မ်က္ခြံက်ျခင္း(Ptosis or Blepharoptosis)

                             မ်က္ခြံက်ျခင္း(Ptosis or blepharoptosis)   

                                                မ်က္ခြံတြဲက်လွ်က္ရွိေသာ နမူနာပံုမ်ား

        မ်က္ခြံက်ျခင္းဆိုသည္မွာ ပံုတြင္ျမင္ရသည့္အတိုင္း အေပၚ မ်က္ခြံသည္ ေအာက္သို႔တြဲက်လွ်က္ရွိေသာ မ်က္စိျပႆနာတမ်ိဳးျဖစ္ပါသည္။ မ်က္စိတဖက္ခ်င္းစီသာ အျဖစ္မ်ား၏။

         ျဖစ္ပြားရေသာအေၾကာင္းရင္းမ်ားမွာ- ေမြးရာပါမ်က္ခြံက်ျခင္း (congenital)၊ ဦးေႏွာက္၏ တတိ ယေျမာက္အာရံုေၾကာ အားနည္းျခင္း (Third craneal nerve polsy)၊  ထိခိုက္ဒဏ္ရာရျခင္း(Trauma)၊ မ်က္စိ ၾကြက္သားမ်ား အင္အားဆုတ္ယုတ္လာျခင္း(Mysthenia) စသည္တို႔ ေၾကာင့္ျဖစ္ေလသည္။

         ေမြးရာပါမ်က္ခြံက်ျခင္း(congenital)သည္ အမိ၀မ္းတြင္းကတည္း က ျဖစ္လာျခင္းမ်ိဳးရွိသကဲ့သို႔ ေမြး ဖြားစဥ္ထိခိုက္မိျခင္း(Birth injury) ေၾကာင့္လည္း ျဖစ္တတ္ပါသည္။

       ထိခိုက္မိျခင္း(Trauma)ေၾကာင့္မ်က္ခြံက်ျခင္းသည္ ဦးေခါင္းကို ထိခိုက္မိ၍ မ်က္စိအာရံုေၾကာမ်ား အားနည္းသြားျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေလ့ရွိပါ သည္။

              ဦးေႏွာက္ႏွင့္ ဆက္သြယ္လွ်က္ရွိသည့္ အာရံုေၾကာ(၁၂)စံုအနက္ တတိ ယေျမာက္အာရံုေၾကာ (third craneal nerve) အလုပ္မလုပ္ေတာ့ လွ်င္လည္း မ်က္ခြံက်တတ္ပါသည္။၄င္းတတိယေျမာက္ ဦးေႏွာက္အာရံု ေၾကာသည္၊မ်က္လံုးႏွင့္ ၄င္းပတ္လည္ရွိ ၾကြက္သားမ်ားကို ေထာက္ပံ့ ေသာေၾကာင့္ မ်က္စိ ကိုလွည့္ပတ္လႈပ္ရွားနိဳင္ျခင္း မ်က္လံုးအဖြင့္ အပိတ္ ႏွင့္ သူငယ္အိမ္၏အက်ဥ္းအက်ယ္ ေျပာင္း လဲျခင္း တ႔ို ကို ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ ျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ထိုအာရံုေၾကာကို မ်က္စိလႈပ္ရွားမႈဆိုင္ရာ အာရံုေၾကာ (oculomotor nerve)ဟုလည္းေခၚပါသည္။

           ဦးေႏွာက္၏ တတိယေျမာက္အာရံုေၾကာအားနည္းျခင္း(third craneal nerve polsy)၏လကၡ ဏာရပ္မ်ားအျဖစ္၊ မ်က္ခြံက်ျခင္း (dropping eyelid)၊ မ်က္စိအျပင္ေစြ ေစြေနျခင္း(divergent squint)၊ မ်က္စိ သူငယ္အိမ္က်ယ္ေနျခင္း(dilated pupil)၊စသည္တို႔ကို ေတြ႔ရတတ္ပါ သည္။၎ကို ဒီသံုးလံုး ( 3 D )ဟူ၍ ေလ့လာသူမ်ားက သေကၤတျပဳ ၾက ပါသည္။ထို႔ျပင္မ်က္စိသူငယ္အိမ္က်ဥ္းေနျခင္း(pupil sparing) ကိုလည္း လကၡဏာတရပ္အျဖစ္ ေတြရတတ္ျပန္ေသးရာ စမ္းသပ္စစ္ေဆးသူအား ရႈပ္ေထြးေစျပန္ပါသည္။

