွပ္ေနေသာ အစာအားလံုး ကို ထုတ္ပါ။က်န္းမာေရးႏွင့္ညီညြတ္ေသာ အစားအစာကို စားပါ။ၾကားခ်ိန္ မ်ား တြင္ သြားေရစာစားျခင္း ကိုေလွ်ာ့ ပါ။ သြားပြတ္တံကို ၃-၄ လထက္ပိုမသံုးပါ ႏွင့္၊အေမႊးမ်ားဖြာေနပါက ခ်က္ခ်င္းအသစ္လဲပါ။                                             

သြားႏွင့္ခံတြင္း ကို သြားဆရာဝန္ႏွင့္ ပံုမွန္စစ္္ေဆးပါ။ ေဆးရြက္ၾကီး၊ေဆးလိပ္သံုးစြဲမႈကိုေရွာင္ပါ။ သၾကား သံုးစြဲမႈ ကိုေလွ်ာ့ခ်ပါ။သစ္သီးႏွင့္ဟင္းသီးဟင္းရြက္ မ်ားမ်ားစားပါ။    ဖရူအုိရိုက္ပါေသာ ေရကို ေသာက္ပါ။ ခံတြင္းကင္ဆာမျဖစ္ေအာင္ အက္စ္“S” ၈ လံုးကို သတိျပဳပါ။Sprit-အရက္။ Smoking-ေဆးလိပ္ ႏွင့္ ေဆးရြက္ ၾကီးသံုးစြဲျခင္း။ Sharp teeth-ခၽြန္ေနေသာသြားမ်ား၊မညီညာေသာသြားမ်ား၊သြားတု။ Spicy food -အစပ္ကို အလြန္အကၽြံ မစားပါႏွင့္။ Syphilis- လိင္ေၾကာင့္ကူးစက္ေသာ ေရာဂါမ်ားကင္းေဝး ေအာင္ေနပါ။ အထူးသျဖင့္ HPV-Human piplpma virus သည္လွ်ာကင္ဆာကို ျဖစ္ေစသည္။ So hot food- အလြန္ပူေသာ ဟင္းခ်ိဳ အစားအစာ စားေသာက္ျခင္းမွ ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။Sanitation-သြားႏွင့္ ခံတြင္းက်န္းမာေရး ဂရုမစိုက္သူမ်ား။ Severe liver cirrhosis-အသည္းမာ ျခင္းသည္ လွ်ာကင္ဆာျဖစ္ႏႈန္းျမင့္ေစသည္။

ပိုးေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ ခံတြင္းမွာ

          ခံတြင္းတြင္ ပိုးအမ်ိဳးေပါင္း(၁၀၀)မွ(၂၀၀)ထိေနထိုင္ၾကသည္။ ခံတြင္းသန္႔ရွင္းေရးမွန္မွန္လုပ္ေသာ သူ၏ ခံတြင္းတြင္ ပိုးအေကာင္ေရ (၁၀၀၀)မွ တစ္သိန္းအထိ သြားမ်က္ႏွာျပင္တခုစီတြင္ရွိသည္။ ခံတြင္း သန္႔ရွင္းေရး မွန္မွန္မလုပ္ေသာသူ၏ ခံတြင္းတြင္ သန္း(၁၀၀)မွ(၁)ဘီလီ ယံအထိ သြားမ်က္ႏွာျပင္း တခုစီတြင္ ပိုးမ်ားရွိေန သည္။

သြာဖံုးေရာင္ျခင္း(Periodontal disease)

          သြားဖံုးေရာင္ျခင္သည္ ေအာက္စီဂ်င္မလိုဘဲရွင္သန္နိဳင္သည့္ ဘက္တီးရီးယား ပိုးမ်ားေၾကာင့္ျဖစ္ သည္။အဓိကအားျဖင့္ ထရက္ပိုးနီးမား ဒန္တီကိုလာ(Treponema denticola)ႏွင့္ ေပၚဖိုင္ရိုမိုနာပ္စ္ဂ်င္ ဂ်ီဗဲလစ္   (Porphyromonas Gingivalis) ပိုးႏွစ္မ်ိဳးေၾကာင့္ျဖစ္ရသည္။ယင္းပိုးႏွစ္ မ်ိဳးမွထြက္ေသာ အဆိပ္(Red complex)မ်ားသည္ ခံတြင္းရွိေကာင္းမြန္ ေသာပိုးမ်ား၏ ပြားမ်ားျခင္းကိုပ်က္ေစသည္။ သြားအေျခပတ္ပတ္ လည္ရွိ အရြတ္မ်ား အရိုးမ်ားကို ပ်က္စီးေစျပီး၊သြားဖံုးေရာင္ျခင္း၊သြားယို္င္ျခင္း၊ သြားနဲ႔ျခင္းမ်ားကိုျဖစ္ေစသည္။

ခံတြင္းနံ႔ဆိုးျခင္း(Bad breath)

