ႏွလံုးက်မ္းမာ လူခ်မ္းသာ ။ ေဒါက္တာေဇာ္ထြန္းလင္း(ေဆးပညာ မဟာသိပၸံ)

     

    

        ၂၀၁၇ ခုႏွစ္စက္တင္ဘာလ(၂၉)ရက္ေန႔သည္ “ကမၻာ့ႏွလံုးက်မ္းမာေရးေန႔(World Heart Day)” ျဖစ္သည္။ႏွစ္စဥ္ စက္တင္ဘာလ၏ ေနာက္ဆံုးပတ္ စေနေန႔ကို ကမၻာ့ႏွလံုးက်န္းမာေရး ေန႔အျဖစ္သတ္ မွတ္ကာ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္မွ စတင္က်င္းပခဲ့သည္။

နံပါတ္တစ္ လူသတ္တရားခံ

       ႏွလံုးေရာဂါသည္ ကမၻာ့လူသားမ်ားေသဆံုးရသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ားတြင္ နံပါတ္တစ္ျဖစ္ သည္။၂၀၀၅ ခုႏွစ္တြင္ လူေပါင္း ၁၇.၅ သန္းသည္ ႏွလံုးေရာဂါေၾကာင့္ အရြယ္မတိုင္ခင္ ေသဆံုးခဲ့ရ သည္။ေသဆံုးရသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ားတြင္ ၃၀%ျဖစ္ေလသည္။

ရည္ရြယ္ခ်က္

          ကမၻာ့ႏွလံုးက်န္မာေရးေန႔ကို က်င္းပရျခင္း၏ရည္ရြယ္ခ်က္ မ်ားမွာ…

(က)လူသားတိုင္း ႏွလံုးက်န္းမာေရးဗဟုသုတမ်ားကို နားလည္သေဘာေပါက္ သိရိွလိုက္နာျခင္းျဖင့္ ႏွလံုးေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈႏႈန္း ေလ်ာ့က်နိဳင္ေစရန္။                        (ခ)ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္ပြားနိဳင္ေျခမ်ားေသာ အုပ္စု(Hight Risk Group)တြင္ ပါဝင္ေသာသူမ်ား အေနျဖင့္ ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္မလာေအာင္ ထိေရာက္ေသာကာကြယ္ကုသျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္နိဳင္ေစရန္တို႔ကို ရည္ရြယ္ ပါသည္။

ႏွလံုးေရာဂါလကၡဏာမ်ား

        ႏွလံုးေရာဂါအမိ်ဳးမ်ိဳးသည္ လကၡဏာမျပဘဲ ရွိေနတတ္ပါသည္။သာမန္အခ်ိန္တြင္ မျပေသာ္ လည္း၊ရုတ္တရက္ေျပးရ လႊားရသည့္ အေရးေပၚ အေျခအေနမ်ိဳးတြင္ ႏွလံုးျပင္းျပင္းထန္ထန္အလုပ္ လုပ္ရေသာအခါ၊လကၡဏာ ေပၚလာတတ္သည္။   

(က)ေမာျခင္း ။ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္ခါစတြင္ ခါတိုင္းထက္ပို၍ေမာသည္ဟု ခံစားရသည္။ေနာက္ပိုဆိုးလာ ေသာအခါ ဓါတ္တိုင္တစ္တိုင္ ေလာက္ေလွ်ာက္လွ်င္ပင္ေမာေန၍ တခါနားရသည္။ ထို႔ထက္ပို၍ဆိုး လာေသာ အခါ သံုးခါ ေလာက္နားမွ ဓါတ္တိုင္ တစ္တိုင္ေလာက္ေရာက္သည္။ ႏွလံုးေရာဂါျပင္းထန္ လာေသာအခါ မိမိလက္က ေလးအသာေျမာက္လွ်င္ပင္ တအားေမာေနျပီ။ ျငိမ္ျငိမ္ေနလည္း မသက္ သာ ဘယ္လိုေနေန ေမာေန သည္ ဆိုလွ်င္ေတာ့ အဆိုးဆံုးပဲ။

