မ်က္စိ၊အျမင္အာရံုႏွင့္ မ်က္မွန္ပါဝါ(၃)

      

                                         

မသိမျဖစ္ သိရန္အေရးၾကီးေသာ မ်က္စိ၏အဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားအေၾကာင္းကို ဆက္ လက္ေရး သားလိုပါသည္။

ဖန္းဒတ္စ္(Fundus)

         Fundusတြင္ ျမင္လႊာ (retina)၊ မ်က္စိအာရံုေၾကာမ်ား စုစံုရာ ဧရိယာ(The Optic dise)၊ ေသြးေၾကာငယ္မ်ား(Blood vessels)ႏွင့္ မက္က်ဴလာ (Macular) တို႔ ပါ၀င္ျပီး မ်က္စိ၏အတြင္းပိုင္း အေနာက္ ဖက္နံရံတြင္ ကပ္၍ရွိေနပါ သည္။

          Fundus ကိုစစ္ေဆးၾကည့္ရႈန္မွာ အထူးျပဳလုပ္ထားေသာကရိယာ (special instrument)ျဖင့္ ၾကည့္ရႈမွသာ ျမင္နိဳင္ပါသည္။ ၎တြင္ပါ၀င္ေသာ retina,optic dise,blood vessel ႏွင့္ Macula တို႔ကို စစ္ေဆး ၾကည့္ရႈျခင္းကို Fundus Examination ဟုေခၚျပီး၊ စစ္ေဆးၾကည့္္ရႈေသာ ကရိယာကို Ophthalmoscope (ေအာ္သာမိုစကုတ္)ဟုေခၚပါသည္။

 ျမင္လႊာ(Retina)   

   

ျမင္လႊာသည္ မ်က္စိ၏ အတြင္းဖက္အက်ဆံုးအလႊာျဖစ္၏ ။ျမင္လႊာ(retina) တြင္ သန္းေပါင္း မ်ား စြာေသာ Photoreceptor cells (အာရံုခံဆဲလ္)မ်ားပါ၀င္ျပီး ဆဲလ္ အမ်ိဳးအစားအားျဖင့္ ႏွစ္မ်ိဳးရွိ ပါသည္။ Rods cells (အလင္းအာရံုခံဆဲလ္) မ်ား ႏွင့္ Cones cells (အေသြးအ ေရာင္ စသည္တို႔ႏွင့္ အဓိကက် ေသာ အျမင္ၾကည္လင္မႈကို ရရွိေစသည့္ အာရံုခံဆဲလ္) မ်ားဟူ၍ ျဖစ္ပါသည္။

          မ်က္စိတြင္းသို႔ ၀င္ေရာက္လာေသာ ပံုရိပ္အလင္းတန္းမ်ားကို အထက္ေဖာ္ျပပါ အာရံုခံဆဲလ္ မ်ားက လက္ခံဖမ္းယူ၍ မ်က္စိအာရံုေၾကာသို႔ ေပးပို႔နိဳင္သည့္စနစ္သို႔ ေျပာင္း လဲေပးပါသည္။ ထိုမွ တဆင့္ Optic nerve (မ်က္စိအာရံုေၾကာ)မ်ားကိုျဖတ္ သန္းလ်က္ Message မ်ားကို ဦးေႏွာက္သို႔ ေပးပို႔ပါသည္။

          Retina (ျမင္လႊာ)၏ အလယ္ဗဟိုကို Macula (မက္က်ဴလာ)ဟု ေခၚပါသည္။ အရြယ္ပမာဏ ေသးငယ္ေသာ္လည္း အာရံုခံစြမ္းအားအလြန္ ျမင့္မားေသာ အစိတ္ အပိုင္းျဖစ္၏။ၾကည္လင္ေသာ ပင္မ အျမင္အာရံု ရရွိေရးအတြက္လည္း အဓိကက်ေသာ ေနရာလည္းျဖစ္ပါသည္။Macula ၏ အလယ္တြင္ Fovea(ဖိုဗီယာ)ဟုေခၚေသာ အာရံုခံအခ်ိဳင့္ငယ္ရွိပါသည္။

          Macular သည္အေသးစိတ္ အႏုစိတ္ၾကည့္ရေသာ အလုပ္မ်ား အတြက္ အျမင္အာရံုမ်ားကို ထင္ရွားေအာင္ စြမ္းေဆာင္ေပးနိုင္ေသာ အဂၤါအစိတ္အပိုင္းလည္းျဖစ္ ပါသည္။

မ်က္စိအာရံုေၾကာ(Optic nerve)