          ခံတြင္းတြင္ ဘက္တီးရီးယားေပါက္ပြားမႈ မ်ားျပားျခင္း၊ယင္းတို႔မွ ထြက္ေသာ အဆိပ္မ်ား ဓါတ္ေငြ႔ မ်ား ေၾကာင့္ ခံတြင္းနံ႔ဆိုးျခင္းျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္သြားအေခါင္းႏွင့္ သြားၾကားတြင္ အစာစမ်ားဝင္၍ ပုပ္သိုးေနျခင္း ေၾကာင့္လည္းျဖစ္သည္။သြားဖံုးေရာင္၍ ေရာင္ရမ္းျခင္းမွထြက္လာေသာ သြားငံရည္ မ်ားေၾကာင့္လည္း နံေသာ အနံ႔ကိုျဖစ္ေစသည္။ခံတြင္းအတြင္း နံရံတေနရာတြင္ ေရာင္ရမ္းျခင္း၊ျပည္ တည္ျခင္းတို႔ေၾကာင့္လည္း ခံတြင္းနံ႔ ဆိုးနိဳင္သည္။ခၽြန္ေသာသြားႏွင့္ထိခိုက္မိ၍ ႏႈတ္ခမ္း၊ပါးေစာင္၊ လွ်ာတို႔တြင္ အနာေပါက္ျခင္း၊ေရာင္ရမ္းျခင္းရွိပါက ခံတြင္းအနံ႔ထြက္သည္။ႏွာေခါင္းႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္ အရိုးအေခါင္းအတြင္း၊ပိုးစြဲကပ္ျခင္း၊ျပည္တည္ျခင္း၊ေရာင္ရမ္း ျခင္း၊ထိပ္ခပ္နာျဖစ္ျခင္းမ်ားရွိ္ပါကလည္း ခံတြင္းမွ အနံ႔ဆိုးမ်ားထြက္နိဳင္ သည္။လည္းေခ်ာင္းႏွင့္ေလျပြန္တြင္္ အနာေရာဂါရွိပါကလည္း ခံတြင္းနံ႔ဆိုး နိုင္သည္။

သြားအေခါင္းျဖစ္ျခင္း

          ခံတြင္းထဲတြင္ရွိေသာ Streptococus mutans ပိုးသည္ အစား အစာမွပါေသာ ဆူးခရို႔စ္သၾကားကို လက္တစ္အက္စစ္အျဖစ္သို႔ေျပာင္း ေပးသည္။ထိုအက္စစ္သည္ သြား၏ေၾကြသားကိုစားသည္။ေၾကြ သားေပါက္ သြားေသာအခါ သြားအတြင္းပိုင္း သြားအေျခမွတဆင့္ လႈိ္က္စားသြားျခင္း ျဖင့္ သြား အေခါင္း(Dental Cavity) ျဖစ္လာသည္။အထူးသတိျပဳရန္မွာ ပိုးကစားျခင္း မဟုတ္ဘဲ အက္စစ္ ကစားျခင္းျဖစ္ပါသည္။ခံတြင္းရွိ Streptococcus lactobacillus ပိုးသည္ လက္တစ္အက္စစ္ကို ထုတ္ေပးရံု သာမက နို႔တြင္ပါေသာ လက္တို႔ (Lactose)ဓါတ္ကို လက္တစ္အက္စစ္ အျဖစ္ ေျပာင္းနိုင္သည္။

ခံတြင္းက်န္းမာေရးအတြက္ အဓိကအခ်က္(၄)ခ်က္

(၁)နံနက္တစ္ၾကိမ္၊ညတစ္ၾကိမ္ ဖရူအိုရိုက္ပါေသာ သြားတိုက္ေဆးျဖင့္ မွန္မွန္သြားတိုက္ပါ။ သြားၾကားအႏွံ႔ အျပားသို႔ ဖလူအိုရိုက္ဓါတ္ေကာင္းစြာစိမ့္ဝင္နိုင္ရန္အတြက္ သြားတိုက္ျပီးျပီခ်င္းေရႏွင့္ခ်က္ခ်င္းပလုပ္ မက်င္းဘဲ ပိုလွ်ံေသာသြားတိုက္ေဆးမ်ားကို အရင္ေထြးထုတ္ပါ၊ မီးနစ္အနည္းငယ္ေစာင့္ပါ၊ျပီးမွ ေရျဖင့္ပလုပ္က်င္းပါ။ 