          အမွန္စင္စစ္ ထိုကဲ့သို႔ သူငယ္အိမ္က်ယ္ျခင္း ႏွင့္ သူငယ္အိမ္က်ဥ္း ျခင္း ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးကို သေကၤတ အျဖစ္ေတြ႔ရျခင္းသည္၊ တတိယေျမာက္ ဦး ေႏွာက္အာရံုေၾကာ အားနည္းရျခင္း၏ အေၾကာင္းရင္းခံေပၚတြင္ မူတည္ ေနပါသည္။၎အာရံုေၾကာကိုဖိမိေနျခင္း၊ ညွပ္မိေနျခင္းမ်ား ျဖစ္ေနလွ်င္ မ်က္စိသူငယ္အိမ္ က်ယ္ (pupil dilated)ေနတတ္ျပီး၊အာရံုေၾကာသို႔ အား ျဖည့္စီးဆင္းေသာ ေသြးေၾကာမ်ား၌ တစံုတရာအားနည္း ခ်က္ရွိေနလွ်င္ သူငယ္အိမ္က်ဥ္း(pupil sparing)ေနတတ္ပါသည္။

         သို႔ျဖစ္ရာ မ်က္ခြံက်သည္ဆိုရံုမွ် ျဖစ္ေသာ္လည္း၊ တခါတရံတြင္ အျခားအေရးၾကီးေသာ ေရာဂါမ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္လ်က္ ျဖစ္ပြားတတ္သည္ ျဖစ္ရာ အေၾကာင္းရင္းဇစ္ျမစ္ကို ရွာေဖြကုသရျခင္းမ်ိဳးရွိသျဖင့္ မေပါ့ဆ သင့္ေၾကာင္း ေတြ႔ၾကရမည္ျဖစ္၏။(ဥပမာအားျဖင့္-ဦးေႏွာက္၌ ျဖစ္ေနသည့္ အဖုအၾကိတ္တခုခုက တတိ ယေျမာက္အာရံုေၾကာကို ဖိထားေသာေၾကာင့္ (သူငယ္အိမ္က်ယ္၍) မ်က္ခြံက်ျခင္းႏွင့္၊တတိယေျမာက္ အာရံုုေၾကာအတြင္း စီးဆင္းသည့္ ေသြးေၾကာမ်ား ေဖာက္ျပန္ေသာ(ဆီးခ်ိဳေရာဂါ)ေၾကာင့္ (သူငယ္အိမ္ က်ဥ္း၍)မ်က္ခြံက်ျခင္းတို႔ျဖစ္ပါသည္။

            မ်က္ခြံက်ျခင္းသည္ မ်က္စိေလျဖတ္ျခင္း (paralysis of eyemovement)ႏွင့္ ခပ္ဆင္ဆင္တူျပီး ပံုရိပ္ႏွစ္ထပ္ျမင္ျခင္းႏွင့္ မ်က္စိသူငယ္ အိမ္ (pupil) က်ယ္ေနျခင္းမ်ားကိုလည္း ေတြ႔ရတတ္ပါေသးသည္။

            အခ်ိဳ႕ေသာ မ်က္ခြံတြဲက်သည့္ လူနာမ်ားတြင္ ေဟာ္နာလကၡဏာစု (Horner’s syndrome)ျဖစ္ေ သာ မ်က္ခြံက်သည့္ လကၡဏာအျပင္ မ်က္ နက္၀န္းရႈံ႕ေသာေၾကာင့္ မ်က္စိသူငယ္အိမ္(pupil)က်ဥ္းေနျခင္းႏွ င့္ မ်က္ခြံက်ေသာ မ်က္ႏွာဖက္ျခမ္း၌ ေခၽြးမထြက္ျခင္းကိုလည္း စစ္ေဆးေတြ႔ရွိရမည္ ျဖစ္ပါ သည္။