        Optic nerve (ေအာ့ပ္တစ္နာဗ္ - မ်က္စိအာရံုေၾကာ)သည္ ျမင္လႊာ(Retina)မွ ဦး ေႏွာက္သို႔ သတင္းအခ်က္ အလက္မ်ား(Message)ေပးပို႔ရာ လမ္းေၾကာင္း ျဖစ္၏။ Ophthalmoscope - ေအာ္သာမိုစကုတ္(မ်က္စိ အတြင္းပိုင္းကို ၾကည့္ရႈရန္အတြက္ အထူးျပဳလုပ္ထားေသာကရိယာ)ျဖင့္ Pupil (မ်က္စိသူငယ္အိမ္)ကို ျဖတ္သန္းလ်က္ ၾကည့္ရႈလ်င္ Optic nerve ၏ေနရာကို ေတြ႔နိဳင္ပါ သည္။၎ေနရာကို Optic dise ဟု ေခၚပါသည္။Optic Nerve head ဟုလည္းေခၚပါသည္။

          Optic dise ေနရာတြင္ Retina (ျမင္လႊာ)မရွိပါ၊ျမင္လႊာမရွိ၍ ပံုရိပ္ အလင္းတန္း မ်ားကို လကၡံ ဖတ္ၾကားနိဳင္ျခင္း မရွိေသာေၾကာင့္ အျမင္အာရံု မရႏိုင္ပါ၊ ထို႔ေၾကာင့္ Optic disc ေနရာကို Blind spot ဟုေခၚပါသည္။ လူတိုင္းလူတိုင္း၏ မ်က္စိတလံုးစီ၏ အတြင္း၌ ထိုကဲ့သို႔ေသာ မ်က္ကန္းဧရိယာ ေလး (Blind spot)တခုစီသည္ ကာယကံရွင္မ်ား မသိနိဳင္ဘဲ လ်ွိဳ႔၀ွက္ စြာရွိေနၾကပါသည္။လူ၏ဦး ေႏွာက္က လည္း ထိုေနရာကို အလြန္လိမၼာပါးနပ္စြာျဖင့္ ထိမ္၀ွက္ေပးထားသည္ျဖစ္ရာ အျမင္အာရံု အားျဖင့္ ထိုေနရာရွိေၾကာင္းကို မည္သည့္အခါတြင္မွ သိရွိနိဳင္ၾကမည္ မဟုတ္ေပ။

မ်က္စိၾကြက္သားမ်ား(Extraocular muscle)

        Extraocular muscles - EOM(မ်က္စိၾကြက္သားမ်ား)သည္ စုစု ေပါင္း(၆) ေခ်ာင္းရွိျပီး၊ မ်က္စိ ၏ အျပင္ဖက္ဆံုးအလႊာျဖစ္ေသာ Sclera (မ်က္ျဖဴလႊာ) ႏွင့္ တြဲဆက္ လ်က္ရွိ၏။EOMမ်ားသည္ မ်က္စိ၏ လႈပ္ရွားမႈမ်ား (အေပၚ/ေအာက္/ေဘး ဘယ္/ညာ ႏွင့္ ေ၀ွ႔၀ိုက္လႈပ္ရွားမႈမ်ား) ကို ထိမ္းခ်ဳပ္ ထားပါသည္။

          သို႔ျဖစ္ရာ မ်က္စိ၏မတူညီေသာ လႈပ္ရွားမႈအမ်ိဳးမ်ိဳးအတြက္ EOM မ်ားသည္ အေရးပါေသာ အဂၤါ အစိတ္အပိုင္းမ်ား ျဖစ္ပါသည္။

ၾကည္လင္ေသာ အျမင္အာရံု ရရွိနိဳင္ရန္အတြက္ အေရးၾကီးေသာ အခ်က္မ်ား။

ေယဘုယ်အားျဖင့္ အခ်က္(၃)ခ်က္ရွိပါသည္…..

(၁)The tear film (မ်က္ရည္အလႊာ)၊ Cornea (မ်က္ၾကည္လႊာ)၊ Aqueous humour (မ်က္စိ ရည္ၾကည္)၊ Crystalline lens (မ်က္စိတြင္း မွန္ဘီလူး) ႏွင့္ Vitreous (မ်က္စိ ရည္ပ်စ္) တို႔သည္၊ ၎တို႔၏ သဘာ၀ အတိုင္း ၾကည္ၾကည္လင္လင္ ရွိေနရပါမည္။