(၂)သြားၾကား တြင္ ညပ္ေနေသာ အစာမ်ားကို သြားၾကား ညပ္အစာထုတ္ၾကိဳး (သြာဖက္ဆိုင္ရာပစၥည္း)ျဖင့္ ေန႔တိုင္းထုတ္ပါ။ ထိုးၾကိဳးကိုမရပါက ေပ်ာ့ေပ်ာင္းေသးငယ္၍ သြားႏွင့္သြားဖံုးကို မထိခိုက္ေသာၾကိဳး တမ်ိဳးမ်ိဳး (ဥပမာ ဘီးပ်ံတံ ဆိပ္ အပ္ခ်ည္ၾကိဳး)ကိုအသံုးျပဳနိဳင္သည္။ သြား ၾကားထိုးတံသံုးျခင္းသည္ သြားႏွင့္သြားဖံုးကို ဒဏ္ရာရေစျခင္း၊ သြားက်ဲ ေစျခင္း၊ညပ္ေနေသာအစာ မကုန္ျခင္းတို႕ေၾကာင့္ အသံုးမျပဳသင့္ပါ။   

 (၃)သြားတိုက္ရံုသာမက သြားတိုက္ရင္း လွ်ာကိုပါ အသာအယာ ျခစ္ပါ။ အစာအၾကြင္းအက်န္ႏွင့္ အက်ိအခ်ြဲ အလႊာထဲတြင္ ဘက္တီးရီးယားပိုး မႊား မ်ားရွိေနတတ္သည္။                           (၄)အစာစားျပီးတိုင္း(၃)ၾကိမ္ခန္႔အသံျမည္ ေအာင္ ပလုပ္က်င္းပါ သြားႏွင့္ ခံတြင္းတြင္ ပိုးမႊားမ်ား မကပ္ညွိေစ ရန္ျဖစ္သည္။

သြားႏွင့္ခံတြင္းေကာင္းေစေသာအစာအာဟာရမ်ား

မာ၍ သက္တမ္းရင့္ေသာ ဒိန္ခဲသည္ ထံုးဓါတ္ပါဝင္ျခင္း၊ခံတြင္းအက္စစ္ ပမာဏကိုေလ်ာ့ေစျခင္း၊ တံေထြး ကိုပိုမိုထြက္ေစ၍ သြားခ်ိဳးတက္ျခင္းကို ကာကြယ္ျခင္း တို႔ျဖင့္ခံတြင္းႏွင့္သြားကိုေကာင္းေစ သည္။                                 

 နိဳ႕တြင္ထံုးဓါတ္ မ်ားစြာပါဝင္ျခင္း၊အျခားဓါတ္သတၱဳမ်ားပါဝင္ျခင္း၊ သြား တြင္း အက္စစ္ပမာဏ ကိုေလ်ာ့ေစ ျခင္း ျဖင့္ သြားပိုးစားျခင္းကို ကာကြယ္သည္။ေရသည္ သြားႏွင့္ခံတြင္းကို  သန္႔ရွင္းေပးျခင္း၊ တံေထြးမ်ားမ်ား ထြက္ေစ ျခင္းျဖင့္ အက်ိဳးျပဳသည္။

 ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား တြင္ ထံုးဓါတ္၊ေဖာလစ္ အက္စစ္ႏွင့္ အေရးၾကီး ေသာ ဗီတာမင္ ႏွင့္ ဓါတ္သတၱဳမ်ား ပါဝင္ေသာ ေၾကာင့္ သြားႏွင့္သြားဖံုး ကိုၾကံ့ခိုင္ေစသည္။

          ငါး တြင္ ဓါတ္သတၱဳမ်ား၊အေရးၾကီးေသာဗီတာမင္(ဥပမာ ဗီတာမင္ဒီ)မ်ား ပါဝင္၍ သြားႏွင့္ သြားဖံုး က်န္းမာေရးအတြက္ေကာင္းသည္။ 

 အသားမ်ား သည္ အာဟာရျပည့္ဝသျဖင့္သြားႏွင့္သြားဖံုးက်န္းမာေရး အတြက္ေကာင္းသည္။ လက္ဖက္တြင္ပါဝင္ေသာ Polyphenole သည္ ဘက္ တီးရီးယား ပမာဏကိုေလ်ာ့ ခ်ျခင္း၊ဘက္တီးရီးယား မ်ားမွ ထြက္ေသာ အဆိပ္မ်ားကိုေလ်ာ့ခ်ျခင္း၊ဖလူအိုရိုက္ပါဝင္ျခင္း တို႔ျဖင့္ သြားပိုးစား ျခင္းကို ကာကြယ္ေပး သည္။ 

အခြံမာသီးမ်ားတြင္ အေရးၾကီးေသာ ဓါတ္သတၱဳ မ်ား(ဥပမာ ထံုးဓါတ္ႏွင့္ ေဖာ့စ ေဖာ့ရပ္)ပါဝင္၍ သြားပိုးစားျခင္းကိုကာကြယ္သည္။  

ပီေကဝါးျခင္း သည္ တံေထြးအထြက္ မ်ားေစျခင္း၊အစာ အၾကြင္းအက်န္ ႏွင့္ ဗက္တီးရီး ယားပိုးမႊားမ်ားကိုဖယ္ရွားေပးသည္။

