က်န္းမာသက္ရွည္ျခင္း၏လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္မ်ား(၉) ေဒါက္တာေဇာ္ထြန္းလင္း(ေဆးပညာမဟာသိပၸံ) (ေၾကးမႈံသတင္းစာပါေဆာင္းပါး)

  

                                            

ခံတြင္းက်န္းမာေရး

        ခံတြင္းသည္ ခႏၶာကိုယ္ရွိဒြါရမ်ားတြင္ အေရးအၾကီးဆံုးဒြါရ ျဖစ္သည္။အဘယ့္ေၾကာင္းဆိုေသာ္ ခံတြင္း သန္႔ရွင္းမႈ(Oral hygene)မရွိပါက သြား၊သြားဖံုးႏွင့္ ခံတြင္းတြင္ ပိုးမႊားမ်ားကိုေပါက္ပြားေစျခင္းျဖင့္၊ ခႏၶာကိုယ္ အတြင္း ေရာဂါပိုးဝင္ေရာက္၍ ေရာဂါမ်ားျဖစ္ေစနိုင္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္ေပသည္။

ခံတြင္းက်န္းမာေရးႏွင့္ ခႏၶာကိုယ္က်န္းမာေရး

(၁)သြားနာျခင္း သြားဖံုးနာျခင္းေၾကာင့္ အစာကိုေကာင္းစြာ မဝါးနိုင္လွ်င္၊ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ေသာေရာဂါ ျဖစ္နိုင္ သည္။
(၂)လွ်ာ၊ပါးစပ္နံရံ၊လည္ေခ်ာင္း ေရာင္ရမ္းလွ်င္ နာက်င္မႈေၾကာင့္ အစာကို သြားႏွင့္ေခ်ရာတြင္ အေႏွာက္ အယွက္ျဖစ္သည္။ 
(၃)ခံတြင္းဘက္တီးရီးယား မ်ားကထုတ္ေသာ အက္္စစ္ဓါတ္သည္ သြား၏ ေၾကြ လႊာကို စားသြားျခင္း ျဖင့္သြားပိုးစားျခင္း သြားက်ိဳးျခင္းကိုျဖစ္ေစသည္။
(၄) ဘက္တီးရီးယားမ်ားသည္ သြားဖံုး ေရာင္ျခင္း၊သြားဖံုးျပည္တည္ ျခင္း၊ သြားအေျချပည္တည္ျခင္း၊ ခံတြင္းနံရံျပည္တည္ျခင္းႏွင့္ ပါးေပါက္နာမ်ား ကိုျဖစ္ေစသည္။
(၅)ခံတြင္းမွဘက္တီးရီးယားမ်ားသည္ ေသြးထဲမွတဆင့္ ႏွလံုးေရာင္ျခင္း ကိုျဖစ္ေစသည္။                                                                   (၆)သြားအေျခေရာင္ျခင္းသည္၊လမေစ့ဘဲေမြးျခင္း၊ေမြးဖြားစဥ္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္မျပည့္ ျခင္းမ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္ ေနသည္။
(၇)သြားႏွင့္ခံတြင္း က်န္းမာေရးမေကာင္းလွ်င္ ႏွလံုးေရာဂါ၊ ေလျဖတ္ေရာဂါ၊မ်ားႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေန ေၾကာင္းေတြ႔ရသည္။

သြားႏွင့္ခံတြင္းက်န္းမာေရးအေျခအေန

(က)ေက်ာင္းသားကေလးသူငယ္မ်ား၏ ၆၀% မွ ၉၀%တြင္အနည္းဆံုး သြားေပါက္သြားပိုးစား တခုခုရွိသည္။                          (၂)အရြယ္ေရာက္ျပီးသူမ်ား၏ ၁၀၀%တြင္ အနည္းဆံုးသြားပိုးေပါက္တခု ရွိသည္။                                                                                       (၃)အသက္၃၅ႏွစ္မွ ၄၄ႏွစ္အတြင္းရွိသူမ်ား၏ ၁၅% မွ ၃၀% တြင္ ျပင္းထန္ေသာ သြားဖံုးေရာဂါရွိသည္။                                           (၄)တကမာၻလံုးရွိ အသက္ ၆၅ႏွစ္မွ ၇၄ ႏွစ္အတြင္းသူမ်ား၏ ၃၀% တြင္ သဘာဝသြားတစ္ေခ်ာက္းမွ် မက်န္ေတာ့ပါ။                                                                                                         (၅)လူတစ္သိန္းတြင္ ခံတြင္း ကင္ဆာ တစ္ေယာက္မွဆယ္ေယာက္အထိ ျဖစ္ေနသည္။