          သို႔မွသာ ပံုရိပ္မွလာေသာ အလင္းတန္းမ်ားသည္ အလ်င္မျပတ္ တစပ္တည္း ျမင္လႊာ (Retina)၌ ထင္ဟပ္ေစမည္ျဖစ္ပါသည္။၎အျပင္ အထက္ေဖာ္ျပပါ အဂၤါ အစိတ္အပိုင္းမ်ားသည္ သဘာ၀အားျဖင့္ အစဥ္အတိုင္း တည့္မတ္စြာျဖင့္ (ဗဟုိအျမင္လိုင္း(Optical centre) အတိုင္း)မ်ဥ္း တေျပး တည္း၌ ရွိေနၾကေစရန္လည္း လိုအပ္ ပါသည္။

(၂) ပံုရိပ္မွလာေသာ အလင္တန္းမ်ားကို Cornea ႏွင့္ Crystalline lens တို႔က တိက်မွန္ကန္ ေသာ ခ်ိန္ဆမႈကို ျပဳလုပ္ေပးနိဳင္ရန္ လိုအပ္၏။ သို႔ မွသာ Retina ေပၚ၌ ထင္ရွားတိက် ျပတ္သားေသာ ပံုရိပ္ ကို ထင္ဟပ္ေစမည္ ျဖစ္ပါသည္။

(၃) Retina သည္ အရည္အေသြး ေကာင္းမြန္ေနရန္ လိုအပ္သကဲ့သို႔ Retina မွေပးပို႔ ေသာ အခ်က္ အလက္မ်ားကို Optic nerve မ်ားက ဦး ေႏွာက္သို႔ မွန္ကန္ေကာင္း မြန္စြာ ပို႔ေဆာင္ေပးနိဳင္ရမည္ျဖစ္ ၏၊သို႔မွသာ ပံုရိပ္အသီးသီး၏ စစ္မွန္ေသာ အျမင္အာရံုကို ဦးေႏွာက္က မွန္ကန္စြာျဖင့္ ပံုေဖာ္ဖြင့္ဆို ေပး နိဳင္မည္ျဖစ္ပါသည္။

အျမင္အာရံု ႏွင့္ အလင္းတန္းမ်ား (The Optics)

မ်က္စိ၊အျမင္အာရုံႏွင့္ မ်က္မွန္ပါဝါမ်ားအေၾကာင္းေလ့လာလွ်င္ အလင္းတန္းမ်ားအေၾကာင္းကို သိမွ သာလွ်င္ျပည့္စံုမည္ျဖစ္ရာ စာဖတ္သူအား ေအာက္ပါ အေၾကာင္း အရာမ်ားကို အသိေပးလုိပါသည္။

(၁) အလင္းတန္းမ်ားအေၾကာင္း(Optics)။   (၂)အလင္းျပန္ျခင္း(Reflection)၊အလင္းယိုင္ျခင္း(Refraction)အမ်ိဳးမ်ိဳး။                                        (၃) အလင္းျဖတ္ၾကားခံနယ္(Optical media)အမ်ိဳးမိ်ဳးႏွင့္ ၎တို႔အေပၚ အလင္းတန္းမ်ား၏ သက္ ေရာက္မႈမ်ား။                                                                                                                    (၄) ပရစ္ဇင္(Prism) ႏွင့္ ေစြေစာင္းအလင္းတန္း(Bends light)။                                                     (၅) မွန္ဘီလူး(Lens)မ်ား၏ အလင္းခ်ိန္ဆမႈ(Focuses)မ်ား။                                                                                        (၆) မွန္ဘီလူး၏ အလယ္ဗဟို(Optical centre)ကို အလင္းတန္း မ်ား ျဖတ္သန္းျခင္း။                                                                                                            (၇) ပါဝါမဲ့မွန္(Plano lens)မ်ား၏ သေဘာတ ရား… ..စသည္ တို႔ျဖစ္၏။

အလင္းႏွင့္ မ်က္စိအျမင္(Light and eye)

အရာ၀တၱဳ(ပံုရိပ္)အသီးသီးမွလာေသာ အလင္းတန္းမ်ားကို မ်က္စိမွလကၡံဖတ္ၾကားျခင္းျဖင့္ အျမင္ အာရံုကို ျဖစ္ေပၚေစပါသည္။ မ်က္စိမွ လကၡံရယူေသာ အလင္းတန္းမ်ားမွရရွိသည့္ အခ်က္ အလက္မ်ားကို ဦးေႏွာက္က အနက္ဖြင့္၍ ပံုေဖာ္ပါသည္။ အရာ၀တၱဳ အသီးသီး၏ အရြယ္အစား၊ ပံုသ႑ာန္၊ အေရာင္ အေသြးႏွင့္ ၎တို႔၏လႈပ္ရွားမႈ အမ်ိဳးမ်ိဳး စ သည့္ မ်ားျပားလွသည့္ အခ်က္ အလက္မ်ားကို ဦးေႏွာက္က ခြဲျခားသတ္မွတ္ ဆံုးျဖတ္ေပးပါသည္။