လိေမၼာ္သီးတြင္ ဗီတာ မင္စီ ၾကြယ္ဝစြာပါဝင္ ပါေသာေၾကာင့္ သြားဖံုးကိုခိုင္မာေစသည္။
 စေတာ္ ဘယ္ ရီသီးတြင္ ဗီတာမင္စီ၊ဓါတ္တိုးဆန္႔က်င္ပစၥည္းမ်ားႏွင့္ မဲလစ္ အက္စစ္ပါဝင္၍ သြားက်န္းမာေရးကို အေထာက္ အကူ ျပဳသည္။ 
ဒိန္ခ်ဥ္ တြင္ ထံုးဓါတ္ႏွင့္ ပရိုဘို္င္အိုတစ္မ်ား ပါဝင္သျဖင့္ သြားႏွင့္ခံတြင္း က်န္းမာ ေရးသာမက ခံတြင္းနံ႔ဆိုးျခင္းကိုကာကြယ္ေပးသည္။
 မုန္လာဥနီ တြင္အေရးၾကီးေသာဓါတ္သတၱဳမ်ားႏွင့္ ဗီတာ မင္မ်ားပါဝင္ သျဖင့္ သြားႏွင့္ခံတြင္းက်န္းမာေရးအတြက္ေကာင္းသည္ (ယုန္မ်ား သြား ေကာင္း၊ သြားထက္ သည္မွာ မုန္လာ ဥနီေၾကာင့္ပင္)။ပန္းသီးတြင္ သြားႏွင့္ ခံတြင္းက်န္းမာေရးအတြက္ အေရးၾကီးေသာအဟာ ရႏွင့္ ဗီတာမင္မ်ား ပါဝင္သည္။                                                           - 
 ၾကက္သြန္ျဖဴတြင္ပါဝင္ေသာ အယ္လီဆင္း (Allicin)သည္ ပိုမႊားမ်ားကို ေသေစေသာေၾကာင့္ သြား ပိုးစားျခင္းႏွင့္ သြားဖံုးေရာဂါမ်ားကို ကာကြယ္ နိုင္ ေပ်ာက္ကင္းေစနိဳင္သည္။ 
 ခ်င္း သည္ ခံတြင္း အန႔ံ ဆိုးကို ေပ်ာက္ေစ၍ ပိုးမႊားမ်ား ပြားမ်ားျခင္းကို ေလ်ာ့ေပးသည္။  
လံုးတီးဆန္ႏွင့္ဂ်ံဳ တြင္ လိုအပ္ေသာ အာဟာရဓါတ္ မ်ား ပါဝင္သျဖင့္ သြား ဖံုးက်န္းမာေရးအတြက္ေကာင္းသည္။ 
ပဲသီးမ်ား သည္ခံတြင္း အက္စစ္ဓါတ္ကို ေလ်ာ့ေစ သည္၊အစိမ္းစားပါက အာနိသင္ပိုေကာင္းသည္။
 ကီဝီသီး တြင္ဗီတာမင္စီ မ်ားစြာပါဝင္သျဖင့္ ခံတြင္းက်န္းမာေရး အတြက္ ေကာင္းသည္။
 ၾကက္သြန္နီအစိမ္း စားျခင္္းသည္ ခံတြင္းရွိ သြားပိုးစားျခင္း ႏွင့္သြားဖံုး ေရာင္ျခင္းကိုျဖစ္ ေစေသာ ပိုးမႊားမ်ားကိုသုတ္သင္ေပးသည္။  
 ရွီတာကီမႈိ တြင္ သြားခ်ိဳးမ်ားကိုကြာေစေသာ လင္တီနမ္ (Lentinan) ပါဝင္သည္။ 
တရုပ္နံနံၾကီးပင္(Celery) သည္ခံတြင္းက်န္းမာေရးကို ေကာင္းေစသည္။ 
 ပဲငံျပာရည္သည္သြားဖံုးမ်ားကိုေကာင္းေစသည္။                                                                         ႏွမ္းေစ့ တြင္ထံုးဓါတ္ၾကြယ္ဝစြာပါဝင္သျဖင့္ ယင္းကိုဝါး စားေသာအခါ သြားခ်ိဳးမ်ားကို ကြာေစသည္။                                                                     
 ကန္စြန္းဥ တြင္ ဗီတာမင္ေအ လံုေလာက္ စြာပါဝင္သျဖင့္ သြားေၾကြလႊာ ႏွင့္ သြားဖံုးအတြက္ေကာင္းသည္။                                                       
 စပ်စ္သီးေျခာက္(Raisins) တြင္ ဖိုက္တိုဓါတုပစၥည္းမ်ား (Phytochemicals)ပါဝင္၍ အထူးသျဖင့္ အုိလီယာႏုိ လစ္(Oleanolic)သည္ သြားပိုးေပါက္ျဖစ္ေစေသာ ဘက္တီးရီးယားကို သတ္သည္။ ဘလက္ေကာ္ဖီ သည္ သြားပိုး စားျခင္းကို ကာကြယ္ရံုမွ်မက သြားခ်ိဳး တက္ျခင္းကို တားဆီးေပးသည္။ 
ဝိုင္နီ တြင္ သြားပိုးစားျခင္းကို ျဖစ္ေစေသာ ဘက္တီးရီးယားမ်ားကို သတ္ နိဳင္သည့္ အာနိသင္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ကမာၻ႕မ်က္မျမင္ပေပ်ာက္ေရးေန႔(Word Sight Day)။( ၁၁/၁၀/၁၈ ရက္ေန႔ထုတ္ ရတနာပံုသတင္းစာပါေဆာင္းပါး)

