မ်က္ရည္လမ္းေၾကာင္းအဂၤါစုႏွင့္မ်က္ရည္ထြက္လမ္းေၾကာင္း
အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းပံု
COVUID-19 ေရာဂါဆိုးၾကီး၊ကူးစက္ျပန္႔ပြားမႈ စတင္ခ်ိန္မွသည္ ယေန႔အခ်ိန္ထိ ထိုေရာဂါ ႏွင့္ ပတ္သက္သမွ်ေသာကိစၥအဝဝတို႔အား၊ကမၻာ့နိဳင္ငံမ်ားမွပညာရွင္မ်ား၊ဂလိုဘယ္အဆင့္ က်န္း မာေရးအဖြဲ႔အစည္းမ်ား၊နိဳင္ငံအာဏာပိုင္းအစိုးရတို႔က ေရာဂါထိမ္းခ်ဳပ္ေရး၊ကာကြယ္ေရးတို႔အတြက္ ေဆာင္ရန္ ေရွာင္ရန္တို႔ကို ရႈေဒါင့္အသီးသီးမွ ေျပာဆိုေရးသား ေၾကျငာၾကလွ်က္ ကမၻာသို႔အသိ ေပးခဲ့ၾကေလသည္။ေရာဂါကူးစက္ျခင္း အႏၱရာယ္မွကင္းေဝးလွ်က္ လူသားအားလံုးခ်မ္းသာၾကေစ ရန္အတြက္ျဖစ္ပါသည္။ေရာဂါ၏ဇစ္ျမစ္၊လကၡဏာ၊ကူးစက္ျပန္႔ပြားပံု၊ ေရာဂါ မကူးစက္ေအာင္ေန ထိုင္နည္း၊ေရာဂါမျပန္႔ပြားေအာင္ထိန္းခ်ဳပ္နည္းမ်ားကို ကမၻာ့အဆင့္၊နိုင္ငံေတာ္အဆင့္မွသည္ လူတိုင္းလူတိုင္းလိုက္နာၾကရန္ေအာက္ေျခအဆင့္အထိ ပညာေပးျခင္း၊ ကန္႔သတ္ျခင္း၊ ေစာင့္ ၾကည့္ျခင္း၊ကုသျခင္း၊လိုအပ္ပါကအာဏာစက္ျဖင့္အေရးယူျခင္း စသည္ျဖင့္ အရွိန္အဟုန္ၾကီးမား စြာ ေဆာင္ရြက္ေနၾကသည္ကို သိရွိၾကျပီးျဖစ္ပါသည္။
ဤေနရာ၌ေရးသားလိုသည္မွာ ေရာဂါကူးစက္ပံုႏွင့္ပတ္သက္ပါသည္။လူတိုင္းသိျပီးျဖစ္ၾက သည့္အတိုင္း ေရာဂါပိုးရွိသူထိေတြ႔ခဲ့ေသာေနရာမ်ားမွတဆင့္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ေရာဂါပိုးရွိသူ ႏွာေခ်ေျခာင္းဆိုးရာမွထိုသူပတ္ဝန္းက်င္ရွိလူမ်ားသို႔ တဆင့္လည္းေကာင္းလူမွလူသို႔ ကူးစက္၍၊ အသက္ရႈ လမ္းေၾကာင္းႏွင့္အသက္ရႈအဂၤါအဖြဲ႔ကိုျပင္းထန္စြာထိခိုက္ေစလွ်က္ လူကိုဒုကၡေရာက္ ေစပါသည္။ အဓိကအားျဖင့္ ေရာဂါကာကြယ္ေရးအတြက္ သိၾကသည္မွာ အသက္ရႈလမ္းေၾကာင္း သို႔တိုက္ရိုက္ေရာက္ရွိသည့္ ႏွာေခါင္းႏွင့္ပါးစပ္မွ တဆင့္ ကူးစက္တတ္၍ ႏွာေခါင္းစည္းတတ္ရန္၊ ေရာဂါပိုးရွိသူ ထိခဲ့ကိုင္ခဲ့ ခဲ့သည့္ေနရာမ်ားကို အကယ္၍ ထိမိကိုင္မိခဲ့ပါက ေရာဂါပိုးေသ၍ သန္႔ ရွင္းေစရန္ လက္ကိုဆပ္ျပာျဖင့္စင္ၾကယ္ေအာင္ မၾကာခဏေဆးေၾကာၾကရမည္ဟူ၍ ျဖစ္ေလ သည္။ (မိိမိကိုယ္တိုင္ မသိပဲ ေရာဂါပိုးကူးစက္ခံထားရသူျဖစ္ေနပါက အျခားသူမ်ားသို႔မကူးေစရန္ အတြက္ လည္းျဖစ္ပါသည္)