ခံတြင္းက်န္းမာေရးေကာင္းေအာင္

ခံတြင္းက်န္းမာေရးေကာင္းေအာင္ဖလူအိုရိုက္ (Fluoride) ပါေသာသြားတိုက္ေဆးျဖင့္၊ တေန႔ႏွစ္ၾကိမ္ အနည္းဆံုးသြားတိုက္ပါ။သြားညွပ္အစာထုတ္ၾကိဳးျဖင့္ ေန႔စဥ္သြားၾကားမွညွပ္ေနေသာ အစာအားလံုး ကို ထုတ္ပါ။က်န္းမာေရးႏွင့္ညီညြတ္ေသာ အစားအစာကို စားပါ။ၾကားခ်ိန္ မ်ား တြင္ သြားေရစာစားျခင္း ကိုေလွ်ာ့ ပါ။ သြားပြတ္တံကို ၃-၄ လထက္ပိုမသံုးပါ ႏွင့္၊အေမႊးမ်ားဖြာေနပါက ခ်က္ခ်င္းအသစ္လဲပါ။                                             

သြားႏွင့္ခံတြင္း ကို သြားဆရာဝန္ႏွင့္ ပံုမွန္စစ္္ေဆးပါ။ ေဆးရြက္ၾကီး၊ေဆးလိပ္သံုးစြဲမႈကိုေရွာင္ပါ။ သၾကား သံုးစြဲမႈ ကိုေလွ်ာ့ခ်ပါ။သစ္သီးႏွင့္ဟင္းသီးဟင္းရြက္ မ်ားမ်ားစားပါ။    ဖရူအုိရိုက္ပါေသာ ေရကို ေသာက္ပါ။ ခံတြင္းကင္ဆာမျဖစ္ေအာင္ အက္စ္“S” ၈ လံုးကို သတိျပဳပါ။Sprit-အရက္။ Smoking-ေဆးလိပ္ ႏွင့္ ေဆးရြက္ ၾကီးသံုးစြဲျခင္း။ Sharp teeth-ခၽြန္ေနေသာသြားမ်ား၊မညီညာေသာသြားမ်ား၊သြားတု။ Spicy food -အစပ္ကို အလြန္အကၽြံ မစားပါႏွင့္။ Syphilis- လိင္ေၾကာင့္ကူးစက္ေသာ ေရာဂါမ်ားကင္းေဝး ေအာင္ေနပါ။ အထူးသျဖင့္ HPV-Human piplpma virus သည္လွ်ာကင္ဆာကို ျဖစ္ေစသည္။ So hot food- အလြန္ပူေသာ ဟင္းခ်ိဳ အစားအစာ စားေသာက္ျခင္းမွ ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။Sanitation-သြားႏွင့္ ခံတြင္းက်န္းမာေရး ဂရုမစိုက္သူမ်ား။ Severe liver cirrhosis-အသည္းမာ ျခင္းသည္ လွ်ာကင္ဆာျဖစ္ႏႈန္းျမင့္ေစသည္။

ပိုးေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ ခံတြင္းမွာ

          ခံတြင္းတြင္ ပိုးအမ်ိဳးေပါင္း(၁၀၀)မွ(၂၀၀)ထိေနထိုင္ၾကသည္။ ခံတြင္းသန္႔ရွင္းေရးမွန္မွန္လုပ္ေသာ သူ၏ ခံတြင္းတြင္ ပိုးအေကာင္ေရ (၁၀၀၀)မွ တစ္သိန္းအထိ သြားမ်က္ႏွာျပင္တခုစီတြင္ရွိသည္။ ခံတြင္း သန္႔ရွင္းေရး မွန္မွန္မလုပ္ေသာသူ၏ ခံတြင္းတြင္ သန္း(၁၀၀)မွ(၁)ဘီလီ ယံအထိ သြားမ်က္ႏွာျပင္း တခုစီတြင္ ပိုးမ်ားရွိေန သည္။