     

 ႏွစ္စဥ္ ေအာက္တိုဘာလ၏ ဒုတိယေျမာက္ ၾကာသာပေတးေန႔ကို ကမာၻ႔မ်က္မျမင္ပေပ်ာက္ ေရးေန႔(World sight day)အျဖစ္ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ၾကီးက သတ္မွတ္ထားသည္ျဖစ္ရာ ယခုႏွစ္ (၂၀၁၈)အတြက္ ကမာၻ႔မ်က္မျမင္ပေပ်ာက္ေရးေန႔သည္ ေအာက္တိုဘာလ(၁၁)ရက္ေန႔တြင္ က် ေရာက္မည္ျဖစ္ပါသည္။ကာကြယ္ကုသနိဳင္လွ်က္ အျမင္အာရံုဆံုးရႈံး(မ်က္မျမင္ျဖစ္)ေစေသာ ေရာဂါ မ်ား လံုးဝပေပ်ာက္ေရးႏွင့္ အျမင္အာရံုခ်ိဳ႕ယြင္းမႈ(အထူးသျဖင့္ မ်က္မွန္ျဖင့္ျမင္နိဳင္ပါလ်က္ မ်က္မွန္ မတပ္၍ျဖစ္ေသာ အျမင္အာရံုခ်ိဳ႕ယြင္းမႈ) ကို လံံုးဝပေပ်ာက္ေစရန္ ေဆာင္ရြက္ၾကေရးအတြက္ လႈံ႔ ေဆာ္သတိေပးရန္ရည္ရြယ္၍ ကမာၻ႔မ်က္မျမင္ပေပ်ာက္ေရးေန႔ကို က်င္းပရျခင္းျဖစ္ပါသည္။

          ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ၾကီး(WHO)ႏွင့္အတူ ကမာၻ႕မ်က္မျမင္ပေပ်ာက္ေရးေန႔လႈပ္ရွားမႈမ်ားတြင္ အတူတကြ ပူးေပါင္းပါဝင္ေဆာင္ရြက္သည့္ နိဳင္ငံတကာ မ်က္မျမင္တားဆီးကာကာကြယ္ေရးဆိုင္ရာ ေအဂ်င္စီ(The International Agency For The Prevention of Blindness)၏ သုေတသနျပဳ စစ္တမ္းေကာက္ယူခ်က္အရ၊ယခုႏွစ္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္တြင္ ကမာၻတဝန္း အျမင္အာရံုလံုးဝဆံုးရႈံးေနသူ ၃၆ သန္းရွိျပီး၊ အလယ္အလတ္ႏွင့္အလြန္အမင္းအေဝးမႈန္သူမ်ားမွာ ၂၁၇သန္း ရွိရာ၊အျမင္အာရံု ခ်ိဳ႕တဲ့သူ စုစုေပါင္း ၂၅၃သန္း ရွိေၾကာင္းသိရပါသည္။ဤပမာဏသည္ မ်က္မျမင္ပေပ်ာက္ေရး လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ပိုမိုေဆာင္ရြက္ရန္(အထူးသျဖင့္ အေဝးမႈန္သူအေရအတြက္ မ်ားျပားေနမႈကိုေလ်ာ့ခ်ရန္) လိုအပ္ ေၾကာင္းျပသည့္ သေကၤတတခုပင္ျဖစ္ေၾကာင္း သုေတသီ တို႔ကဆိုပါသည္။ ထိုလိုအပ္ခ်က္အရ ယခုႏွစ္ ကမာၻမ်က္မျမင္ပေပ်ာက္ေရးေန႔ ေဆာင္ပုဒ္အျဖစ္ “EYE CARE EVERYWHERE” (မ်က္မျမင္ ပေပ်ာက္ေရး ေဒသမေရြးစစ္ေဆးေပး)ဟူ၍ သတ္မွတ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ေပသည္။ ယခုႏွစ္စစ္တမ္း ေကာက္ ယူခ်က္မ်ားအရ ကမာၻတဝွမ္း အေဝးမႈန္သူ ၂၁၇ သန္းရွိေနသည္ျဖစ္ရာ ထိုပမာဏကိုေလ်ာ့ ခ်ရန္ ယခုႏွစ္တြင္ အဓိကရည္ရြယ္ဟန္တူပါသည္။