COVID- 19 ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈအခ်ိန္ၾကာလာသည့္ႏွင့္အမွ် ေတြ႔ရွိမႈအသစ္မ်ားကိုလည္း သုေတသီတို႔ကရွာေဖြေတြ႔ရွိလာၾကရာ ယခုအခါတြင္၊ႏွာေခါင္း၊ပါးစပ္တို႔မွ ကူးစက္မႈႏႈန္းေလာက္ မမ်ားေသာ္လည္း မ်က္စိမွတဆင့္လည္း ကူးစက္နိဳင္ေၾကာင္း သုေတသီအခ်ိဳ႕(ေဟာင္ေကာင္)က ေျပာၾကားလာျပီျဖစ္ေလသည္။အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ေရာဂါသည္ မ်က္စိမွတဆင့္ ကူးစက္တတ္သည္ဟု ဆိုလာၾကသည္ျဖစ္ရာ မ်က္စိႏွင့္အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္း မည့္သို႔ဆက္စပ္ ေနသည္ကို သိသင့္ၾကေပသည္။လူ႔သား၏ အေရျပားကိုထိုးေဖာက္နိဳင္စြမ္းမရွိေသာ ထိုေရာဂါပိုး သည္ ၎စီးေမွ်ာဝင္ေရာက္ရာ လမ္းေၾကာင္းရွိမွသာလွ်င္ လိုရာခရီးသို႔ေရာက္ေပမည္။
ဤေနရာ၌ မ်က္စိ၏ အဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားကိုျပန္၍ေလ့လာရန္လိုအပ္ပါသည္။သို႔မွသာ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းႏွင့္ဆက္စပ္ေသာအစိတ္အပိုင္းကိုေတြ႔ၾကရပါမည္။ထိုဆက္စပ္မႈကိုသိမွ သာလွ်င္မ်က္စိမွတဆင့္ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းသို႔ေရာဂါပိုးေရာက္ရွိပံုႏွင့္တကြ ကာကြယ္ရန္ နည္းလမ္းကို သိနိဳင္ေပမည္။မ်က္စိႏွင့္အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းတို႔ တိုက္ရိုက္ဆက္စပ္ေနေသာ အဂၤါ အစိတ္အပိုင္းသည္ မ်က္ရည္လမ္းေၾကာင္း အဂၤါစုျဖစ္သည္ကို ေဖာ္ျပပါပံုမ်ားကိုေလ့လာ ျခင္းျဖင့္အလြယ္တကူသိနိဳင္ပါသည္။