(ခ)ရင္တုန္ျခင္း ။ႏွလံုးသည္ လိုအပ္သည္ထက္ပို၍ အလုပ္လုပ္ရေသာအခါတြင္ လည္းေကာင္း၊ ႏွလံုး လွ်ပ္စစ္ မမွန္လွ်င္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ရင္တုန္ျခင္းကိုခံစားရသည္။

(ဂ)ရင္ပတ္ေအာင့္ျခင္း။ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းလွ်င္ ႏွလံုးၾကြက္သားသို႔ေသြးေကာင္းေကာင္း မေရာက္ ေသာေၾကာင့္ ေအာက္စီဂ်င္မလံုေလာက္သျဖင့္ ႏွလံုးၾကြက္သားက်ံဳ႕၍ နာက်င္ျခင္းကိုခံစားရသည္။

(ဃ)ကိုယ္ခႏၶာေဖာေရာင္ျခင္း။ခႏၶာကိုယ္အႏွံအျပားမွေသြးမ်ားကို ႏွလံုးသို႔ပို႔၍ ႏွလံုးမွအဆုတ္သို႔ ဆက္လက္ပို႔ေဆာင္ခါ ေသြးသစ္ျဖစ္ေအာင္ ေလထဲမွေအာက္စီဂ်င္ႏွင့္ျပည့္ဝေစသည္။ ေအာက္စီဂ်င္ ျပည့္ဝေသာေသြးသစ္ မ်ားသည္ ႏွလံုးသို႔ျပန္လာ၍ ႏွလံုးမွတဆင့္ ခႏၶာကိုယ္တခုလံုးသို႔ ပို႔ေဆာင္ ေပးသည္။ထို႔သို႔လွည့္ပတ္ မႈစနစ္သည္ ႏွလံုးေကာင္းေကာင္းအလုပ္ မလုပ္ေသာအခါ ၊ ခ်ိဳ႔ယြင္းသြား သည္။ ေသြးစုပံုျခင္း၊သငံရည္ စုုပံုျခင္းတို႔ေၾကာင့္ခႏၶာကိုယ္ အႏွံ႔အျပားတြင္၊ေဖာေရာင္ျခင္း ကိုျဖစ္ေစ သည္။

(င)အျခားလကၡဏာမ်ား။ႏွလံုးမွဦးေႏွာက္သို႔ ေသြးေကာင္းေကာင္းပို႔ မတင္ေပးနိဳင္ေသာအခါ ဦး ေႏွာက္ေသြးငတ္သျဖင့္ မူးျခင္းမွစ၍ ေလျဖတ္သည္အထိျဖစ္နိဳင္သည္။ႏွလံုးၾကြက္သားေကာင္းစြာ မညွစ္နိဳင္ေသာ အေျခအေန(Ventrial Fibrillation)တြင္ သတိလစ္၍ ရုတ္တရက္ေသဆံုးမႈသည္ ႏွလံုးေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆံုးရသည့္လူနာမ်ား၏ ၅၀%တြင္ေတြ႔ရသည္။