          ကမာၻ႔မ်က္မျမင္ပေပ်ာက္ေရးေန႔တြင္ သတင္းမ်ားစာမ်ား ၊ အထူးအစီအစဥ္မ်ားႏွင့္ အင္တာ နက္စာမ်က္ႏွာမ်ားတြင္ မ်က္မျမင္ပေပ်ာက္ေရးအတြက္ပညာေပးျခင္းႏွင့္လႈံ႕ေဆာ္ျခင္းမ်ားကို ျပဳလုပ္ မည္ျဖစ္ရာ၊ ၎တို႔ကိုေလ့လာျခင္းအားျဖင့္၊ ကာကြယ္ကုသနိဳင္လွ်က္ မ်က္မျမင္ျဖစ္ေစေသာ ေရာဂါ မ်ားႏွင့္  ပတ္သက္ေသာ ဗဟုသုတမ်ား၊ အေသးစိတ္ အခ်က္အလက္မ်ား ႏွင့္ လႈပ္ရွားမႈမ်ားကိုသိရွိ ခြင့္ရၾကမည္ျဖစ္ပါသည္။ မိတ္ေဆြတဦးႏွင့္တဦး ဗဟုသုတမ်ား ဖလွယ္နိဳင္သည့္ လူမႈကြန္ယက္ မ်ားျဖစ္သည့္ တြစ္တာ ႏွင့္ ေဖ့ဘြတ္ စာမ်က္ႏွာမ်ားတြင္ မ်က္စိေရာဂါမ်ားႏွင့္ မ်က္မျမင္ပေပ်ာက္ ေရးဆိုင္ရာ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို ေလ့လာဖတ္ရႈျခင္းျဖင့္ မိမိတို႔သိရွိေသာ အတိုင္းအတာကို ဆန္းစစ္အကဲျဖတ္နိဳင္မည္ ျဖစ္သည့္အျပင္ မိတ္ေဆြမ်ားထံသို႔လည္း မွ်ေဝေပးနိဳင္မည္ျဖစ္ပါသည္။

          ထိုသို႔သိရွိျခင္းျဖင့္ မ်က္မျမင္ျဖစ္ပြားမႈကို တားဆီးရန္ နည္းလမ္းမ်ား၊ေဆာင္ရြက္သင့္သည့္ ကိစၥရပ္မ်ားကို သိၾကရမည့္အျပင္၊မ်က္စိေဝဒနာရွင္မ်ားအေပၚ ပို၍နားလည္လာျပီး စာနာေထာက္ ထားမႈ အကူအညီမ်ားေပးလာၾကမည္ျဖစ္၏။ မိမိကိုယ္ကို မ်က္စိက်န္းမာေရးေကာင္းေအာင္ ေနထိုင္ တတ္ လာရံုမွ်မက အျခားသူမ်ားအားလည္း ကူညီနိဳင္မည္ျဖစ္ပါသည္။

ကာကြယ္ကုသနိဳင္လွ်က္ မ်က္မျမင္ျဖစ္ေစနိဳင္ေသာ ေရာဂါမ်ား

(၁)အတြင္းတိမ္(Cataract)

အတြင္းတိမ္သည္ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း အမ်ားဆံုး ျဖစ္ျပီး၊ပမာဏအားလံုး၏ ၄၆% ရွိပါသည္။  ကာကြယ္ကုသနိဳင္ေသာ မ်က္စိေရာဂါအမ်ိဳးအစားျဖစ္ျပီး၊ ကုသမႈရလဒ္ (ေအာင္ျမင္မႈ ၉၅%ေက်ာ္ မွ်ရွိ၍)ေကာင္းေသာ အမ်ိဳးအစားလည္းျဖစ္ပါသည္။အျမင္အာရံုခ်ိဳ႕တဲ့ေစေသာ  မ်က္စိတြင္း ရွိေနာက္ ကိ်ေနသာ သဘာဝမွန္ဘီလူးကို ေခတ္မီခြဲစိတ္နည္းပညာျဖင့္ ထုတ္ပယ္၍၊လူတို႔ တီထြင္ဖန္တီး ထားသည့္မွန္ဘီးလူးတု(Artificial Len)ကိုထည့္သြင္းေပးျခင္း ျဖင့္၊ၾကည္လင္ေသာ အျမင္အာရံုကို ျပန္လည္ရရွိေစမည္ ျဖစ္ပါသည္။ အတြင္းတိမ္သည္ အသက္အရြယ္ၾကီးျခင္း၊ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရျခင္း၊ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ ေရာဂါရွိျခင္း စသည္တို႔ေၾကာင့္ျဖစ္တတ္သည့္ သေဘာသဘာဝ ရွိပါသည္။

(၂) ေရတိိမ္ေရာဂါ ၊ ဆီးခိ်ဳမ်က္စိေရာဂါ၊ ျမင္လႊာေရာဂါႏွင့္ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရျခင္း