ျပည့္ဝေသာ အျမင္အာရံုရရန္၊သက္ေတာင့္သက္သာရွိေစရန္ ႏွင့္မ်က္ၾကည္လႊာအတြက္ လိုအပ္ေသာအာဟာရ အျပည့္အဝရရွိရန္အတြက္ မ်က္ဝန္းအိမ္(မ်က္လံုးႏွင့္မ်က္ခြံတို႔ၾကား ဧရိ ယာ) အတြင္း၌ လံုေလာက္ေသာမ်က္ရည္ပမာဏကို မ်က္ရည္လမ္းေၾကာင္းအဂၤါစုက ဖန္တီးေပး ထားရေလသည္။မ်က္ရည္လမ္းေၾကာင္း အဂၤါစုတြင္ အထက္မ်က္ခြံ၌ မ်က္ရည္ထြက္ဂလင္း (Lacrimal gland)၊မ်က္လံုး၏ႏွာေခါင္းဖက္ေဒါင့္ အေပၚေအာက္တို႔၌ အထက္မ်က္ရည္ထြက္ ေပါက္ႏွင့္ ေအာက္မ်က္ရည္ထြက္ေပါက္(Superior lacrimal punctum and Inferior lacrimal punctum)မ်ား၊မ်က္ရည္အိတ္(Lacrimal sac)၊မ်က္ရည္လမ္းေၾကာင္း(Lacrimal canaliculus) ႏွာ ေခါင္းတြင္းမ်က္ရည္စီးဆင္းရာျပြန္(Nasolacrimal duct)စသည္တို႔ အေျခခံအားျဖင့္ပါရွိေလသည္။
မ်က္ရည္တြင္ ေငြ႔ရည္ႏွင့္အစိုဓါတ္ရရွိရန္အတြက္ ေရဓါတ္(Water for moisture)၊မ်က္ခြံ ႏွင့္မ်က္လံုးတို႔၏ပြတ္တိုက္လႈပ္ရွားမႈမ်ားေခ်ာေမြ႔ေစရန္အတြက္ အဆီဓါတ္(Oil for lubrication)၊ ေရဓါတ္ႏွင့္အဆီဓါတ္တို႔ ပ်ံႏွံ႔ဖံုးလႊမ္းထားနိဳင္ေစေရးအတြက္ ခ်ြဲျပစ္ဓါတ္(Mucus)၊မ်က္ခြံႏွင့္ မ်က္ လံုးတို႔ေတြ႔ဆံုရာေဒါင့္ခ်ိဳး၌ ေရာဂါပိုးမ်ားဝင္ေရာက္ျခင္းႏွင့္ေရာဂါကူး စက္ျခင္းမ်ားမွကာကြယ္ရန္ အတြက္ ေရာဂါကာကြယ္ေရးပဋိပစၥည္းမ်ား(Antibodies special protection that keep infection at bay) စသည္ျဖင့္ပါဝင္ေလသည္။ကိုယ္ခံအားစနစ္ေကာင္းေနစဥ္၌ ထိုပဋိပစၥည္း မ်ားသည္ထက္ျမက္ေနျပီး ေရာဂါပိုးမ်ားကိုေခ်ဖ်က္နိဳင္၏၊တိုက္ထုတ္နိုင္၏။ ကိုယ္ခံစနစ္အား နည္းစဥ္၌မူ မ်က္စိနာျခင္းကဲ့သို႔ေသာ ေရာဂါပိုးဝင္ေရာက္သည့္ လကၡဏာမ်ားကို ေတြ႔ရတတ္ သည္။
ပူးတြဲပါပံုမ်ားကိုေလလာၾကည့္လွ်င္ အထက္မ်က္ခြံမ်ားရွိ မ်က္ရည္ထြက္ဂလင္းမ်ားမွထြက္ လာေသာ မ်က္ရည္မ်ားသည္ မ်က္ဝန္းအိမ္အတြင္းပ်ံႏွ႔ံေစလွ်က္ ပိုလွ်ံေသာမ်က္ရည္မ်ားသည္ မ်က္ရည္ထြက္ေပါက္မ်ားမွတဆင့္ မ်က္ရည္ထြက္လမ္းေၾကာင္းမ်ားအတိုင္းထြက္လာၾကျပီး၊ႏွာ ေခါင္းတြင္းမ်က္ရည္စီးဆင္းရာျပြန္သို႔ ေရာက္ရွိကာ ထိုမွတဆင့္ အစာျပြန္ႏွင့္ေလျပြန္တို႔ဆံုေတြ႔ရာ အာေခါင္တြင္းသို႔စီးဆင္းေစျခင္းျဖင့္ မ်က္ရည္လမ္းေၾကာင္းအဂၤါစု၏ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားကို ျပီး ျပည့္စံုေစေလသည္။ဤသည္ပင္လွ်င္ ပံုမွန္လည္ပတ္ေနေသာ မ်က္ရည္လမ္းေၾကာင္း အဂၤါစု၏ လုပ္စဥ္မ်ားကိုမီ၍ မ်က္စိမွတဆင့္ ကိုဗစ္နိဳင္တင္းေရာဂါပိုးကူးစက္နိဳင္ေၾကာင္း ပညာရွင္တို႔ သံုး သပ္ရျခင္း၏ အေၾကာင္းရင္းျဖစ္ေပမည္။မ်က္စိတြင္းသို႔ေရာက္ရွိလာေသာ ေရာဂါ ပိုးသည္မ်က္ ရည္ျဖင့္ေရာေႏွာကာ မ်က္ရည္ထြက္ရာလမ္းေၾကာင္းမ်ားမွတဆင့္ အသက္ရွဴ လမ္း ေၾကာင္းသို႔ ေရာက္ရွိနိဳင္သည္ဟု ဆိုလိုရင္းျဖစ္နိဳင္ပါသည္။
အကယ္၍မ်က္ရည္လမ္းေၾကာင္းအဂၤါစု၏ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ား ပ်က္ယြင္းပါက ျဖစ္ပြား နိုင္ေသာမ်က္စိျပႆနာမ်ားကိုလည္း သိထားသင့္သည္ဟုယူဆပါသည္။သို႔မွသာ ဆက္စပ္စဥ္း စားရန္ လိုအပ္ခ်က္ရွိလာပါက အသံုးခ်၍ ရနိဳင္မည္ျဖစ္၏။အေၾကာင္း ေၾကာင္း ေၾကာင့္ မ်က္ရည္ ထြက္ဂလင္း မွ မ်က္ရည္အထြက္နည္းလွ်င္ မ်က္ဝန္းအိမ္အတြင္း၌ လိုအပ္ ေသာမ်က္ရည္ပမာဏ မရွိေသာ ေၾကာင့္ မ်က္ခြံႏွင့္ မ်က္လံုးအၾကားေခ်ာေမြ႔မႈအား နည္းသြား၍ ပြတ္တိုက္မႈ မ်ားလာ ေသာအခါ မၾကာခဏမ်က္စိနီျခင္း၊မ်က္ေျမွးလႊာ (Conjunctiva)ပြန္းပဲ့မႈ ျဖစ္၍ မ်က္စိပိုး ဝင္ျခင္း၊ မ်က္ၾကည္လႊာတြင္လိုအပ္ေသာအာဟာရ အျပည့္အဝမရွိေသာေၾကာင့္ အျမင္အာရံုခ်ိဳ႕တဲ့ သည္ အထိ အႏၱရာယ္ ၾကီး မားေသာ မ်က္ၾကည္ လႊာေျခာက္ေသြ႔ျခင္း(Corneal dry problem) မ်ား ျဖစ္ပြားနိုင္ပါသည္။တခါတရံ မ်က္ ရည္ထြက္ ဂလင္းမွမ်က္ရည္အလံုအေလာက္ထြက္ရွိေသာ္ လည္း မ်က္ရည္ထြက္လမ္းေၾကာင္းမ်ား ပိတ္ေန လွ်င္ ငိုေၾကြးေနသကဲ့သို႕ အစဥ္သျဖင့္မ်က္ရည္ ေတြေတြ က်ေနတတ္သည္ကို လည္းၾကံဳရ တတ္ ပါသည္။မည္သို႔ပင္ျဖစ္ေစ ကိုဗစ္နိဳင္တင္းေရာဂါ ကူးစက္ နိဳင္သည့္ လမ္းေၾကာင္းတစ္ခုျဖစ္ သည့္ မ်က္ရည္လမ္းေၾကာင္းအဂၤါစုႏွင့္ပတ္သက္ေသာ ကိစၥရပ္ မ်ားကို စြမ္းနိဳင္သမွ်မ်ားမ်ား သိထားသင့္ သည္သာျဖစ္ေပသည္။