ႏွလံုးေရာဂါစမ္းသပ္စစ္ေဆးျခင္းမ်ား

          ေခတ္မီတိုးတက္ေနေသာ သိပၸံေခတ္တြင္ ႏွလံုးေရာဂါရွိမရွိ စစ္ေဆးေသာ နည္းပညာမ်ား အလွ်င္အျမန္ဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္လွ်က္ ပို၍တိက်ေသာအေျဖကို ရရွိနိဳင္ေပသည္။ ရိုးရိုး E.C.G ရိုက္ရံုသာ မက ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျပီးမွ ရိုက္ေသာ E.C.G  ကိုပါ လိုအပ္လွ်င္လိုအပ္သလို ရိုက္ၾကည့္သင့္သည္။ အထူးသျဖင့္ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းမက်ဥ္းတိက်စြာ သိနိဳင္သည့္ CORONARY ANGIOGRAM ကိုလံု ျခံဳစိတ္ခ်ေဘးကင္းစြာ လုပ္ေဆာင္နိဳင္ျခင္းသည္လည္း တိုးတက္မႈတရပ္ျဖစ္ေပသည္။ သက္ဆိုင္ရာ ႏွလံုးပါရဂူက ထိုသို႔လုပ္ရန္ညႊန္ၾကားခဲ့လွ်င္ မေၾကာက္မရြံ႕ပဲ လက္ခံသင့္ေပသည္။ဤနည္းစနစ္ လုပ္ ေဆာင္ျခင္းျဖင့္၊ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းမက်ဥ္း၊က်ဥ္းသည့္ ရာခိုင္ႏႈန္းတို႔ကို တိက်စြာသိရွိိနိဳင္ရံုသာမက (၇၀%)ႏွင့္အထက္ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းလွ်င္ ေဘာလံုးငယ္ျဖင့္ တခါတည္း ေသြးေၾကာကို ခ်ဲ႕နိဳင္ ေလသည္။

ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္နိဳင္ေျခမ်ားေသာအုပ္စု

(က) ဝျခင္း(Obesity)သည္ေရာဂါတခုပင္ျဖစ္သည္။ရွိသင့္ေသာကိုယ္အေလးခ်ိန္၏ (၁၀%)ထက္မ နည္း ပိုေနျခင္းကိုေခၚပါသည္။၁၉၈၃ American Heart Association Framingham Heart Study တြင္ လူေပါင္း ၅၂၀၉ ေယာက္ကို ၂၆ ႏွစ္တိုင္တိုင္ေလ့လာခဲ့ရာ အဝလြန္ျခင္းသည္ ႏွလံုးေရာဂါ ၊ ႏွလံုးတိုက္ခိုက္ခံရျခင္း၊ႏွလံုးေၾကာင့္ေသဆံုးျခင္း၊တို႔ႏွင့္ တိုက္ရိုက္ပတ္သက္ေနေၾကာင္းေတြ႔ရွိရပါ သည္။

(ခ)ေသြးတိုးေရာဂါ ၊ ေသြးေၾကာထဲမွမ်ားေနေသာဖိအားသည္ ႏွလံုးကိုဝန္ပိုပိေစသည္။ဝန္ပိုထမ္း ေဆာင္ရေသာႏွလံုးသည္ ပို၍ၾကီးလာသည္။ေနာက္ဆံုးမတတ္နိဳင္ေသာအခါ၊ႏွလံုးလုပ္ငန္းခ်ိဳ႕ယြင္း သြား၍ ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္လာသည္။

          ထို႔ျပင္ေသြးတိုးေရာဂါသည္၊ေသြးေၾကာနံရံမ်ားကိုပ်က္စီးေစသည္၊ ပ်က္စီးသြားေသာေသြး ေၾကာနံရံတြင္ အဆီမ်ား ေသြးပန္းကန္ျပားမ်ား စုပံုလာသျဖင့္ ေသြးေၾကာက်ဥ္းလာသည္။  ႏွလံုးေသြး ေၾကာက်ဥ္းလွ်င္ ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္၍ ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာက်ဥ္းလွ်င္ ေလျဖန္းျခင္း ေလျဖတ္ျခင္ျဖစ္ေစသည္။

(ဂ) ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳေရာဂါ ၊ေသြးထဲတြင္ပိုေနေသာ သၾကားဓါတ္မ်ား ေသြးေၾကာနံရံတြင္စုပံုသျဖင့္ ေသြးေၾကာမ်ားပ်က္စီး ျခင္း ေသြးေၾကာက်ဥ္းျခင္း ျဖစ္ေစသည္။ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းလွ်င္ ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္၍ ဦးေႏွာက္ေသြး ေၾကာက်ဥ္းလွ်င္ေလျဖတ္နိဳင္သည္။