`        အထက္ေဖာ္ျပပါ မ်က္စိေရာဂါႏွင့္အေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ အျမင္အာရံု ခ်ိဳ႕တဲ့မႈမွာ ၃၇.၅ %ရွိ၍ ဒုတိယျဖစ္ပြားမႈနႈန္းအမ်ားဆံုးျဖစ္ပါသည္။

ေရတိမ္ေရာဂါကို မ်က္စိေရခ်ိန္တိုင္းျခင္း၊ မ်က္စိအာရံုေၾကာေခါင္း စစ္ေဆးျခင္း၊ျမင္ကြင္းစမ္း ျခင္းတို႔ ျပဳလုပ္ျခင္း၊လိုအပ္လွ်င္ မ်က္စဥ္းေဆးဝါးမ်ားေပး၍ ကုသျခင္း၊ ခြဲစိတ္ကုသျခင္းတို႔ျဖင့္ အျမင္ အာရံုဆံုးရႈံးသူဘဝ မေရာက္ေအာင္ ကာကြယ္ကုသနိဳင္ပါသည္။

ဆီးခ်ိဳ မ်က္စိေရာဂါတြင္ ဆီးခ်ိဳေၾကာင့္ အတြင္းတိမ္ျဖစ္ျခင္း၊ ျမင္လႊာေရဝပ္ျခင္း (Cystoid Macular Edema)၊ ျမင္လႊာေသြးေၾကာ က်ဥ္း/ပိတ္ ျခင္းေၾကာင့္၊ ျမင္လႊာပ်က္စီးျခင္းႏွင့္ မ်က္လံုး အတြင္းရွိ အရည္ျပစ္ (ဂ်ယ္လီ)အတြင္း ေသြးယိုျခင္း (Vitreous Haemorrhage)တို႔ေၾကာင့္ အျမင္ခ်ိဳ႕ တဲ့ျခင္းျဖစ္ရသည္။ထိုသို႔အျမင္ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း မျဖစ္ေစရန္၊ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳထိန္းျခင္း၊ ခြဲစိတ္ကုသျခင္း၊ ေလဆာျဖင့္ ကုသျခင္းတို႔ျဖင့္ ကာကြယ္ကုသနိဳင္သည္။

မ်က္စိအတြင္း အေနာက္ဖက္နံရံတြင္တည္ရွိေသာ ျမင္လႊာကြာက်သည့္ေရာဂါ (Retinal Detachment) သည္ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရျခင္း၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါျဖစ္ျခင္း၊ျမင္လႊာရွိ ေသြးေၾကာမ်ား ေဖာက္ျပန္ ျခင္းမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ပြား၍ အျမင္အာရံုခ်ိဳ႕တဲ့ေစသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ အခ်ိန္မီ ခြဲစိတ္ကုသလွ်င္ ျပန္ျမင္နိဳင္ပါသည္။

          မ်က္လံုးတြင္း အစအန(ဖံု၊အမႈိက္၊သံစ)မ်ားဝင္လွ်င္ ထိုအစအနကို ကၽြမ္းက်င္သူႏွင့္ အျမန္ဆံုး ျပ၍ ထုတ္ပစ္မွသာ အႏၱရာယ္ကင္းမည္ျဖစ္၏။မ်က္လံုးေပါက္ျပဲဒဏ္ရာ(Perforation)ရလွ်င္ မ်က္စိ ဆရာဝန္ ႏွင့္ အျမန္ဆံုးျပသရန္လိုပါသည္။ အေရးေပၚခ်ဳပ္၍ကုသပါမွ ျပန္ျမင္နိဳင္မည္ျဖစ္၏။စက္ရံု အလုပ္ရံုလုပ္မ်ားတြင္ မ်က္စိ အကာအကြယ္ မ်က္မွန္မ်ား၊ ေရာင္ျခည္ကာ မ်က္မွန္မ်ား၊ထိခိုက္ဒဏ္ရာ ကာကြယ္ေရး အစီအမံမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ထားမွသာ မ်က္စိထိခိုက္ဒဏ္ရာရမႈေၾကာင့္ အျမင္အာရံု ဆံုးရႈံးရျခင္းမွ ကာကြယ္နိဳင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။

(၃)မ်က္ခမ္းစပ္ေရာဂါ(Tracoma)

မ်က္ခမ္းစပ္ေရာဂါသည္ အျမင္အာရံုဆံုးရႈံးေစေသာ ေရာဂါမ်ားတြင္ တတိယေျမာက္ အျဖစ္ မ်ားျပီး၊မ်က္ေတာင္ေမႊးစိုက္ရာမွ မ်က္ၾကည္လႊာကို ပ်က္စီးေစ၍ အျမင္ခ်ိဳ႕ယြင္းေစပါသည္။ ကာ ကြယ္ကုသနိဳင္ေသာအမ်ိဳးအစားျဖစ္ပါသည္။