သို႔ျဖစ္ရာ မ်က္စိမွတဆင့္ ကိုဗစ္နိဳင္တင္းေရာဂါပိုးကူးစက္နိဳင္သည္ဟူေသာ ပညာရွင္တို႔၏ သတိေပးခ်က္အေပၚ ျဖစ္နိဳင္ေျခကုိတြက္ဆလွ်က္ လက္ခံၾကရမည္ျဖစ္ပါသည္။ကိုဗစ္နိဳင္တင္းေရာ ဂါကာကြယ္ေရးဆိုင္ရာ က်န္းမာေရးဌာနမ်ား၏ အၾကံျပဳခ်က္မ်ားျဖစ္သည့္ ကိုယ္ခံအားစနစ္ ေကာင္းမြန္ေစရန္ အစားအေသာက္ဆင္ျခင္ျခင္း၊ေကာင္းစြာအိပ္စက္အနားယူျခင္း စသည္ျဖင့္ ဂရုျပဳေနထိုင္ျခင္း၊လူထူထပ္ရာေနရာမ်ားကို ေရွာင္လွ်က္မိမိ၏အိမ္၌သာေနျခင္း၊မလႊဲမေရွာင္ သာအျပင္ထြက္ရပါက မတ္စ္(Mask)တပ္ျခင္း၊ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး အနည္းဆံုး သံုးေပခြာ၍ ေျပာ ဆိုဆက္ဆံျခင္း၊ဆပ္ျပာႏွင့္ေရကိုအသံုးျပဳလွ်က္ လက္မၾကာခဏေဆးျခင္း၊ လက္မေဆးပဲမ်က္ ႏွာကို မကိုင္မိေစရန္ အထူးဂရုျပဳျခင္း၊ အမ်ားသံုးတံခါးမ်ားကို အဖြင့္အပိတ္ ျပဳလုပ္လွ်င္ တံ ေတာင္ျဖင္႔သံုး၍ဖြင့္ျခင္း၊ကိုယ္ေစာင္းတိုက္၍ဖြင့္ျခင္း စသည္ စသည္မ်ားအျပင္၊မ်က္စိမွတဆင့္ ကိုဗစ္နိဳင္တင္းေရာဂါ မကူးစက္ေစေရးအတြက္ ေအာက္ပါ အခ်က္မ်ားကိုလည္း လိုက္နာသင့္ ပါေၾကာင္း အၾကံျပဳလိုပါသည္။
(၁) မ်က္ႏွာအကာ(Face shield) ကိုအသံုးျပဳရန္။(အသံုးျပဳျပီးတိုင္းစနစ္တက် ပိုးမႊားသန္႔စင္ျခင္း၊ ေရေပါေပါဆပ္ျပာမ်ားမ်ာျဖင့္ေဆးေၾကာျခင္း) သို႔မဟုတ္
အကာအကြယ္မ်က္မွန္(Safety glasses)ကိုအသံုးျပဳရန္။(အသံုးျပဳျပီတိုင္း သန္႔စင္ျခင္း)
(၂) မ်က္မွန္အျမဲတပ္ဆင္ရသူျဖစ္ပါက ျပင္ပမွျပန္ေရာက္တိုင္း၊လက္ေဆးရသည့္နည္းတူ မ်က္မွန္ ကိုလည္းေရႏွင့္ဆပ္ျပာကိုသံုး၍ ေဆးေၾကာသန္႔စင္ရန္။
(၃) လက္မေဆးပဲ မ်က္စိကိုထိျခင္း၊ပြတ္ျခင္းမ်ားမွ အထူးဂရုစိုက္၍ ေရွာင္ၾကဥ္ရန္ စသည္ျဖင့္ျဖစ္ ေလသည္။
ျပည့္ေအာင္(COA)
No comments:
Post a Comment