(ဃ)ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈနည္းသူမ်ား။တေနကုန္ တီဗီၾကည့္ ဂိမ္ကစား ဖုန္းပြတ္ေနသူမ်ားသည္ အဝလြန္ျခင္း ေသြးထဲအဆီမ်ားျခင္း တို႔ေၾကာင့္ ေသြးတိုးႏွလံုး ဆီးခ်ိဳေရာဂါမ်ားျဖင့္ အသက္ တိုၾကသည္။

(င)ေဆးလိပ္ေသာက္သူ၊ ေဆးလိပ္ေငြ႔ရႈေနရသူမ်ား၊ ေဆးရြက္ၾကီးႏွင့္နီကိုတင္းကို နည္းအမ်ိဳးမိ်ဳးျဖင့္ သံုးစြဲေနသူမ်ား။ေဆးလိပ္ႏွင့္ေဆးရြက္ၾကီးတြင္ ပါဝင္ေသာအဆိပ္မ်ားသည္………….

(၁)ေသြးကိုပိုျပစ္ေစ၍ ေသြးခဲေသြးေၾကာပိတ္ျခင္း။                                                         (၂)ႏွလံုးကိုပို၍ အလုပ္လုပ္ေစ၍ ႏွလံုးဝန္ပိျခင္း။                                                     (၃)ေဆးလိပ္ေငြ႔မွ ကာဗြန္မိုေနာက္ဆိုဒ္ဓါတ္ေငြ႕သည္ ေသြး၏ေအာက္စီဂ်င္သယ္ေဆာင္ႏႈန္းကို ေလ်ာ့က်ေစျခင္း။                                                                                (၄)ႏွလံုးေသြးေၾကာကိုက်ဥ္းေစျခင္း။                                                                         (၅)ေသြးထဲတြင္ အႏၱရယ္ေပးေသာအဆီမ်ားကို ျမင့္မားေစျခင္း၊တို႔ျဖင့္ ႏွလံုးေရာဂါ ေလျဖတ္ေရာဂါတို႔ ကိုျဖစ္ေစသည္။

(စ)စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားျခင္း။စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားျခင္းသည္ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းႏွင့္ ေသြးထဲ ကိုလက္စထေရာ မ်ားျခင္းကဲ့သို႔ပင္ ႏွလံုးအတြက္အႏၱရယ္ရွိသည္ဟု ၂၀၀၆ ခုမတ္လ(၇)ရက္ ဖေလာရီဒါယူနီဗာစတီ၏ သုေတသနျပဳ ခ်က္အရသိရသည္။စိတ္ဖိစီးမႈသည္ ႏွလံုးသို႔သြားေသာေသြးပမာဏကို ေလ်ာ့က်ေစ၍ ႏွလံုးေသြးငတ္ ျခင္း(Ischaemia)ကိုပို၍ျဖစ္ေစသည္ဟုဆိုသည္။

          သို႔ပါ၍ လူတိုင္းသင့္တင့္ေသာ ကိုယ္အေလးခ်ိန္၊ ျပဳသင့္ေသာကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ၊မွ်တေသာ အစားအစာ၊ စိတ္ဖိစီးမႈနည္းေသာလူေနမႈ စနစ္မ်ားျဖင့္ ႏွလံုးက်မ္းမာ လူခ်မ္းသာေအာင္ ေဆာင္ရြက္ နိဳင္ၾကျပီး အရြယ္မတိုင္ေသးဆံုးျခင္းမွ ကင္းေဝးနိဳင္ၾကပါေစေၾကာင္း ဆႏၵျပဳအပ္ပါသည္။

ေဒါက္တာေဇာ္ထြန္းလင္း(ေဆးပညာမဟာသိပၸံ)