သြာဖံုးေရာင္ျခင္း(Periodontal disease)

          သြားဖံုးေရာင္ျခင္သည္ ေအာက္စီဂ်င္မလိုဘဲရွင္သန္နိဳင္သည့္ ဘက္တီးရီးယား ပိုးမ်ားေၾကာင့္ျဖစ္ သည္။အဓိကအားျဖင့္ ထရက္ပိုးနီးမား ဒန္တီကိုလာ(Treponema denticola)ႏွင့္ ေပၚဖိုင္ရိုမိုနာပ္စ္ဂ်င္ ဂ်ီဗဲလစ္   (Porphyromonas Gingivalis) ပိုးႏွစ္မ်ိဳးေၾကာင့္ျဖစ္ရသည္။ယင္းပိုးႏွစ္ မ်ိဳးမွထြက္ေသာ အဆိပ္(Red complex)မ်ားသည္ ခံတြင္းရွိေကာင္းမြန္ ေသာပိုးမ်ား၏ ပြားမ်ားျခင္းကိုပ်က္ေစသည္။ သြားအေျခပတ္ပတ္ လည္ရွိ အရြတ္မ်ား အရိုးမ်ားကို ပ်က္စီးေစျပီး၊သြားဖံုးေရာင္ျခင္း၊သြားယို္င္ျခင္း၊ သြားနဲ႔ျခင္းမ်ားကိုျဖစ္ေစသည္။

ခံတြင္းနံ႔ဆိုးျခင္း(Bad breath)

          ခံတြင္းတြင္ ဘက္တီးရီးယားေပါက္ပြားမႈ မ်ားျပားျခင္း၊ယင္းတို႔မွ ထြက္ေသာ အဆိပ္မ်ား ဓါတ္ေငြ႔ မ်ား ေၾကာင့္ ခံတြင္းနံ႔ဆိုးျခင္းျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္သြားအေခါင္းႏွင့္ သြားၾကားတြင္ အစာစမ်ားဝင္၍ ပုပ္သိုးေနျခင္း ေၾကာင့္လည္းျဖစ္သည္။သြားဖံုးေရာင္၍ ေရာင္ရမ္းျခင္းမွထြက္လာေသာ သြားငံရည္ မ်ားေၾကာင့္လည္း နံေသာ အနံ႔ကိုျဖစ္ေစသည္။ခံတြင္းအတြင္း နံရံတေနရာတြင္ ေရာင္ရမ္းျခင္း၊ျပည္ တည္ျခင္းတို႔ေၾကာင့္လည္း ခံတြင္းနံ႔ ဆိုးနိဳင္သည္။ခၽြန္ေသာသြားႏွင့္ထိခိုက္မိ၍ ႏႈတ္ခမ္း၊ပါးေစာင္၊ လွ်ာတို႔တြင္ အနာေပါက္ျခင္း၊ေရာင္ရမ္းျခင္းရွိပါက ခံတြင္းအနံ႔ထြက္သည္။ႏွာေခါင္းႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္ အရိုးအေခါင္းအတြင္း၊ပိုးစြဲကပ္ျခင္း၊ျပည္တည္ျခင္း၊ေရာင္ရမ္း ျခင္း၊ထိပ္ခပ္နာျဖစ္ျခင္းမ်ားရွိ္ပါကလည္း ခံတြင္းမွ အနံ႔ဆိုးမ်ားထြက္နိဳင္ သည္။လည္းေခ်ာင္းႏွင့္ေလျပြန္တြင္္ အနာေရာဂါရွိပါကလည္း ခံတြင္းနံ႔ဆိုး နိုင္သည္။