ၾကည္လင္ျပတ္သားေသာ အျမင္အာရံုကို ရရွိေစရန္မွာ မ်က္စိ၏ အတြင္းဖက္ အေနာက္ဖက္ နံရံရွိ ျမင္လႊာ(Retina)ေပၚသို႔ ပံုရိပ္အလင္းတန္းမ်ား တိက်ေသခ်ာစြာ က်ေရာက္ရန္ အလြန္အေရး ၾကီးပါသည္။ ထို႔သို႔ က်ေရာက္မႈမရွိဘဲ လြဲေခ်ာ္( ျမင္လႊာ၏ေရွ႕၌ ေစာ၍က်ေရာက္ျခင္းႏွင့္ ျမင္လႊာ၏ ေနာက္၌ လြန္၍ က်ေရာက္ျခင္းမ်ား ကဲ့သို႕ျဖစ္) ေနပါက ကာယကံရွင္ အား မ်က္မွန္တပ္ဆင္ေစ ျခင္းျဖင့္ မွန္ကန္ေအာင္ ျပဳျပင္ေပး ရပါမည္။ သို႔မွသာ ၾကည္လင္ျပတ္သားေသာ ပံုရိပ္ကို ေတြ႔ျမင္ၾကရ မည္ျဖစ္ ပါသည္။

ဥပမာအားျဖင့္ ပံုရိပ္က်ေရာက္ရာေနရာ(Focal plane or focal point) သည္ ျမင္လႊာ ကို လြန္၍ က်ေရာက္ျခင္းႏွင့္၊ ျမင္လႊာ၏ေရွ႕၌ ေစာ၍ က်ေရာက္ျခင္းမ်ားရွိသည္ျဖစ္ရာ၊ ျမင္လႊာကိုလြန္၍ ပံုရိပ္ က်ေရာက္ေသာသူအတြက္ မွန္ဘီးလူးခံုး(convex lens)ပါ ေသာ မ်က္မွန္ကို တပ္ဆင္ေပး ရန္လိုအပ္ျပီး၊ ျမင္လႊာ၏ေရွ႕၌ ပံုရိပ္ေစာ၍ က်ေရာက္သူအတြက္ မွန္ဘီ လူးခြက္(concave lens)ပါ ေသာ မ်က္မွန္ကို တပ္ဆင္ေပး ရန္လိုအပ္မည္ဟု ေယဘုယ် အားျဖင့္ သိရွိရမည္ျဖစ္ပါသည္။

အလင္းတန္းမ်ား၏ သေဘာသဘာ၀ (Behaviour of light)

အရာ၀တၱဳ စသည္မ်ားမွလာေသာ အလင္းတန္းမ်ားသည္ မ်က္စိတြင္းသို႔ ၀င္ေရာက္ရာတြင္ မ်ဥ္းေျဖာင့္အတိုင္း ၀င္ေရာက္သည္ျဖစ္ရာ ၎ကို ပံုရိပ္အလင္းတန္းမ်ားဟု ေခၚပါသည္။အလင္းတန္း မ်ား ကို သေကၤတ ျပဳရာ၌ မ်ဥ္းေျဖာင့္မ်ားျဖင့္ သရုပ္ေဖာ္ေရးဆြဲနိဳင္ပါသည္။ဦးတည္ခ်က္ (လားရာ)ကို မွ်ားဦး သ႑ာန္ အညႊန္းျဖင့္ေဖာ္ျပျခင္းျဖင့္ အလင္းတန္းမ်ား၏ သရုပ္ေဖာ္ပံုကို ျပည့္စံုေစမည္ျဖစ္၏။ မွ်ာဦးသ႑ာန္ လားရာပါေသာ မ်ဥ္းေျဖာင့္မ်ားကို အလင္းတန္းမ်ားအျဖစ္ သရုပ္ေဖာ္ေရးဆြဲ၍ ၎တို႔ ၏ သေဘာသဘာ၀ကို ဆက္လက္၍ ေလ့လာၾကရမည္ျဖစ္ပါသည္။

          အလင္းတန္းမ်ားတြင္ ဦးတည္ခ်က္(လားရာ)တူညီေသာ အလင္းတန္းမ်ားရွိသကဲ့သို႔ ကြဲျပားျခားနားေသာ ဦးတည္ခ်က္ျဖင့္ ျဖတ္သန္းၾကေသာ အလင္းတန္းမ်ားလည္းရွိၾကပါသည္။ ၎တို႔ကိုေဖာ္ျပရေသာ္-----