            မ်က္ခြံက်ျခင္း၏ အဓိကအေၾကာင္းမ်ားတြင္ ၾကြက္သားမ်ား၏အင္ အား တျဖည္းျဖည္း ဆုတ္ယုတ္ လာျခင္း(myasthenia )ေၾကာင့္ လႈပ္ရွားမႈ မ်ား ေႏွးေကြးလာျပီး ၊ ေႏွးေကြးေသာဧရိယာ က်ယ္ျပန္႔လာ သည္ ႏွင့္အမွ် ၾကြက္သားမ်ား အလုပ္မလုပ္ေတာ့ဘဲ မ်က္ခြံတြဲ၍က်လာျခင္းမ်ိဳးလည္းပါ၀င္ ပါသည္။

            မ်က္ခြံတြဲက်ေသာသူ၌ မ်က္စိေလျဖတ္ျခင္း(paralysis of eyemovement)၏လကၡဏာျဖစ္ေသာ မ်က္စိသူငယ္အိမ္(Pupil)က်ယ္ေနျခင္း ႏွင့္ ေဟာ္နာလကၡဏာစု (horner’s syndrome)၏ လကၡဏာျဖစ္ေ သာ မ်က္စိသူငယ္အိမ္ က်ဥ္းေနျခင္းတို႔ကို ေတြျမင္ၾကရသည္ဆိုရာ၌  မ်က္စိသူ ငယ္အိမ္ (pupil)သည္ က်ဥ္းျခင္းက်ယ္ျခင္း(Active pupil)မျဖစ္ေတာ့ဘဲ တသမတ္တည္း က်ယ္ေနျခင္း သို႔မဟုတ္ တသမတ္ တည္း က်ဥ္းေနျခင္း မ်ိဳးျဖစ္ေနသည္ကို ဆိုလိုပါသည္။

             ထို႔ျပင္ မ်က္စိၾကြက္သားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ ေရာဂါတမ်ိဳးမ်ိဳး ေၾကာင့္ မ်က္စိလႈပ္ရွားမႈ ေႏွးေကြးျ ခင္းႏွင့္ လံုး၀မလႈပ္ရွားေတာ့သည့္ ေမြးရာပါ မ်က္စိျပႆနာမ်ိဳးလည္း ရွိေသးရာ၊ မ်က္ခြံက်ျခင္းသည္ ထိုမ်က္ စိ ျပႆနာ၏ ထူးျခားေသာ သြင္ျပင္လကၡဏာတရပ္အျဖစ္လည္း ေတြ႔ရတတ္ပါသည္။ မ်က္ခြံက်သူသည္ တခါတရံ၌ ျပင္းထန္စြာနာက်င္ျခင္း အျပင္ အျခားလကၡဏာတရပ္အျဖစ္ ေခါင္းကိုက္ျခင္းကိုလည္း ခံစား ရ ေလ့ရွိ၏။

           အေသးစားခြဲစိတ္ကုသျခင္းအပါအ၀င္ ေရာဂါျဖစ္ပြားရျခင္း၏ အေၾကာင္းရင္း ဇစ္ျမစ္မ်ားကို ရွာေဖြ ကုသမႈမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္ မ်က္ခြံ တြဲက်ျခင္း(ptosis or blepharoptosis)ကို သက္သာေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသရမည္ျဖစ္ရာ မ်က္ခြံတြဲက်ေသာ မ်က္စိျပႆနာႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရ သူ မ်ားသည္ မ်က္စိ အထူးကုဆရာ ၀န္ႏွင့္ တိုင္ပင္လွ်က္ ကုသမႈခံယူျခင္း သည္သာ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ပါသည္။

ျပည့္ေအာင္ (၁၅/၀၉/၂၀၁၆)

Ref : Oxford Medical Dictionary..