သြားအေခါင္းျဖစ္ျခင္း

          ခံတြင္းထဲတြင္ရွိေသာ Streptococus mutans ပိုးသည္ အစား အစာမွပါေသာ ဆူးခရို႔စ္သၾကားကို လက္တစ္အက္စစ္အျဖစ္သို႔ေျပာင္း ေပးသည္။ထိုအက္စစ္သည္ သြား၏ေၾကြသားကိုစားသည္။ေၾကြ သားေပါက္ သြားေသာအခါ သြားအတြင္းပိုင္း သြားအေျခမွတဆင့္ လႈိ္က္စားသြားျခင္း ျဖင့္ သြား အေခါင္း(Dental Cavity) ျဖစ္လာသည္။အထူးသတိျပဳရန္မွာ ပိုးကစားျခင္း မဟုတ္ဘဲ အက္စစ္ ကစားျခင္းျဖစ္ပါသည္။ခံတြင္းရွိ Streptococcus lactobacillus ပိုးသည္ လက္တစ္အက္စစ္ကို ထုတ္ေပးရံု သာမက နို႔တြင္ပါေသာ လက္တို႔ (Lactose)ဓါတ္ကို လက္တစ္အက္စစ္ အျဖစ္ ေျပာင္းနိုင္သည္။

ခံတြင္းက်န္းမာေရးအတြက္ အဓိကအခ်က္(၄)ခ်က္

(၁)နံနက္တစ္ၾကိမ္၊ညတစ္ၾကိမ္ ဖရူအိုရိုက္ပါေသာ သြားတိုက္ေဆးျဖင့္ မွန္မွန္သြားတိုက္ပါ။ သြားၾကားအႏွံ႔ အျပားသို႔ ဖလူအိုရိုက္ဓါတ္ေကာင္းစြာစိမ့္ဝင္နိုင္ရန္အတြက္ သြားတိုက္ျပီးျပီခ်င္းေရႏွင့္ခ်က္ခ်င္းပလုပ္ မက်င္းဘဲ ပိုလွ်ံေသာသြားတိုက္ေဆးမ်ားကို အရင္ေထြးထုတ္ပါ၊ မီးနစ္အနည္းငယ္ေစာင့္ပါ၊ျပီးမွ ေရျဖင့္ပလုပ္က်င္းပါ။ 

(၂)သြားၾကား တြင္ ညပ္ေနေသာ အစာမ်ားကို သြားၾကား ညပ္အစာထုတ္ၾကိဳး (သြာဖက္ဆိုင္ရာပစၥည္း)ျဖင့္ ေန႔တိုင္းထုတ္ပါ။ ထိုးၾကိဳးကိုမရပါက ေပ်ာ့ေပ်ာင္းေသးငယ္၍ သြားႏွင့္သြားဖံုးကို မထိခိုက္ေသာၾကိဳး တမ်ိဳးမ်ိဳး (ဥပမာ ဘီးပ်ံတံ ဆိပ္ အပ္ခ်ည္ၾကိဳး)ကိုအသံုးျပဳနိဳင္သည္။ သြား ၾကားထိုးတံသံုးျခင္းသည္ သြားႏွင့္သြားဖံုးကို ဒဏ္ရာရေစျခင္း၊ သြားက်ဲ ေစျခင္း၊ညပ္ေနေသာအစာ မကုန္ျခင္းတို႕ေၾကာင့္ အသံုးမျပဳသင့္ပါ။   

 (၃)သြားတိုက္ရံုသာမက သြားတိုက္ရင္း လွ်ာကိုပါ အသာအယာ ျခစ္ပါ။ အစာအၾကြင္းအက်န္ႏွင့္ အက်ိအခ်ြဲ အလႊာထဲတြင္ ဘက္တီးရီးယားပိုး မႊား မ်ားရွိေနတတ္သည္။                           (၄)အစာစားျပီးတိုင္း(၃)ၾကိမ္ခန္႔အသံျမည္ ေအာင္ ပလုပ္က်င္းပါ သြားႏွင့္ ခံတြင္းတြင္ ပိုးမႊားမ်ား မကပ္ညွိေစ ရန္ျဖစ္သည္။

သြားႏွင့္ခံတြင္းေကာင္းေစေသာအစာအာဟာရမ်ား

မာ၍ သက္တမ္းရင့္ေသာ ဒိန္ခဲသည္ ထံုးဓါတ္ပါဝင္ျခင္း၊ခံတြင္းအက္စစ္ ပမာဏကိုေလ်ာ့ေစျခင္း၊ တံေထြး ကိုပိုမိုထြက္ေစ၍ သြားခ်ိဳးတက္ျခင္းကို ကာကြယ္ျခင္း တို႔ျဖင့္ခံတြင္းႏွင့္သြားကိုေကာင္းေစ သည္။                                 