(၁) ျပိဳင္လင္းတန္းမ်ား(Parallel light rays)                                                                             (၂) စုဆံုအလင္းတန္းမ်ား(Convergent light rays) ႏွင့္                                                                                                                               (၃) ခြဲျဖာအလင္းတန္းမ်ား(Divergent light rays) ..  တို႔ျဖစ္ၾကပါသည္။

(၁) ျပိဳင္လင္းတန္းမ်ား(Parallel light rays)

ျပိဳင္လင္းတန္းမ်ားသည္ ဦးတည္ခ်က္(လားရာ) တူညီၾကသည့္ အျပင္ အကြာအေ၀းလည္း တူညီၾကေသာ အလင္းတန္းမ်ား ျဖစ္ၾကပါ သည္။ေ၀းကြာေသာေနရာမ်ားရွိ အရာ၀တၱဳ(ပံုရိပ္) မ်ားမွ လာေသာ အလင္းတန္းမ်ားလည္း ျဖစ္ၾကပါသည္။ ၎အကြာအေ၀းသည္ (၆)မီတာ(ေပ ၂၀) သို႔မ ဟုတ္ ၎ထက္ပိုေ၀းေသာ အကြာအေ၀းမ်ားမွ ျဖစ္ႏိုင္ေသာ္လည္း ခန္႔မွန္းတြက္ဆ၍ရေသာ အကြာ အေ၀းအတြင္း ၌ ရွိေနတတ္ပါသည္။

(၂) စုဆံုအလင္းတန္းမ်ား(Convergent light rays)

အလင္းတန္းတခုႏွင့္တခု ဆံုမွတ္(Focal point) တခုတည္း၌ လာေရာက္စုဆံုေသာ အလင္း တန္း မ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။ 

(၃)ခြဲျဖာအလင္းတန္းမ်ား (Divergent light rays)

        အလင္းတန္းတခုႏွင့္တခု ပို၍ ပို၍ ေ၀းကြာသြားေစေသာ အလင္း တန္းမ်ားျဖစ္၏။ ၆ မီတာ(ေပ ၂၀) အကြာေ၀းတြင္ရွိေသာ အရာ၀တၱဳမ်ားကို မ်က္စိမွျမင္ရေသာ အလင္းတန္းမ်ိဳးျဖစ္ပါ သည္။

မ်ဥ္းေျဖာင့္အလင္းတန္းမ်ားသည္ အရာ၀တၱဳတခုခုႏွင့္ ထိေတြ႔မႈ မရွိသမွ် ကာလပတ္လံုး ျဖတ္ သန္းသြားေနမည္ျဖစ္ျပီး အရာ၀တၱဳမ်ားႏွင့္ ထိေတြ႔သည့္အခါတြင္မူ ေအာက္ပါအတိုင္း ေျပာင္းလဲမႈမ်ား ေပၚေပါက္လာ မည္ျဖစ္ပါသည္။

(၁) အလင္းျပန္ျခင္း (reflection of light)သို႔မဟုတ္                                                                   (၂) အလင္းယိုင္ျခင္း (refraction of light)သို႔မဟုတ္                                                                                                                      (၃) အလင္းပိတ္ျခင္း ( absorbed by the object) စသည္တို႔ျဖစ္၏။

          အလင္းျပန္ျခင္း(reflection)ႏွင့္ အလင္းယိုင္ျခင္း(refraction) တို႔ သည္ အလင္းတန္း မ်ား၏ ဦးတည္ခ်က္ ေျပာင္းလဲသြားျခင္းမ်ားသာ ျဖစ္ ၾကပါသည္။ အလင္းပိတ္ အရာ၀တၱဳမ်ားႏွင့္ အ လင္းတန္းမ်ား ထိေတြ႔ ေသာအခါတြင္မူ အလင္းတန္းမ်ား ရပ္ဆိုင္းသြားျပီး ၎ကို အလင္းပိိတ္ျခင္း ဟု ေခၚပါသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ အနက္ေရာင္ႏွင့္ အျခားအေရာင္ အေသြး အမ်ိဳးမ်ိဳးတို႔ကို ၎ေနရာ တြင္ ေတြ႔ရတတ္ပါသည္။

  ျပည့္ေအာင္(COA)

 

(ICEE – International Centre For Eyecare  Education(Brien Holden Vision Institute Foundation),Refractive Error Training Package,Student  Manual ကို မွီျငမ္းပါသည္)