(၄)ကေလးအျမင္ခ်ိဳ႕ယြင္းျခင္း(Childhood Blindness)

ကေလးဘဝမွစတင္ကာ မ်ိဳးရိုးဗီဇခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း၊ ေမြးရာပါအျမင္ခ်ိဳ႕ယြင္းျခင္း၊ လမေစ့မီေမြးျခင္း၊ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း၊ေရာဂါပိုးကူးစက္ျခင္း၊ထိခိုက္ဒဏ္ရာရျခင္း ႏွင့္ အျခားအေၾကာင္းမ်ားေၾကာင့္ အျမင္အာရံု ခ်ိဳ႕တဲ့နိဳင္ပါသည္။ အသက္၁၆ႏွစ္ေအာက္ ကေလးတေယာက္သည္ အျခားေသာကေလး မ်ား ေပ(၆၀)အကြာအေဝးရွိ အရာဝတၱဳမ်ားကိုျမင္နိဳင္ေသာ္လည္း၊ ထိုကေလးမွာ(၃)ေပခန္႔ကပ္၍ ၾကည့္မွ ထိုအရာဝတၱဳကိုျမင္ရလွ်င္ “ကေလးအျမင္ခ်ိဳ႕ယြင္းျခင္း”(Childhood Blindness)ျဖစ္ပါသည္။ မ်က္စိ အထူးကုဆရာဝန္ျဖင့္ ျပသ၍ လိုအပ္ေသာ ကုသမႈခံယူရမည္ျဖစ္ပါသည္။

ပထမဦးဆံုးကမာၻ႔မ်က္မျမင္ပေပ်ာက္ေရးေန႔

       ပထမဦးဆံုး ကမာၻမ်က္မျမင္ပေပ်ာက္ေရးေန႔ကို သကၠရာဇ္ ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ စတင္က်င္းပ ခဲ့ပါသည္။၁၉၉၉ ခုႏွစ္မွစတင္၍ The Right To Sight (အျမင္ၾကည္လင္ေစဖို႔အေရး လူသားတိုင္း၏ အခြင့္အေရး)အစီအစဥ္ကိုစတင္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့သည္။လူတိုင္းလူတိုင္း အျမင္အာရုံအျပည့္ အဝရရွိေရး၊မေရွာင္လြဲနိဳင္ေသာ အျမင္အာရံုခ်ိဳ႕တဲ့သူမ်ားကို ျမင္နိဳင္သမွ်ျမင္ေအာင္ ကုသေပးေရးမ်ား အတြက္ရည္ရြယ္ေသာ လႈပ္ရွားမႈျဖစ္ပါသည္။

          ကမာၻ႕ပထမဦးဆံုး မ်က္မျမင္ပေပ်ာက္ေရးေန႔မတိုင္မီ တႏွစ္အလုိကပင္ စတင္လုပ္ရွားခဲ့ ေသာ မ်က္မျမင္ပေပ်ာက္ေရးေန႔ လႈပ္ရွားမႈမ်ားသည္ ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ၾကီး(WHO) ၏ဦးေဆာင္ မႈ၊ နိဳင္ငံတကာ မ်က္မျမင္တားဆီးကာကာကြယ္ေရးဆိုင္ရာ ေအဂ်င္စီ(The International Agency For The Prevention of Blindness)ႏွင့္ အစိုးရမ်ား၊ နိဳင္ငံတကာ လူမႈေရးအသင္းအဖြဲ႔မ်ား၊ အလွဴရွင္ မ်ား၏ ပူးေပါင္းပါဝင္မႈတို႔ျဖင့္ တႏွစ္ထက္တႏွစ္ အရွိန္အဟုန္ျမွင့္ေဆာင္ရြက္လွ်က္ ရွိပါသည္။

ထိုသို႔ေဆာင္ရြက္ၾကျခင္း၏ အဓိကရည္ရြယ္ခ်က္မွာ ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ၾကီး၏ ဦးတည္ ခ်က္ျဖစ္ေသာ ၂၀၂၀ ခုႏွစ္တြင္ ကမာၻ႔နိဳင္ငံအမ်ားစု၌ ကာကြယ္ကုသ၍ရေသာ မ်က္စိေရာဂါမ်ား ေၾကာင့္ အျမင္အာရံုဆံုးရႈံုးရျခင္းမ်ားကို လံုးဝ သို႔မဟုတ္ လံုးဝနီးပါး ပေပ်ာက္ေစရန္ပင္ျဖစ္ေၾကာင္း ေရးသား အပ္ပါသည္။

Ref;https://www.iapb.org/advocacy/world-sight-day.   https://www.visionaustralia.org/information/eye-conditions/cataracts. https://en.wikipedia.org/wiki/Vitreous_hemorrhage. http://www.who.int/blindness/causes/priority/en/index3.html

ျပည့္ေအာင္(COA)