 နိဳ႕တြင္ထံုးဓါတ္ မ်ားစြာပါဝင္ျခင္း၊အျခားဓါတ္သတၱဳမ်ားပါဝင္ျခင္း၊ သြား တြင္း အက္စစ္ပမာဏ ကိုေလ်ာ့ေစ ျခင္း ျဖင့္ သြားပိုးစားျခင္းကို ကာကြယ္သည္။ေရသည္ သြားႏွင့္ခံတြင္းကို  သန္႔ရွင္းေပးျခင္း၊ တံေထြးမ်ားမ်ား ထြက္ေစ ျခင္းျဖင့္ အက်ိဳးျပဳသည္။

 ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား တြင္ ထံုးဓါတ္၊ေဖာလစ္ အက္စစ္ႏွင့္ အေရးၾကီး ေသာ ဗီတာမင္ ႏွင့္ ဓါတ္သတၱဳမ်ား ပါဝင္ေသာ ေၾကာင့္ သြားႏွင့္သြားဖံုး ကိုၾကံ့ခိုင္ေစသည္။

          ငါး တြင္ ဓါတ္သတၱဳမ်ား၊အေရးၾကီးေသာဗီတာမင္(ဥပမာ ဗီတာမင္ဒီ)မ်ား ပါဝင္၍ သြားႏွင့္ သြားဖံုး က်န္းမာေရးအတြက္ေကာင္းသည္။ 

 အသားမ်ား သည္ အာဟာရျပည့္ဝသျဖင့္သြားႏွင့္သြားဖံုးက်န္းမာေရး အတြက္ေကာင္းသည္။ လက္ဖက္တြင္ပါဝင္ေသာ Polyphenole သည္ ဘက္ တီးရီးယား ပမာဏကိုေလ်ာ့ ခ်ျခင္း၊ဘက္တီးရီးယား မ်ားမွ ထြက္ေသာ အဆိပ္မ်ားကိုေလ်ာ့ခ်ျခင္း၊ဖလူအိုရိုက္ပါဝင္ျခင္း တို႔ျဖင့္ သြားပိုးစား ျခင္းကို ကာကြယ္ေပး သည္။ 

အခြံမာသီးမ်ားတြင္ အေရးၾကီးေသာ ဓါတ္သတၱဳ မ်ား(ဥပမာ ထံုးဓါတ္ႏွင့္ ေဖာ့စ ေဖာ့ရပ္)ပါဝင္၍ သြားပိုးစားျခင္းကိုကာကြယ္သည္။  

ပီေကဝါးျခင္း သည္ တံေထြးအထြက္ မ်ားေစျခင္း၊အစာ အၾကြင္းအက်န္ ႏွင့္ ဗက္တီးရီး ယားပိုးမႊားမ်ားကိုဖယ္ရွားေပးသည္။

လိေမၼာ္သီးတြင္ ဗီတာ မင္စီ ၾကြယ္ဝစြာပါဝင္ ပါေသာေၾကာင့္ သြားဖံုးကိုခိုင္မာေစသည္။
 စေတာ္ ဘယ္ ရီသီးတြင္ ဗီတာမင္စီ၊ဓါတ္တိုးဆန္႔က်င္ပစၥည္းမ်ားႏွင့္ မဲလစ္ အက္စစ္ပါဝင္၍ သြားက်န္းမာေရးကို အေထာက္ အကူ ျပဳသည္။ 
ဒိန္ခ်ဥ္ တြင္ ထံုးဓါတ္ႏွင့္ ပရိုဘို္င္အိုတစ္မ်ား ပါဝင္သျဖင့္ သြားႏွင့္ခံတြင္း က်န္းမာ ေရးသာမက ခံတြင္းနံ႔ဆိုးျခင္းကိုကာကြယ္ေပးသည္။
 မုန္လာဥနီ တြင္အေရးၾကီးေသာဓါတ္သတၱဳမ်ားႏွင့္ ဗီတာ မင္မ်ားပါဝင္ သျဖင့္ သြားႏွင့္ခံတြင္းက်န္းမာေရးအတြက္ေကာင္းသည္ (ယုန္မ်ား သြား ေကာင္း၊ သြားထက္ သည္မွာ မုန္လာ ဥနီေၾကာင့္ပင္)။ပန္းသီးတြင္ သြားႏွင့္ ခံတြင္းက်န္းမာေရးအတြက္ အေရးၾကီးေသာအဟာ ရႏွင့္ ဗီတာမင္မ်ား ပါဝင္သည္။                                                           - 
 ၾကက္သြန္ျဖဴတြင္ပါဝင္ေသာ အယ္လီဆင္း (Allicin)သည္ ပိုမႊားမ်ားကို ေသေစေသာေၾကာင့္ သြား ပိုးစားျခင္းႏွင့္ သြားဖံုးေရာဂါမ်ားကို ကာကြယ္ နိုင္ ေပ်ာက္ကင္းေစနိဳင္သည္။ 
 ခ်င္း သည္ ခံတြင္း အန႔ံ ဆိုးကို ေပ်ာက္ေစ၍ ပိုးမႊားမ်ား ပြားမ်ားျခင္းကို ေလ်ာ့ေပးသည္။  
လံုးတီးဆန္ႏွင့္ဂ်ံဳ တြင္ လိုအပ္ေသာ အာဟာရဓါတ္ မ်ား ပါဝင္သျဖင့္ သြား ဖံုးက်န္းမာေရးအတြက္ေကာင္းသည္။ 
ပဲသီးမ်ား သည္ခံတြင္း အက္စစ္ဓါတ္ကို ေလ်ာ့ေစ သည္၊အစိမ္းစားပါက အာနိသင္ပိုေကာင္းသည္။
 ကီဝီသီး တြင္ဗီတာမင္စီ မ်ားစြာပါဝင္သျဖင့္ ခံတြင္းက်န္းမာေရး အတြက္ ေကာင္းသည္။
 ၾကက္သြန္နီအစိမ္း စားျခင္္းသည္ ခံတြင္းရွိ သြားပိုးစားျခင္း ႏွင့္သြားဖံုး ေရာင္ျခင္းကိုျဖစ္ ေစေသာ ပိုးမႊားမ်ားကိုသုတ္သင္ေပးသည္။  
 ရွီတာကီမႈိ တြင္ သြားခ်ိဳးမ်ားကိုကြာေစေသာ လင္တီနမ္ (Lentinan) ပါဝင္သည္။ 
တရုပ္နံနံၾကီးပင္(Celery) သည္ခံတြင္းက်န္းမာေရးကို ေကာင္းေစသည္။ 
 ပဲငံျပာရည္သည္သြားဖံုးမ်ားကိုေကာင္းေစသည္။                                                                         ႏွမ္းေစ့ တြင္ထံုးဓါတ္ၾကြယ္ဝစြာပါဝင္သျဖင့္ ယင္းကိုဝါး စားေသာအခါ သြားခ်ိဳးမ်ားကို ကြာေစသည္။                                                                     
 ကန္စြန္းဥ တြင္ ဗီတာမင္ေအ လံုေလာက္ စြာပါဝင္သျဖင့္ သြားေၾကြလႊာ ႏွင့္ သြားဖံုးအတြက္ေကာင္းသည္။                                                       
 စပ်စ္သီးေျခာက္(Raisins) တြင္ ဖိုက္တိုဓါတုပစၥည္းမ်ား (Phytochemicals)ပါဝင္၍ အထူးသျဖင့္ အုိလီယာႏုိ လစ္(Oleanolic)သည္ သြားပိုးေပါက္ျဖစ္ေစေသာ ဘက္တီးရီးယားကို သတ္သည္။ ဘလက္ေကာ္ဖီ သည္ သြားပိုး စားျခင္းကို ကာကြယ္ရံုမွ်မက သြားခ်ိဳး တက္ျခင္းကို တားဆီးေပးသည္။ 
ဝိုင္နီ တြင္ သြားပိုးစားျခင္းကို ျဖစ္ေစေသာ ဘက္တီးရီးယားမ်ားကို သတ္ နိဳင္သည့္ အာနိသင္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။